TDE-311 (TLE-305) KARAHANLI TÜRKÇESİ

 

Dersin içeriği

Haftalara göre işlenecek konular

Temel Kaynaklar

Yardımcı Kaynaklar

 

 

       

Dersin İçeriği (Kur tanımı)

TDE-311 Karahanlı Türkçesi (2+0+0 2)

Karahanlı dönemi hakkında tarihî bilgiler. Devrin eserleri ve üzerlerinde yapılan çalışmalar. Devrin eserlerinden Kutadgu Bilig ve Atabetü'l-Hakayık'ın tıpkı basımlarından seçilmiş orijinal yazılı metinler üzerinde okuma, transkripsiyon, manalandırma, ses ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları; metinlerden hareketle devrin karakteristik gramer özelliklerinin gözden geçirilmesi.

---sayfa başına git--

 

 

 

 

    

Haftalara göre işlenecek konular

1. Hafta

Karahanlı Türkleri ve Karahanlı Devleti hakkında bilgiler. Karahanlı Türkçesinin teşekkülü ve Türk lehçeleri arasındaki yeri.

2. Hafta

Yazı ve imlâ; Karahanlı Türkçesi ile yazılmış eserler, Karahanlı Türkçesi üzerinde yapılan çalışmalar.

Kutadgu Bilig'den seçilmiş metinler üzerinde okuma ve gramer incelemesi.

3. Hafta

Ünlü değişmeleri.

Kutadgu Bilig: okuma ve gramer incelemesi.

4. Hafta

Ünsüz değişmeleri.

Kutadgu Bilig: okuma ve gramer incelemesi.

5. Hafta

Yapım ekleri, çokluk, iyelik ekleri, hâl ekleri

Kutadgu Bilig: okuma ve gramer incelemesi.

6. Hafta

Sıfatlar, Zamirler, Zarflar, Edatlar

Kutadgu Bilig: okuma ve gramer incelemesi.

7. Hafta

Ara sınav

8. Hafta

Görülen geçmiş zaman, Belirli geçmiş zaman

Kutadgu Bilig: okuma ve gramer incelemesi

9. Hafta

Geniş zaman, Gelecek zaman

Divanü Lugati't-Türk hakkında bilgiler; Divan'daki Türkçe parçalar üzerinde okuma ve inceleme çalışmaları.

10. Hafta

Gelecek zaman, Şimdiki zaman

Divanı Hikmet: okuma ve gramer incelemesi.

11. Hafta

Gereklilik, Emir, Şart

Divanı Hikmet: okuma ve gramer incelemesi.

12. Hafta

İsim fiili, Fiillerin birleşik çekimi,

Atabetü'l-Hakayık: okuma ve gramer incelemesi.

13. Hafta

Sıfat-fiiller, Zarf-fiiller

Atabetü'l-Hakayık: okuma ve gramer incelemesi.

14. Hafta

Yarıyıl boyunca işlenen konuların değerlendirilmesi; genel tekrar.

 

 ---sayfa başına git--

 

 

 

    

TEMEL KAYNAKLAR

Ahmet Bican ERCİLASUN, Kutadgu Bilig Grameri, Gazi Üniversitesi, Ankara, 1984.

Necmettin HACIEMİNOĞLU, Karahanlı Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu, Ankara, 1996.

Reşid Rahmeti ARAT, Kutadgu Bilig I, Metin, Türk Dil Kurumu, Tıpkı çekimle yapılmış ikinci baskı, Ankara, 1979 (Birinci baskı: İstanbul, 1947.

---------- Kutadgu Bilig II, Çeviri, 4. baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1988.

----------, Kutadgu Bilig III, İndeks (Hazırlayanlar: Kemal ERASLAN, Osman F. SERTKAYA, Nuri YÜCE), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, İstanbul, 1979.  

---sayfa başına git--

 

 

 

 

 

 

     

YARDIMCI KAYNAKLAR

Reşid Rahmeti ARAT, Kutadgu Bilig'de tabibler ve efsuncularla münasebet hakkında parçalar, Ülkü, C. VIII, sayı: 46, Bi­rinci Kantin 1936, s. 285 – 298.

---------- Kutadgu Bilig I, Metin, Türk Dil Kurumu, Tıpkı çekimle yapılmış ikinci baskı, Ankara, 1979 (Birinci baskı: İstanbul, 1947.

---------- Kutadgu Bilig II, Çeviri, 4. baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1988.

----------, Kutadgu Bilig III, İndeks (Hazırlayanlar: Kemal ERASLAN, Osman F. SERTKAYA, Nuri YÜCE), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, İstanbul, 1979.

----------, Edib Ahmed B. Mahmud Yükneki — Atabetül-hakayık, İstanbul, 1951.

----------, Eski Türk Şiiri, Ankara, 1965.

Sadri Maksudi ARSAL, Türk Tarihi ve Hukuk, İstanbul, 1947, s. 88 - 127.

Aysu ATA, Türkçe İlk Kur'an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Notlar-Dizin), Türk Dil Kurumu Yay., Ankara, 2004.

Besim ATALAY, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi I, Ankara, 1940.

----------, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi II, Ankara, 1940.

----------, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi III, Ankara, 1941.

----------, Divanü Lûgat-it-Türk Dizini «Endeks», Ankara, 1943.

W. BARTHOLD, The Bughra Khan, mentioned in the Qudatqu Bilik, BSOS, III, 1922, s. 151 -158; Türkçesi: Râgıb Hulûsî, Kutadku Bilik'in zikrettiği Buğra Han kimdir?, TM I, 1925, s. 221 -226.

----------, Orta Asya Türk Târihi Hakkında Dersler, İstanbul, 1927, s. 120-123; Kâzım Yaşar Kopraman ve Afşar İsmail Aka tarafından sadeleştirilmiş ikinci baskı, Ankara, 1975, s. 182-186.

Naile BİNARK, Kutadgu Bilig'de Evlenme, Aile ve Çocuk Terbiyesi, Türk Kültürü, sayı: 98, Aralık 1970, s. 174 - 178.

A. BOMBACI, Kutadgu Bilig Hakkında Bâzı Mülâhazalar,   Fuad Köprülü Armağanı, İstanbul, 1953, s. 65 - 75.

Luigi BONET.TJ, Del Kutadku Bilig,   Poema tufco deli,   XI seç., Annali del R. Istituto Orientale di Napoli, VI, 1933, s. 3 - 38.

C. BROCKELMANN, Mitteltürkischer Wortschatz nach Mahmüd Al-Kâşgarîs Divân Lügat At-Türk, Budapest, 1928.

----------, Yûsuf Hâss Hacib, İA, Leiden tab'ı, IV, 1933;   türkçesi, Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım I, s. 135 - 136.

----------, Osttürkische Grammatik der islamischen Litteratursprachen Mittelasiens, Leiden, 1954. Osttürk.

Ahmet CAFEROĞLU, Abû-Hayyân - Kitâb al-İdrâk li-lisân al-Atrâk, İstanbul, 1931.

----------, Türk Dili Tarihi Notları, İstanbul, 1943, s. 58 - 75;   Türk Dili Tarihi II, İstanbul, 1964, s. 51 - 76.

----------, Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, İstanbul, 1968. UTS.

----------, Türkçemizdeki —ğıl ve —gil emir eki,   TDAY – Belleten 1971, Ankara, 1971, s. l - 10.

Sir Gerard CLAUSON, Eski Türkçe Üzerine Üç Not, TDAY - Bel­leten 1966, Ankara, 1967, s. 19 - 37.

Saadet ÇAĞATAY, Türkçede ki < erki, TDAY - Belleten 1963, Ankara, 1964, s. 245-250.

----------, Kutadgu Bilig'de Odgurmış'ın Kişiliği,   TDAY – Belleten 1967, Ankara, 1968, s. 39-49.

----------, Kutadgu Bilig'de Ögdülmiş, Türk Kültürü, sayı: 98, Aralık 1970, s. 95-111.

Jean DENY, Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi), Tercüme eden: Ali Ulvi Elöve, İstanbul, 1941.

A. DİLÂÇAR, 900. yıldönümü dolayısıyle Kutadgu Bilig incelemesi, Ankara, 1972.

Divanü Lûgat-it-Türk Tıpkıbasımı «Faksimile», Ankara, 1941.

Drevnetyurkskiy Slovar', Leningrad, 1969 (Redaktörler: V. M. Nadelyaev, D. M. Nasilov, E. R. Tenişev, A. M. Şçerbak).

Ahmet Bican ERCİLASUN, Kutadgu Bilig Grameri, Gazi Üniversitesi, Ankara, 1984.

Muharrem ERGİN, Türk Dil Bilgisi, İstanbul, 1958.

----------, Orhun Âbideleri, İstanbul, 1970.

Z. Fahri FINDIKOĞLU, XI. asırda bir Türk mütefekkiri ve ahlâkî düşünceleri, Ankara, 1938.

Fıtrat, Kutadgu Bilig, Maârif ve Okutguçı, II, 1925, s. 68 - 74; türk-çesi, TM, C. I, İstanbul, 1925 s. 344 - 347; almancası, Rach-mati, Kutadgu Büig, UJb, VI, l - 2, 1926, s. 154 -158.

Annemarie von GABAIN, Alttürkische Grammatik, Leipzig, 1950.

Tahir Nejat GENCAN, Dilbilgisi, İstanbul, 1966.

Tuncer GÜLENSOY, Kutadgu Bilig'den Hikmetler, Türk Kültürü, sayı: 98, Aralık, 1970, s. 157 -173.

----------, Kutadgu Büig Üzerine Bir Bibliyografya Denemesi, Bibliyografya, C. II, sayı: 4, Temmuz 1973, s. 109 - 116.

Necmettin HACIEMİNOĞLU, Karahanlı Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu, Ankara, 1996.

----------, Türk Dilinde Edatlar, İstanbul, 1971.

M. HARTMANN, Zur metrischen Form des Kudatku Bilik, Keleti Szemle, III, 1902, s. 141 -153; Türkçesi: Kutadgu Bilig, Tıp­kıbasım I, s. 124 -126.

İbrahim Necmi, Kutadgu Bilig'in Vezni, Yarın Mecmuası, sayı: 5, s. 3, İstanbul, 1921.

Halil İNALCIK, Kutadgu Bilig'de Türk ve İran Siyaset Nazariye ve Gelenekleri, Reşit Rahmeti Arat İçin, Ankara, 1966, s. 259 - 271.

Abdülkadir İNAN, Kutadgu Biliğ Tıpkıbasımlarına Giriş, Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım I, s. 11 -111, İstanbul, 1942.

----------, Yusuf Hâs Hâcib ve Eseri Kutadgu Büig Üzerine Notlar, Türk Kültürü, sayı: 98, Aralık 1970, s. 112 - 126.

Thury JOZSEF, Török nyelvemlekek a XIV szakad vegeig, Budapest, 1903, s. 12 -13; Türkçesi: Râgıb Hulûsî, On Dördüncü Asır Sonlarına Kadar Türk Dili Yadigârları, Millî Tetebbûlar Mecmuası, C. II, sayı: 4, 1331, s. 89-91.

İbrahim KAFESOGLU, Kutadgu Bilig ve Kültür Tarihimizdeki Yeri, Tarih Enstitüsü Dergisi, sayı: l, Ekim 1970.

A. F. KARAMANLIOĞLU, Kutadgu Bilig ve Kumandan, Türk Kül­türü, sayı: 58, Ağustos 1967, s. 741 - 744.

Kilisli Rif'at, Kitâbü Dîvânı Lûgati't-Türk, cild-i evvel, İstanbul, 1333; cild-i sânî, İstanbul, 1333; cild-i sâlis, İstanbul, 1335.

Andrey N. KONONOV, Sovyetler Birliği'nde Kâşgarlı Mahmut'un Divanını Konu Alan Araştırmalar, TDK, Bilimsel Bildiri­ler 1972, Ankara, 1975, s. 393 - 399.

Zeynep KORKMAZ, Türkiye Türkçesinde iktidar ve imkân göste­ren yardımcı fiiller ve gelişmeleri, TDAY - Belleten 1959, Ankara, 1959, s. 107 -124.

----------, Türkiye Türkçesindeki —madan/—meden < —madın <—medin Zarf - Fiil (Gerundium) Ekinin Yapısı Üzerine, Türkoloji Dergisi, C. II, sayı: l, Ankara, 1965, s. 259 - 269.

----------, Türkçede Eklerin Kullanılış Şekilleri ve Ek Kalıplaşması Olayları, Ankara, 1969.

----------, Türkiye Türkçesi Grameri, Şekil bilgisi, Türk Dil Kumu, Ankara, 2003.

Köprülüzâde Mehmed Fuad, Türk Edebiyatı Târihi, İstanbul, 1926, s. 194-204.

Kutadgu Biliğ, Tıpkıbasım I, Viyana nüshası, İstanbul, 1942.

Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım II, Fergana nüshası, İstanbul, 1943.

Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım III, Mısır nüshası, İstanbul, 1943.

Mecdut MANSUROĞLU, Türkçede —ğu ekinin fonksiyonları, TM, C. X, İstanbul, 1953, s. 341-348.

----------, Türkçede —mış ekinin fonksiyonları, Fuad Köprülü Armağanı, İstanbul, 1953, s. 345-350.

----------, Türkçede —tacı ekinin fonksiyonları, TDE, C. VII, sayı: 1-2, İstanbul, 1956, s. 105-108.

----------, Türkçede —ğay, —gey eki ve türemeleri, Jean Deny Armağanı, Ankara, 1958, s. 171-183.

----------, Das Karakhanidische, Fundamenta I, Wiesbaden, 1959, s. 87 -112. Das Karakhan (Türkçesi: “Karahanlıca”, Tarihî Türk Şiveleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 3. baskı, Ankara, 1998, s. 133-171).

P. M. MELİORANSKİY, O Kudatku Bilike Çingiz Hana, ZVO, XIII, 1900, s. 15 - 23; Türkçesi, Kutadgu Biliğ, Tıpkıbasım I, s. 121 -123.

S. M. MÜTALLİBOV, Mahmud Kaşgariy, Türkiy Sözlar Devanı (Devanü lügat it-türk), Taşkent, Cilt I, 1960; Cilt II, 1961; Cilt III, 1963; Cilt IV, 1967.

H. G. NİGMATOV, Morfologiya tyurkskogo glagola po materialam slovarya Mahmuda Kaşgarskogo, Leningrad, 1970.

Hüseyin Namık ORKUN, Eski Türk Yazıtları I, İstanbul, 1936.

Omelyan PRITSAK, Kara-Hanlılar, İA, C. VI, s. 251 - 273.

W. Radloff, Kudatku Bilik, Facsimile der uigurischen Handschrift der K. K. Hofbibliothek in Wien, St. Petersburg, 1890.

----------, Das Kudatku Bilik des Jusuf    Chass-Hadschib aus Bâ-lasagun, Theil I, Der Text in Transcription,   St. Peters­burg, 1891.

----------, Das Kudatku Bilik des   Jusuf Chass-Hadschib aus Bâlasagun, Theil II, Text und Übersetzung nach den Hand-schriften von Wien und Kaiıo, 1. Lieferung, St. Petersburg, 1900.

----------, Das Kudatku Bilik des   Jusuf Chass-Hadschib aus Bâlasagun, Theil II, Text und Übersetzung nach den Handschriften von Wien und Kairo, 2. Lieferung, St. Petersburg, 1910.

R. RUSTEMOV, Azerbaycan Dili Dialekt ve Şivelerinde Fe’l, Bata, 1965.

A. M. ŞÇERBAK, Grammatiçeskiy -oçerk yazıka tyurkskih tekstov X-XIII w. iz vostoçnogo Turkestana, Moskva - Leningrad, 1961.

Şinasi TEKİN, Eski Türkçe, Türk Dünyası El Kitabı,   Ankara, 1976, s. 142 -192.

Talât TEKİN, A Grammar of Orkhon Turkic, Bloomington, 1968.

V. THOMSEN, Sur le systeme deş consonnes dans la langue ouigoure, Keleti Szemle, II, sayı: 4, 1901, s. 241 - 259.

Zeki Velidi TOGAN, Hâtıralar, İstanbul, 1969.

A. Z. Validi, Vostoçrnie rukopisi v Ferganskoy oblasti, ZVO, XXII, 1914, s. 312 - 313.

A. A. VALİTOVA, K voprosu o fol'klornıh motivah v poeme Kutadgu Bilig, Sovetskoe Vostokovedenie, C. XV, Moskva, 1958, S. 89 - 102.

H. VAMBEBY, Uigurische Sprachmonumente und Kudatku Bilik, Innsbruck, 1870.

A. A. YOLDAŞEV, Analitiçeskie formı glagola v tyurkskih yazıkah, Moskva, 1965.

 

---sayfa başına git--

DERSLER ANA SAYFASINA DÖN