G.Ü. Kastamonu Eğitim Fakültesi İkinci Sınıflar İçin

 

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI

 

 

 

 

 

DERS NOTLARI

 

 

 

 

Erkan YANARATEŞ

 

 

 

 

KASTAMONU 2004


İÇİNDEKİLER

 

BÖLÜM 1. BİLGİSAYARA GİRİŞ. 1

BİLGİSAYAR YAZILIMI VE DONANIMI 1

Bilgi Birimleri 1

Bilgisayar Nedir?. 1

Donanım (Hardware) Nedir?. 2

Yazılım (Software) Nedir?. 2

Giriş Nedir?. 2

Bilgisayar Donanımı Nelerden Oluşur?. 3

İŞLETİM SİSTEMLERİ 11

BÖLÜM 2. WİNDOWS98 İŞLETİM SİSTEMİ 12

MASAÜSTÜ VE GÖREV ÇUBUĞU.. 12

BİLGİSAYARI AÇMA – KAPAMA.. 13

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ 14

MASAÜSTÜ SİMGELERİ 17

BİLGİSAYARIM ÖĞELERİ VE PENCERE KAVRAMI 18

WİNDOWS GEZGİNİ 19

DONATILAR.. 21

Not Defteri 21

Paint 22

DOSYA – KLASÖR – KISAYOL. 23

Oluşturma Yöntemleri 24

Yeniden Adlandırma Yöntemleri 24

Çoğaltma-Taşıma Yöntemleri 24

Silme Yöntemleri 24

BAŞLAT MENÜSÜ ÖĞELERİ 25

DENETİM MASASI 26

Bölgesel Ayarlar 26

Görüntü. 26

Fare. 27

Klavye. 27

Ses. 28

Tarih ve Saat 28

WINDOWS98 İPUÇLARI 29

Kurtarma Disketi Oluşturmak. 29

Otomatik Çalışan Cd'ler 29

Uygulamaları Tuşlarla Çalıştırmak. 29

Tek Sürücüyle Birden Fazla Disket Kopyalamak. 29

Windows'u Kapatmak. 29

Tek Tıklamayla Windows'u Kapatmak. 29

Dosyaları Gerçekten Silmek. 30

Kısayol Tuşlarını Kullanma. 30

Bir Programı, Windows Her Başladığında Başlatma. 32

Dosya veya Klasör Silme. 33

Geri Dönüşüm Kutusu'nu Boşaltma. 33

Kısayol Oluşturma. 33

Başlat – Programlar Menüsü. 33

BÖLÜM 3. MİCROSOFT WORD.. 35

MİCROSOFT WORD’E GİRİŞ. 35

MİCROSOFT WORD 2000. 36

Seçme, Kesme, Kopyalama, Yapıştırma. 37

Metni Seçmek (Bloklamak) 37

veri Kopyalamak. 37

veri Kesmek. 38

Kesilen ya da Kopyalanan veriyi Yapıştırmak. 38

Hata Yapınca. 39

Belge (Doküman) Oluşturmak, Açmak, Kaydetmek. 39

Yeni Bir Belge Oluşturmak. 39

Üzerinde Çalışılan Dosyayı Kaydetmek. 40

Kaydedilmiş Bir Dosyayı Açmak. 41

Bir Dosyayı Hızlı Bir Şekilde Kullanıma Açmak. 43

Birden Fazla Dosyayı Aynı Anda Açmak. 43

Birden Fazla Belge ile Çalışma. 44

Yazının Yazı Tipini (Fontunu) Değiştirmek. 45

Yazı Boyutunu Değiştirmek. 45

Koyu (Kalın) Yapmak. 46

Eğik Yapmak. 46

Altı Çizgili Yapmak. 46

Yazı Rengini Değiştirmek. 46

Diğer Biçimler 46

Satır Aralığını Ayarlama. 47

Yazıyı Büyük/Küçük Harfe Çevirme. 49

Paragraf Ayarları 49

Karakter Arası Boşluğu Ayarlama. 49

Paragrafları İçerden Başlatma. 50

Paragraflar Arasında Boşluk Bırakma. 50

Diğer Paragraf Ayarları 51

Büyük Başlangıç Harfleri Oluşturma. 52

Özel Karakterler Yazma. 52

Metni Sütunlara Bölme. 53

Satır Başlarına Madde İmi ve Numara Ekleme. 54

Otomatik Madde İmleri ve Numaralar Ekleme. 54

Arama ve Değiştirme. 55

Değiştir 57

Tablolarla Çalışmak. 58

Tablo Oluşturma. 59

Metni Tabloya Dönüştürmek. 60

Resim Ekleme. 61

Belgeye Üst Bilgi ve Alt Bilgi Ekleme. 62

Üst ve Alt Bilgileri Kaldırmak. 64

Sayfa Ayarı 64

Baskı Önizleme. 64

Yazdırma. 66

Word’de Çizim.. 67

Word Art (Süslü Yazılar) 67

Lütfen Bunları Unutmayalım. 68

BÖLÜM 4. MİCROSOFT EXCEL. 69

MİCROSOFT EXCEL’E GİRİŞ. 69

Microsoft Excel Nedir?. 69

Microsoft Excel Nasıl Başlatılır?. 70

Temel Kavramlar 70

Araç Çubukları 70

Formül Çubuğu. 71

Yeni Bir Çalışma Kitabı Oluşturmak. 71

Çalışma Sayfası 72

Mevcut Bir Çalışma Kitabını Açmak. 72

Çalışma Kitabını Kaydetmek. 72

Çalışma Kitabını Kapatmak. 73

Satır-Sütun Boyutlandırılması 73

Satır-Sütun-Hücre Ekleme ve Silme. 74

Seçim Yapma. 74

Satır-Sütun-Hücre Eklemek. 74

Hücreleri Hizalama ve Birleştirme. 74

Kopyala-Yapıştır 75

Kes-Yapıştır 76

Sayı Biçimlendirme. 76

Hücreye Açıklama Ekleme / Düzenleme. 77

Sayıları Otomatik Doldurma. 77

Tarih, Ay ve Gün Otomatik Doldurma. 77

Formül Hazırlama ve Kullanma. 78

Formülleri Kopyalama. 78

Hazır Fonksiyonları Kullanma. 79

Topla Fonksiyonu. 79

Otomatik Toplama. 79

EĞER Fonksiyonu. 79

İç İçe Eğer Kullanımı 80

EĞERSAY.. 80

"EĞER" ile "VE"nin Birlikte Kullanımı 80

"EĞER" ile "YADA"nın Birlikte Kullanımı 80

ORTALAMA Fonksiyonu. 81

EXCEL İPUÇLARI 81

1. Otomatik Kaydetme. 81

2. Üst ve Alt Bilgi 81

3. Sayıları Biçimleme. 82

4. Para Birimini Değiştirme. 82

5. Varsayılan (Varsayılan) Ayarlarını Değiştirmek. 82

6. Excel Sayfasız Açılsın. 82

7. Ondalık ve Basamak Ayraçları 82

8. Sayfalara İsim vermek. 82

9. Özel Düğmeler Eklemek. 82

10. Excel’in Dosya Aç Klasörüyle Açılması 82

11. Bulunan Değerleri Başka Hücrelerde Kullanma. 82

12. Hata Mesajlarının Anlamı 83

13. Büyük Küçük Harf Değişimi 83

14. Otomatik Doldurma. 83

15. Seçili Sütunu Başka Sütuna Taşıma. 83

16. Birim Dönüştürme. 84

17. Hücre Ortasına Çizgi Çizmek. 84

18. Hücreyi Metne Uydurmak. 84

19. Çok Uzun Sayfalar 84

20. Otomatik Toplam.. 84

21. Enter Tuşunu Kontrol Edin. 84

22. Hızlı Kopyalama. 84

23. Formül Kopyalama. 84

24. Büyük Alanları Seçmek. 84

25. Bazı Tablolar, Sayfa Yatay Konuma Getirilse Bile Sayfaya Sığmıyor. Ne Yapılmalı?. 84

26. Hücrenin İçinde Birden Fazla Satır Kullanmanın Yolu Nedir?. 84

27. İki Farklı Sayfadaki Hesap Tabloları Raporun Tek Sayfasına Nasıl Bastırılabilir?. 85

28. Seçimin Vaziyeti 85

29. Başlık Ortalama. 85

30. Tablo Yapıştırma. 85

31. Word'den Excel'e Tablo. 85

32. Excel'den Word'e Tablo Aktarma. 85

33. Excel'de Bir Grafik Nasıl Çizdirilir?. 85

34. Rakamların En Yakın Tam Sayıya Yuvarlanması 86

35. Raporunuzda Kullandığınız Matrislerin Çarpımını Excel'de Otomatik Yaptırabilirsiniz. 86

36. Makroları Tüm Kitaplarda Geçerli Kılmanın Yolu. 86

37. Formül Kullanarak Yapılan Hesapların, Formül Değil, Rakam Olarak Görüntülenmesi 86

38. Dikine Başlıklar Kullanmak. 86

39. Otomatik Biçim. 86

40. Romen Rakamları. 86

41. Hücre Değerini Arttırıp Azaltacak Düğmeler 86

42. Excel İçinde Hesap Makinesi 86

43. Excel Sayfalarını Birleştirmek. 87

44. Sütunları Satır Olarak Kopyalamak. 87

45. verileri Form Halinde Düzenlemek. 87

46. Zaman Grafiğinin Eğilimi 87

 

 

BÖLÜM 5. MİCROSOFT POWER POINT. 88

MİCROSOFT POWER POINT’E GİRİŞ. 88

BÖLÜM 6. INTERNET. 89

INTERNET NEDİR?. 89

AĞ (NETWORK) NEDİR?. 89

Internet Explorer 90

Word Wide Web (www) nedir?. 90

Hyper Text Transfer Prorthocol (http) nedir?. 90

Unform Resource Locators (URL) nedir?. 91

Internet Adresleri 91

Internet’te Bilgi Tarama – Arama Motorları (Searh Engine) 92

Bazı Arama Motorları 92

Sorgulama Sistemlerine Genel Bakış; Yahoo ve Alta Vista kullanımı 93

Deneme-yanılma yoluyla bir web adresine nasıl ulaşılır?. 93

ELEKTRONIC MAIL (E-MAIL) – ELEKTRONİK POSTA (E-POSTA) 94

E-mail Nedir?. 94

E-mail Adresi Nedir?. 95

E-mail Adresi Nereden, Nasıl Alınır?. 95

E-mail Programlarının Temel Fonksiyonları 95

E-mail Adresini Kullanma. 96

WEB SAYFASI 99

Web Sayfası nedir?. 99

Köprü (link) nedir?. 99

Hazırlanan Bir Sayfayı Web Sayfası Olarak Tanımlama. 101

Bazı Web Sayfası Hazırlama Programları 102

Hazırlanan Web Sayfasını Görüntüleme. 102

Önceden Hazırlanan Bir Web Sayfasını Tekrar Düzenleme. 103

Hazırlanan Web Sayfasını Internet’te Yayınlama. 103

 

 


BÖLÜM 1.
BİLGİSAYARA GİRİŞ

BİLGİSAYAR YAZILIMI VE DONANIMI

Bilgi Birimleri

Fiziksel ölçümlerde kullanılan kütle ve uzunluk gibi kavramların birimleri olduğu gibi bilgisayar ortamında kullanılan verilerin de bir birimi vardır. Donanım birimlerini daha iyi anlayabilmek için bu bilgi birimlerini (bellek birimi) bilmekte fayda vardır.

Bit (binary digit) : 0 ve 1’lerden oluşmuş, bilgisayarda bir anlamı olan en küçük bilginin adıdır.

Byte (Bayt): 8 bitten oluşmuş bir birimdir. Kabaca, klavyeden basılan bir karaktere karşılık gelir.

Karakter: Harf, rakam veya sembollere denir.

1 Karakter = 8 Bit       = 1 Bayt

1 Kilobayt (KB)           = 1024 Bayt                                       ~ 103 bayt

1 Megabayt (MB)        = 1024 x 1024 Bayt                            ~ 106 bayt

1 Gigabayt (GB)          = 1024 x 1024 x 1024 Bayt                  ~ 109 bayt

1 Terabayt (TB)           = 1024 x 1024 x 1024 x 1024 Bayt       ~ 1012 bayt

Bilgisayar Nedir?

Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemleri yapan; yaptığı işlemlerin sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere istenildiğinde ulaşılabilen elektronik bir makinedir. Bu işlemleri yaparken veriler girilir, işlenir, depolanabilir ve çıkışı alınabilir. Bilgisayar işlem yaparken çok hızlıdır, yorulmaz, sıkılmaz. Bilgisayar programlanabilir. Bilgisayar kendi başına bir iş yapamaz.

Donanım (Hardware) Nedir?

Donanım, bilgisayarı oluşturan her türlü fiziksel parçaya verilen addır.

Donanım bir merkezi işlem biriminden (Central Processing Unit-CPU) ve bu birime bağlı çevre birimlerinden oluşur.

Çevre birimleri de ayrıca giriş birimleri (input devices) ve çıkış birimleri (output devices) olmak üzere iki kısma ayrılır.

 

 

ÇEVRE BİRİMLERİ

Giriş Birimleri

Çıkış Birimleri

Klavye

Işıklı Kalem

Grafik masası

Dokunma ekranları

Joystick

Fare

Tarayıcı

Kamera

...

Disket sürücü

Ekran

Sabit disk sürücü

Yazıcı

LCD Panel

Kulaklık ve hoparlör

Video

Modem

...

 

Yazılım (Software) Nedir?

Donanımı kullanmak için gerekli programlardır. Bilgisayarın nasıl çalışacağını söylerler. Elle tutulmazlar. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (setup, install). Örneğin: Kelime işlem (word processor) programları son kullanıcıların yazı yazması için kullanılır. Tablolama (spread sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (BASIC, Pascal, C ...), ses (sound) programı gibi.

Giriş Nedir?

Kişi tarafından veya bilgisayar tarafından sağlanan verilerdir. Bu veriler, sayılar, harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır. veriler giriş birimleri tarafından toplanır.

Bilgisayarın gelişiminde şu 4 unsur hiç değişmemiştir.

1.   Bilginin Girişi (Giriş birimleri: Klavye, fare (mouse), kamera, tarayıcı (scanner), fax-modem vb.)

2.  Bilginin saklanması (Hafıza: Harddisk, disket, cd-rom vb.)

3.  Bilginin işlenmesi (Beyin: İşlemci veya Merkezi İşlem Birimi (Central Processing Unit-CPU))

4.  Bilginin çıkışııkış birimleri: Ekran, yazıcı (printer), modem)

 

 

Bilgisayar Donanımı Nelerden Oluşur?

Bilgisayar Kasası

Anakart
(Mainboard)

İşlemci
(CPU)

Bellek
(RAM)

Monitör, Ekran (Screen)

Görüntü (Display), Grafik, Ekran Kartı

Ses Kartı
(Sound Blaster)

Modem Kartı

Ethernet,
Ağ (Network) Kartı

Sabit Disk
(Hard disk) - HDD

Disket Sürücü (Floppy Disk) - FDD

CD-ROM

DVD-ROM

CD-RW

Yazıcı
(Printer)

Tarayıcı
(Scanner)

TV Kartı

Fare
(Mouse)

Klavye
(Keyboard)

Hoparlör
(Speaker)

Görüntü Ürünleri (Kamera, video vs.)

Anakart (Mainboard)

Bir bilgisayarın temel devre kartıdır. Bilgisayardaki tüm elektriksel bileşenler anakart’a bağlanmıştır.

Genişletme yuvaları, genişletme kartlarının (ses, görüntü-ekran, modem, network-ağ kartları) takılabileceği anakart üzerindeki soketlerdir. Genişletme kartları, bilgisayarınıza yeni yetenekler kazandırır. Bunlar, daha güzel grafikler hazırlamak, CD kalitesinde ses dinlemek, modem ile internet iletişimi sağlamak, bilgisayar ağlarına bağlanmak gibi bilgisayarınıza bazı özellikler kazandırabilir.

Merkezi İşlem Birimi - Central Prosessing Unit (CPU)

Eskiden işlemci denilen bu birime yenilerde kısaca işlemci de denilmektedir. İşlemci bilgisayarın içindeki temel elemanıdır. Komutları işler, hesaplamaları yapar, bilgisayarın içindeki bilgi akışını kontrol eder ve yönetir.

İşlemcilerin her yeni kuşağı bir öncekinden çok daha güçlüdür. Eski kuşak modelleri arasında 286, 386 ve 486 vardı. Günümüzde pentium ve daha üst işlemciler geçerlidir.

İşlemciler; Intel, IBM, AMD ve Cyrix gibi firmalar tarafından üretilir. Intel’in işlemcileri yaygın olarak kullanılır.

Ana Bellek (RAM)

Kabaca, verilerin geçici olarak saklandığı yer olarak tanımlanabilir. Giriş yapılan veriler, işlenen veriler bellekte saklanır.

Ana bellek veya rastgele erişimli bellek (Random Access Memory-RAM), bir giriş cihazından veya bir ikincil depolama cihazından okunan veri ve programların, çalıştırılan programlardan elde edilen sonuçların ve bir ikincil depolama cihazına veya bir çıkış cihazına gönderilmeye hazır olan çıktıların tutulduğu yerdir. Buradaki “rastgele erişim” ifadesi bilgisayarın bellek içerisindeki herhangi bir adrese doğrudan gidip bilgileri okuyabileceği veya yazabileceği anlamında kullanılmaktadır. Ana bellekte veriler geçici olarak tutulur; başka bir deyişle bilgisayar kapatıldığında bu veriler silinir. Çok kullanıcılı sistemlerde bilgisayar bir kullanıcı için herhangi bir işi yapmayı bitirdiğinde, ana bellekteki aynı kısma diğer kullanıcılar için işlenmesi gereken veri ve programlar yerleşir. Ana bellek diğer bilgi saklama araçlarına oranla biraz daha pahalıdır.

Ana belleğin temel görevleri şöyle özetlenebilir.

1.O an çalışan programların program deyimleri ve bu programların ihtiyaç duyduğu verileri tutmak.

2.İşletim sistemi yüklendikten sonra ana bellekte sürekli olarak kalması gereken işletim sistemi bileşenlerini tutmak.

3.Programlar tarafından üretilen sonuçları tutmak.

4.Sabit disklere veya harici bir cihaza gönderilmeye hazır olan çıkış bilgilerini tutmak.

Bellekte yerleşik olan veri ve programlara ihtiyaç halinde tekrar ulaşabilmek için ana bellekteki her bölgenin bir adresi vardır.

Ana belleğin büyüklüğü; aynı anda çalışabilecek program sayısını ve programların çalışma hızını etkiler.

Sabit Disk Sürücü (Hard Disk Driver - HDD)

         

Yukarıda belirtildiği gibi bilgiler bilgisayarın belleğinde işlenip değerlendiriliyor. Bilgisayarın kapatılması veya elektriğin kesilmesi halinde bellekteki bilgiler siliniyordu. Bellekte geçici olarak saklanan bilgileri kalıcı olarak saklamak için bilgilerin manyetik bir ortama aktarılması gerekir.

En çok kullanılan manyetik ortamların başında ise hard disk ve disketler gelmektedir. Disketler bilgisayara takılıp çıkartılabilirken, hard diskler bilgisayarda sabit olarak kalır. Disketlerin hem kapasiteleri düşük hem de disketten bilgi okuma ve yazma hızı hard disklere göre son derece düşüktür. Ayrıca hard diskler disketlere göre daha dayanıklı ve uzun ömürlüdür. Yani hard disk sürücü bir bilgisayarın bilgi depolamak için kullandığı en temel birimdir. veriler bir dizi dönen diskte manyetik olarak saklanır (Kaydedilen bilgiler Dosya adını alır).

Bilgisayarınızda birden fazla sabit disk sürücü bulunabilir veya bir sabit disk iki yada daha fazla bölüme ayrılabilir. İlk sabit disk, C sürücüsü diye adlandırılır. Daha sonra takılan hard diskler sırasıyla D,E,F... harflerini alır.

Not: D harfi genellikle CD-ROM sürücüsü için kullanılır.

Bir sabit diskin saklayabileceği bilgilerin miktarı, MB (Mega Byte) ve GB (Giga Byte) ile ölçülür. Günümüzde sabit disklerin kapasitesi 20-200 GB arasındadır.

Not: 1 GB = 1024 MB olmakla birlikte, bazı sabit disk üreticileri 1 GB = 1000 MB olarak tanımlamaktadır.

Disket Sürücü (Floppy Disk Driver - FDD)

Disket sürücü içerisine konulan disketi okumaya yarayan birimdir. Disket ise verileri manyetik ortamda saklayan taşınabilir bir araçtır. Bir disketi ilk kez kullanmadan önce biçimlendirmek (formatlamak) gerekir. Biçimlendirme, disketi kullanıma hazır duruma getirir.

Disketler, boyutlarına göre ikiye ayrılmaktadır: 3.5 inç ve 5.25 inç Bugün kullanılan 3.5 inç disketlerin veri saklama kapasiteleri için iki yaygın standart kullanılıyor:

1.Çift yoğunluklu (Double Density-DD) : 720 KB

2.Yüksek yoğunluklu (High Density-HD) : 1.44 MB

Bilgisayarlarda disket sürücü A (varsa ikinci sürücü B) diye adlandırılır.

CD Sürücü (CD-ROM / CD-RW / DVD-ROM Driver)

CD-ROM (Compact Disk - Read Only Memory) sürücü, kompakt disklerdeki sayısal bilgileri okuyan araçtır. CD-ROM sürücülerde okuma işlemi lazer ışını ile yapılır.

Dijital görüntü teknolojisinin artmasıyla CD sürücüler de geliştirilmeye devam etmektedir. Örneğin, daha çok görüntü kalitesiyle ve yüksek kapasitede bilgi depolama özelliğiyle tanınan DVD-ROM (Digital versatile Disk) sürücüler de vardır.

CD-RW’larda okuma için ayrı yazma için ayrı lazer ışını kullanılır.

CD’ler alüminyumdan üretilmiş, üzerleri şeffaf polikarbonat maddesiyle kaplanmış ve üzerine koruyucu bir cila çekilmiş disklerdir. CD’ler diğer kayıt birimlerine göre daha güvenilirdir. Bir CD’nin bilgi depolama kapasitesi yaklaşık 650–750 MB arasındadır.

Monitör

Monitör (veya ekran) bilgisayarın işlemcisinden (CPU) gönderilen sinyalleri gözün görebileceği şekilde görüntüye dönüştüren cihazdır. Yani CPU tarafından işlenilen bilgilerin kullanıcıya iletildiği ortamdır; bir çıkış birimidir. Monitörlerin en önemli özelliklerinden birisi ekrandaki görüntülerin netliği veya çözünürlüğüdür.

Çözünürlük (resolution), yatay ve dikey olarak ekrandaki nokta sayısıyla ölçülür. Çözünürlük yükseldikçe ekrana daha fazla bilgi sığar, ama ekrandaki görüntüler küçülür. Bazı monitörler değişik çözünürlüklerde çalışabilirler (640x480, 800x600, 1024x768, 1280x1024 gibi). Böylece ekrandaki görüntüleri amaca göre genişletip daraltabiliriz.

Büyüklük: Monitör büyüklüğü, ekranın köşegen uzunluğuyla ölçülür. Standart monitörler 14” veya 15” (inç) büyüklüğündedir. 1024x768’den daha yüksek çözünürlüklerde rahat çalışabilmek için 17” veya daha büyük bir monitör seçilmelidir.

Nokta aralığı: Görüntü netliği, ekran yüzeyindeki noktaların arasındaki uzaklığa bağlıdır. Nokta aralığı ne kadar küçükse görüntü o kadar net olur. Eski monitörlerde bu 0.39 mm iken yeni monitörlerde genellikle 0.28 veya daha küçüktür.

Ekran tazeleme: Ekrandaki görüntü saniyede en az 60 kez tazelenmelidir. Ekran tazeleme frekansı yükseldikçe daha sabit bir görüntü elde edilir. Titreşimsiz monitörler ekranı tek seferde tarayabildiği için gözü daha az yorar.

Ekran Kartı

Ekran kartı, ana karta bağlanan bir genişleme kartıdır (son yıllarda anakartla tümleşik ekran portları da üretilmektedir) Bir kablo, ekran kartı ile monitörü birbirine bağlar.

Aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi ekran kartının video belleği, kalitesi ve hızı ile doğru orantılıdır.

Monitör ve ekran kartı, ekranda görüntülerin sergilenebilmesi için birlikte çalışırlar.

Bir bilgisayarın görüntü kalitesi hem ekran kartına (ekran bağdaştırıcı) hem de monitör’e bağlıdır. Örneğin bir siyah-beyaz (monochrome) monitör,  ekran kartı ne kadar kuvvetli olursa olsun renkleri görüntüleyemez. Bu ifade aşağıdaki tabloda daha açık olarak görülmektedir.

Tabloda farklı çözünürlükler için ihtiyaç duyulan görüntü (video) belleği görülmektedir.

Çözünürlük

256 renk  (8-bit)

65,000 renk(16-bit)

16.7 milyon renk (24-bit,gerçek renk)

640x480

512K

1 MB

1 MB

800x600

512K

1 MB

2 MB

1,024x768

1 MB

2 MB

4 MB

1,152x1,024

2 MB

2 MB

4 MB

1,280x1,024

2 MB

4 MB

4 MB

1,600x1,200

2 MB

4 MB

8 MB

 

Klavye (Keyboard)

Klavyenin üzerindeki tuşların işlevlerinden önce genel bir inceleme yapılacak olursa;

1- Fonksiyon Tuşları

2- Alfabetik Tuşlar

3- Sayısal Tuşlar

4- Yön Tuşları şeklinde bölümlere ayrılabilir.

 

Klavye, üzerinde harf, rakam, özel karakterler ve özel fonksiyon tuşlarının bulunduğu bir bilgisayar giriş birimidir. Bilgisayar temelde klavye aracılığıyla yönlendirilir ve kumanda edilir. Klavyenin tuşlarına basıldığında, basılan tuşun kodu işlemci tarafından değerlendirilmek üzere belleğe aktarılır ve sonuç ekrana gelir.

Klavyeler üzerindeki harf tuşlarının diziliş şekline göre F veya Q tipi olurlar. Farklı firmaların ürettiği klavyelerde bazı farklı tuşlar bulunabilir.

Klavyenin üzerinde bulunan bazı tuşlar, ekrana bir karakterin yazılmasına neden olmazlar. Çünkü bu tuşlar bir görüntüden öte bir etki oluştururlar. Ancak bu tuşların işlevleri programdan programa değişiklik gösterebilir. Örneğin birçok programda F1 tuşuna basıldığı zaman o sırada çalışan program veya yapılan işleme bağlı olarak ekrana yardımcı bilgi getirilmektedir.

Enter tuşu: Bilgisayara bir işi yapması için onay vermek veya bir komutu çalıştırmak için kullanılır. Windows uyumlu programlarda Enter tuşu genellikle Tamam düğmesini temsil eder. Kelime işlemcilerde ise (Ör: Not Defteri / Microsoft Word) yeni bir paragrafa geçmeyi sağlar.

Esc (Escape) tuşu: Yapılan işi yarıda kesmek, vazgeçmek veya geriye dönmek amacıyla kullanılır. Windows uyumlu programlarda Esc tuşu genellikle iptal düğmesini temsil eder.

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi Tamam ve İptal düğmelerinin birlikte bulunduğu pencerelerle karşılaşıldığında klavyeden Enter tuşuna basmak fare ile Tamam düğmesine tıklatmak anlamına, Esc tuşuna basmak ise fare ile iptal düğmesine tıklatmak anlamına gelir.

Ayrıca Tamam ve Uygula düğmelerinin birlikte bulunduğu pencerelerle karşılaşıldığında her iki düğme de aynı görevi yapar. Aradaki fark ise Tamam düğmesi görevi yerine getirerek mevcut pencereyi kapatır, Uygula düğmesi ise yine görevi yerine getirir ancak pencere hala açık durur.

Fonksiyon tuşları: Bu tuşlar belirli bir işlemi çabucak yapmak için kullanılır. Örneğin F1 tuşu çoğu programda yardım bilgilerini ekrana getirir.

İmleç tuşları (Yön tuşları)(¯ ­ ®  ¬): Bu tuşlarla imleç ekranda ilgili tuş yönüne doğru taşınır.

Home: İmleci satırın başına taşır.

End: İmleci satırın sonuna taşır.

Page up:  İmleci sayfa yukarısına taşır.

Page Down:   İmleci sayfa aşağısına taşır.

Tab tuşu: DOS ortamında bu tuşa basıldığı zaman imleç veya ekleme noktası 5 karakter genişliği kadar sağa gitmektedir. Başka bir deyişle DOS ortamında 5 kez boşluk tuşuna basmak yerine bir kez tab tuşuna basmak aynı etkiye sahiptir. Kelime işlem programlarına paragraf girintisi için, Windows’ta iletişim kutusu pencerelerinde ise düğmeler arası geçişte kullanılır.

Caps Lock tuşu: Bu tuşa bir kez basınca klavyenin sağ üst köşesinde aynı isimde ışık yanar ve klavyeden hep büyük harf yazdırır. Bir kez daha basılınca, tekrar küçük harf yazdırmaya başlar.

Shift (üst karakter) tuşu: Bu tuşun üç değişik görevi vardır.

1. Bir harf tuşu ile birlikte basıldığında, o harfi büyük yazdırır.

2. Üzerinde birden fazla karakter bulunan tuşlarda üstteki karakteri yazdırır. Bu nedenle bu tuşa üst karakter adı da verilmektedir.

3. Klavyedeki End, Home veya yön tuşlarıyla birlikte kullanıldığı zaman metin veya simge seçer.

Alt Gr tuşu: Klavyedeki bazı tuşlarda üç karakter bulunmaktadır. Bu tuşlarda bulunan karakterlerden sağ alttakini yazdırır.

Ctrl ve Alt Tuşları: Başka tuşlarla birlikte aynı anda bastığınızda, belirli işlemleri yapmaya yarar. Örneğin bazı programlarda Ctrl+S dosyayı kaydeder, Ctrl+Alt+Del bilgisayarı resetler.

Shift, Alt Gr ve Ctrl tuşları tek başlarına hiç bir şey ifade etmezler ve kullanırken basılı tutma şartı vardır.

Windows tuşu: Bu tuş Windows işletim sistemlerinde “Başlat” menüsünü açar. Ayrıca başka tuşlarla birlikte kısa yol tuşu olarak kullanılır. Klavyenin sol alt köşesinde Ctrl ile Alt tuşları arasındadır.

Sağ fare tuşu: Windows’ta sağ fare tuşu ile aynı görevi görür. Klavyedeki yeri boşluk tuşunun sağındaki Ctrl tuşunun solundadır. Bu arada Ctrl, Shift ve Enter tuşları kullanım kolaylığı düşünülerek klavye üzerinde ikişer adettir.

Back Space (Geriye Silme) tuşu: İmlecin solunda bulunan karakteri silmek için kullanılır. Bilgisayarım veya Windows Gezgini ile çalışırken, geri komutu (en son gelinen yere gönderir) yerine geçer.

Delete (Del) tuşu: Klavyedeki genel silme tuşudur. Bir metin içinde imlecin sağındaki karakteri siler.

Insert (Ins) tuşu: Insert tuşu açık/kapalı mantığıyla çalışır. Insert açık ise yazılan karakterler sağdaki karakteri ileri doğru iterek araya yerleşir, kapalı ise yazılan karakterler öncekileri silerek üstüne yazılır.

Pause tuşu: Bu tuş yapılan işlemin bir tuşa basana kadar durdurulmasını sağlar. Bir tuşa basınca işlem kaldığı yerden devam eder.

Print Screen tuşu: DOS ortamında çalışırken bu tuşa basmanız halinde o sırada ekranda ne görülüyorsa yazıcıya gönderilir. Windows ortamında bu tuşa bastığınızda yine ekranın resmi çekilir. Ancak ekranın resmi yazıcı yerine, geçici bilgi saklama ortamı olan ve Pano adı verilen ortama aktarılır. Daha sonra panoda saklanan resim Paint gibi bir boyama programına aktarılabilir.

Nümerik klavye: Num Lock ışığına bağlı olarak, buradan rakamları girebilir veya imleci kontrol edebilirsiniz. Num Lock ışığını “Num Lock” tuşu yakar veya söndürür. Bunlardan başka yeni tip klavyelerde Sleep(Stand-by/Bekleme uyuma modu), Power (açma-kapama) gibi bazı tuşlar da vardır.

Fare (Mouse)

Ekrandaki öğeleri seçmeyi ve hareket ettirmeyi sağlayan bir giriş aygıtıdır. Menülere, düğmelere tıklayıp etkin duruma getirmek, imleci taşımak, bir seçimi belirlemek ve taşımak gibi amaçlar için kullanılır.

Fare, klavyenin yerini almak için geliştirilmiş bir aygıt değil aksine kullanıcının imleci hareket ettirme kabiliyetini geliştiren bir aygıttır. İki veya üç tuşlu olabilir. Farenin çalışması, altına yerleştirilmiş olan bilyenin hareketine dayanır. Fare düz bir yüzeyde hareket ettirildikçe bilyenin hareketi ekrandaki işaretin hareketine dönüştürülür. Farenin iyi çalışması için, ara sıra bu bilyeyi çıkarıp temizlemek gerekir. Farenin daha iyi hareket için uygun bir yüzey sağlayan farelik (mouse pad) kullanılmaktadır.Seri fareler COM portuna, PS/2 tipi fareler fare portuna bağlanır (Bkz. Bilgisayar Kasası). Bu iki tip bağlantıyı birbirine çeviren dönüştürücüler vardır.

Günümüzde makaralı, kablosuz, optik veya radyo dalgalarıyla çalışan fareler de geliştirilmiştir. Bu tip fareler kullanıcıya hız ve birtakım kolaylıklar sağlamaktadır.

Fare Hareketleri

Göstermek: Fare imleci istenilen öğenin üzerine geldiğinde öğenin rengi değişir.

Tıklamak: Öğe gösterilir ve sol düğmeye hızlıca basılıp bırakılır. Metin belgelerinde imleci sabitlemek, sürücü ya da klasör pencerelerinde bir öğeyi seçmek için bu yöntem kullanılır.

Çift Tıklamak: İstenilen öğe gösterilir ve fare hareket ettirilmeden sol düğmesine hızlıca iki kez basılıp bırakılır. Bu yöntem genellikle bir öğeyi açmak için kullanılır.

Sürükleyip Bırakmak: İstenilen Öğe seçilir ve fare sol düğmesi basılı tutularak başka getirilip öğe oraya bırakılır. Bu yöntem, bir öğeyi taşımak için kullanılır.

Sağ Düğmeyi Tıklamak: İstenilen öğe gösterilir ve sağ düğmeye hızlıca basılıp bırakılır, sağ düğmesi tıklanınca "içerik" ya da "kısayol" menüleri denilen özel menüler açılır.

Tekerlek: IntelliMause denilen farelerde, üç düğmeli farelerin üçüncü düğmesinin yerinde, dönen bir tekerlek vardır. Bu tekerleğin işlevi, kullanılan programa bağlıdır. Ancak genellikle kaydırma işlemlerinde kullanılır. Tekerlek tıklandığında, norm işaretçisinden daha büyük bir okla gösterilen farklı bir işaretçi görünür. Tekerlek döndürüldüğünde de kaydırma işlemleri gerçekleştirilebilir.

Yazıcı (Printer)

Bilgisayardaki bilgilerin kâğıda yazdırılmasını sağlayan çıkış birimlerinden en önemlisi yazıcılardır. Yazıcılar basımda kullandıkları teknolojiye göre üç sınıfa ayrılırlar.

1.Nokta vuruşlu (dot matrix) yazıcılar: Sayfa üzerine harfleri ve şekilleri minik noktacıklarla oluştururlar. Yazma kafası, mürekkepli bir şeride vuran küçük iğnelerden oluşur. Bu yazıcılar vuruşlu oldukları için oldukça gürültülüdür.

Nokta vuruşlu yazıcılar, özellikle aynı anda birden çok kopya alınması gereken durumlarda kullanışlıdır. Genellikle sürekli form kâğıt kullanırlar. Sürekli formun kenarında, yazıcıya takılmasını sağlayan delikler vardır.

2.Mürekkep püskürtmeli (inkjet) yazıcılar: Nokta vuruşlu yazıcılardan daha kaliteli baskı yaparlar ve daha sessiz çalışırlar. Renkli mürekkep püskürtmeliler, normal kâğıda baskı yapabilirler, ama özel kâğıt kullanılırsa daha iyi sonuç verirler.

3.Lazer yazıcı: Sayfa görüntüsünü oluşturmak için lazer ışınlarını kullanan, yüksek hızlı bir yazıcıdır. Lazer yazıcılar, yüksek kalitede belge üreten bir fotokopi makinesi gibi çalışır.

Tarayıcı (Scanner)

Tarayıcılar fotoğraf, grafik ve düz yazıları okuyup bilgisayara aktaran aygıtlardır. Bilgisayara aktarılan resim ve grafikler üzerinde değişiklik yapılabilmektedir. Düz yazılar ise kelime işlem programları ve optik karakter tanıma (OCR) programı ile değiştirilebilmektedir.

Tarayıcıların masaüstü tipi olduğu gibi el ile tarama yapmayı gerektiren el tipi tarayıcılar da vardır. Tarayıcılar bilgisayara SCSI denilen bir kartla bağlanabildiği gibi paralel veya USB portuna da bağlanabilirler. Paralel çıkıştan bilgisayara bağlanan tarayıcılar daha ekonomiktir. Bu tip tarayıcılarda ayrıca yazıcılar için bir çıkış bulunmaktadır.

Modem

Dâhili (internal) modem

Harici (external) modem

Telefon hatlarını kullanarak bilgisayarınızın iletişim kurmasını sağlar. Modem terimi, modulation-demodulation kelimelerinin kısaltılması ile oluşturulmuştur. Modem, bilgisayardan aldığı dijital veriyi analog veriye çevirerek göndermek ve aynı şekilde karşı taraftaki bilgisayardan gelen analog veriyi tekrar digital veriye çevirerek bilgisayara iletmektir. Bu dijital-analog çeviri işleminin gerekli olmasının sebebi, bilgisayarları birbirine bağlamak için kullanılan hatların dijital veriyi taşıyamamalarıdır.

Bir modem kullanarak, internet, bilgi ağları ve hizmetlerine erişebilirsiniz. Faks yeteneği de olan bir fax/modem cihazıyla bilgisayarınızdan faks çekebilir ve size gelen faksları alabilirsiniz. Ses özellikleri de olan bir modem telesekreter görevi görebilir.

Anakart’a takılabilir şekilde dâhili (internal) veya bilgisayara porttan takılabilir şekilde harici (external) olmak üzere iki tip modem vardır.

 

Çizici (Plotter)

Çiziciler özellikle grafik çıktıların alınmasında kullanılan aygıtlardır. Renkli kalemler kullanılmak suretiyle renkli çıktılar alınabilir. Çiziciler genellikle mimarlık ve mühendislik uygulamalarında kullanılır.

 

 

Bilgisayar Kasası

          

                                                                                   Kasadaki Giriş-Çıkış Yuvaları

Bilgisayarı oluşturan parçaların içine takıldığı ve parçaları bir arada tutan metal ve/veya plastik bir kutudur. Önceleri Desktop ve slim kasa adı verilen yatık kasalar kullanılırken son yıllarda Mini Tower diye adlandırılan dik tip kasalar kullanılmaktadır. Ancak IBM, HP ve Compag gibi firmalar daha çok desktop tipi kasaları tercih ediyorlar. Server (sunucu) veya ana bilgisayar olarak kullanılmak üzere tasarlanan bilgisayarlarda genişleme olanakları fazla olan kasalar kullanılmaktadır.

Kasanın en önemli bileşeni güç kaynağıdır. Güç kaynağı, normal şehir cereyanını bilgisayarın kullanabileceği elektrik enerjisine dönüştürür. Bilgisayar parçalarının fazla ısınmasını engellemek üzere güç kaynağının içinde bir soğutucu fan bulunur. PC’lerde (Personal Computer) güç kaynağının kapasitesi ortalama 200-250 watt’tır.

Elektrik cereyanındaki dalgalanmalar ve elektriğin kesilmesi bilgisayarınıza zarar verebilir. Makinenizi ve bilgilerinizi korumak için kesintisiz güç kaynağı kullanabilirsiniz.

Kesintisiz Güç Kaynağı, elektrik enerjisindeki dalgalanmalara karşı; çıkışında bilgisayarınıza sürekli aynı voltajda temiz bir enerji verir ve kesinti durumunda, içindeki akülerin kapasitesine göre bilgisayarınızı 5 dakika ile birkaç saat arasında çalıştırır.

Bilgisayar Kasasında, açma/kapama ve reset düğmeleri bulunur.

Açma/Kapama (Power On / Power Off) Düğmesi, bilgisayarı açıp kapamayı sağlar.

Reset tuşu, bilgisayar açıkken açma/kapama düğmesine basmadan bilgisayarı yeni açılmış haline getirir. Özellikle makine komutlarınıza uymuyorsa veya kilitlendiyse kullanılır.

Sabit disk sürücü ışığı, bilgisayar sabit diske bir şey yazdığı veya ondan bir bilgi okuduğu zaman yanar. Bu ışık yanarken bilgisayarı sakın kapamayın ve oynatmayın yoksa diskteki bilgiler bozulabilir.

Bilgisayar Kasasının arkasındaki Portlar :

Seri Port, “Erkek Konnektör” olarak da adlandırılan bu portlarda 9 veya 25 iğne (pin)  bulunur. Seri portlara fare (mouse), modem, tarayıcı (scanner) bazen de yazıcı bağlanır. Bilgisayar her seri portu COM etiketiyle görür (COM1, COM2, …).

Paralel Port, “Dişi Konnektör” olarak da bilinen bu portlarda 25 delik bulunur. Paralel portlara yazıcı ve teyp birimleri takılır. Bilgisayar her paralel portu LPT etiketiyle görür.

Monitor (Ekran) Portu, monitörü bağlamak içindir. Bu port kasa ile tümleşik de olabilir, harici bir ekran kartı üzerinde de olabilir.

Klavye (keyboard) portu, klavyeyi ve fare (mouse) portu da fareyi bilgisayara bağlar.

USB (Universal Serial Bus) portu, yeni bir standart olan USB’ye; fare, klavye, yazıcı, kamera vb. tüm cihazlar bağlanabilir. USB portları ile 127 adede kadar cihaz bilgisayara kolayca eklenebilir.

Oyun portu, kumanda ve yönetme kolu (joystick) gibi cihazları bilgisayara bağlar. Genellikle ses kartının üzerinde bulunur.

İŞLETİM SİSTEMLERİ

İşletim Sistemi Nedir?

İşletim Sistemi, bilgisayarın kullanıma açılmasını ve kullanıcı ile anlaşmasını sağlayan, kullanılan yazılımlarla donanımlar arasında köprü oluşturan programlardır.

Bilgisayarlar donanım olarak üzerine program yüklenmeden tek başına hiç bir işe yaramazlar. Bilgisayarla herhangi bir işlem yapabilmek için o işle ilgili programın yüklenmesi gerekmektedir. Bilgisayarda birden fazla program bulunabilir. Bu programları organize ederek, kaydettikleri bilgileri düzene koyan ve programların birbirleriyle sorunsuz çalışmalarını sağlayan işlemci, bellek, sürücü, yazıcı gibi bilgisayarın bütün birimleri ile iletişimini sağlayan programlara işletim sistemi denir.

Ms-DOS, Microsoft Windows, MacOS, IBM OS/2 Warp, Unix, Novell Netware ve Linux günümüzde kullanılan işletim sistemlerinin bazılarıdır.

Bu işletim sistemlerinden kullanım açısından en yaygın olanı Microsoft Windows’dur. Microsoft firmasının geliştirdiği bu işletim sistemine kısaca Windows da denilmektedir.

Donanımlardaki gelişmeler işletim sistemlerinde de gelişmelere yol açmıştır. Windows98 işletim sisteminden önce bilgisayarlar ilk açılırken MS-DOS işletim sisteminin dosyalarını bularak bilgisayarı text modunda, ekranda C:\> gelecek şekilde bilgisayarı kullanıcıya hazır hale getiriyordu. Bu aşamadan sonra komut satırında “Win” yazarak grafik mantıkla çalışan Windows`un (Windows 3.1 ve öncesi) çalışması sağlanıyordu. Windows98 ve sonrasında, bilgisayar ilk açılış anında Windows98 ile ilgili açılış dosyalarını çalıştırarak Windows işletim sisteminin direkt çalıştırılması sağlanmış ve görüntü olarak Windows`un Ms-DOS tabanlı çalıştırılmasından arındırılmıştır. Windows98 ve daha sonraki çıkan sürümlerde, ilk açılış anında ekrana direk Windows menüsü gelmektedir. Bu aşamadan sonra Windows`un kullanıcıya getirmiş olduğu birçok kolaylıkları, kullanıcının Windows İşletim Sistemini iyi tanıması ve Windows işletim sistemi ile birlikte çalışan programları iyi öğrenmesiyle bilgisayara daha kolay hükmedecektir. Bilgisayarın Windows İşletim Sistemi ile açılması ve diğer aktiviteleri geliştirerek Windows98, Windows ME ve sonunda Windows XP`yi geliştirdi.

Aşağıda, Windows’un yaklaşık 15 yıldır değişen farklı sürümleri (versiyonları) görülmektedir.

Windows 3.x

Windows NT

Windows98

Windows 98

Windows ME

Windows 2000

Windows XP

Bu sürümlerin bazıları (örnek: Windows NT) işletim sistemi özelliğinin yanı sıra, kendisine bağlı bir grup bilgisayarı yönetme, yönlendirme veya bilgileri paylaşma gibi farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Bu şekilde kullanılan sistemlere ağ (network) denilmektedir.

İkinci bölümde ayrıntılı olarak görüleceği üzere yukarıda sözü edilen işletim sistemlerinden Windows98 sürümü üzerinde durulacaktır.

Bilgisayar düğmesine basılıp ilk çalışmasından kullanıcıya hazır hale gelmesine kadar bir takım işlemlerden geçer. Bilgisayarın açılabilmesi için mutlaka sistemle ilgili ana dosyaların sabit diskte yüklenmiş olması gerekir. Windows işletim sistemin kurulması ile bu açılış dosyaları sabit diske kurulmuş olur ve bilgisayar her açıldığında otomatik olarak çalışırlar.

 

 


BÖLÜM 2.
WİNDOWS98
İŞLETİM SİSTEMİ

MASAÜSTÜ VE GÖREV ÇUBUĞU

Bilgisayar açma/kapama (power) düğmesine basılarak açılır ve beklenir. Eğer bilgisayarda yüklü bir işletim sistemi varsa (Ör: Windows 98) yukarıdaki görüntüye benzer şekilde bir görüntüyle karşılaşılır.

Windows’un bu ilk görüntüsünde renkli zemine masaüstü, en alttaki boydan boya olan şeride de görev çubuğu denir. Geriye kalan resimlere ise simge adı verilir. ilerde daha detaylı görüleceği gibi bu simgeler görevlerine göre değişik şekilde adlandırılırlar (Ör: dosya, klasör, kısayol,...).

Windows’da herhangi bir çalışma yapmak için genellikle görev çubuğu üzerinde bulunan Başlat düğmesine tıklanarak başlanır. Resimde görüldüğü gibi Başlat düğmesine tıklandığında değişik konularla ilgili seçenekler görüntülenmektedir. Bunlara Başlat menüsü öğeleri denir. Kullanıcı bu öğelerden amacına uygun olanı farenin sol düğmesi ile tek tıklayarak yoluna devam eder. Bu öğelerin bazılarından yeni alt seçenekler çıkabilir, bazıları ise tek tıklamada ilgili uygulamayı (program) başlatır.

Başlat menüsü öğelerinin karşısında bir ok işareti (►) varsa, o menünün alt seçenekleri var demektir. Bir uygulama başlatmak için birkaç tane alt seçenek görmek mümkündür.

Bilgisayara Windows işletim sisteminden başka bir program yüklenmemişse çalışılacak uygulamalara [yazı yazma (not defteri, wordpad), resim yapma (paint), hesap makinesi, oyunlar vb.] Başlat®Programlar ®Donatılar® seçenekleri altından ulaşılabilir.

Örneğin, Windows’da fal (solitaire) oyununu başlatmak için sırasıyla;
Başlat ® Programlar ®Donatılar®Oyunlar®Solitaire seçenekleri tıklatılır.

Masaüstünü Göster (): Eğer çalışma sırasında masaüstü elemanlarına ulaşmak isterseniz, görev çubuğunda bulunan hızlı başlat menüsü simgelerinden “Masaüstünü Göster” simgesini kullanarak açık olan tüm uygulamaları tek bir işlemde Görev Çubuğu üzerine taşıyabilirsiniz. Bu simge üzerine bir kez daha tıklarsanız, tüm uygulamalar eski yerlerini alırlar. Görev Çubuğu farenin üzerinde sağ düğmesiyle açılan nesne menüsünde bulunan (yandaki resim) “Tüm Pencereleri Simgeleştir” komutunu kullanarak da aynı işlemi yapabilirsiniz.

Tüm Pencereleri Simgeleştir komutu

BİLGİSAYARI AÇMA – KAPAMA

Bilgisayarı açmak için Açma (Power) düğmesine basın, eğer açılmazsa elektrik bağlantısını kontrol edin. Daha sonra Ekranı açın.

Bilgisayar Disketten çalışıyorsa sürücüye sistem disketi takılmalıdır. Sabit Diskten çalışıyorsa Disket sürücüsünde disket olmamalıdır. Eğer sürücüde disket unutulmuş ve bilgisayar bu şekilde açılmış olursa ekranda “invalid system disk, replace the disk and then press any key (geçersiz sistem disketi, disketi değiştirin ve bir tuşa basın)” şeklinde bir mesaj belirecektir. Bu durumda disketi sürücüden çıkarıp klavyedeki Enter tuşuna basarak veya kasadaki yeniden başlat (reset) düğmesine basarak bilgisayarın yeniden başlatılması sağlanabilir.

İşletim sistemi DOS ise ekrana C:/> işareti gelir.

İşletim sistemi WINDOWS ise ekrana masaüstü gelir.

 

  

Resim 1                                                                     Resim 2

Bilgisayar, kasadaki açma/kapama (power) düğmesine basılarak açılır. Eski model bilgisayarlarda bu düğme bilgisayarı kapatmak için de kullanılmaktaydı. Yani aşağıda açıklanan bilgisayarı kapatma kuralları uygulandıktan sonra ekranda “Şimdi Bilgisayarınızı Kapatabilirsiniz” yazısı görüntülenmekte ve açma/kapama düğmesine basarak bilgisayar kapatılmaktaydı. Yeni model bilgisayarlarda (ATX) kapatırken bu düğmeyi kullanmaya gerek yoktur. Ancak kapatmak için aşağıdaki kurallara uymak gerekmektedir.

Fare Kullanarak Bilgisayarı Kapatma

Fareyle Başlat düğmesine tıklatarak “Başlat” menüsü öğeleri görüntülenir (Resim 1). Daha sonra “Bilgisayarı Kapat” seçeneği tıklatılarak Resim 2’de görülen pencerenin gelmesi sağlanır. Bu pencerede yine “Bilgisayarı Kapat” seçeneği tıklatılarak aktif hale getirilir ve Tamam düğmesine tıklatılır. Resim 1 ve Resim 2’deki işlemler doğru yapılmışsa bilgisayar kapanacaktır.

Eğer bu penceredeki “Bilgisayarı Kapat” seçeneği aktifse sadece Tamam düğmesine tıklatmak yeterlidir. Bu pencerede Tamam düğmesine basmadan “Bilgisayarı Kapat” seçeneğine çift tıklatılarak da bilgisayar kapatılabilir. Diğer iki seçenek farklı amaçlar için kullanılmaktadır.

Klavye Kullanarak Bilgisayarı Kapatma

Klavyedeki pencere tuşuna basarak “Başlat” menüsü öğeleri görüntülenir (Resim 1). Daha sonra yön tuşları (oklar) yardımıyla “Bilgisayarı Kapat” seçeneği üzerine gelip “Enter” tuşuna basılır ve Resim 2’de görülen pencerenin gelmesi sağlanır. Bu pencerede görüldüğü gibi “Bilgisayarı Kapat” seçeneği aktifse, bilgisayarın kapanması için “Enter” tuşuna basmak yeterlidir. Diğer seçeneklerden biri aktifse klavyedeki “Tab” tuşunu kullanarak “Bilgisayarı Kapat” seçeneği aktif hale getirilir, “Enter” tuşuna basılarak bilgisayarın kapanması sağlanmış olur.

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

Masaüstü veya arka plan olarak bilinen zeminde farenin sağ düğmesine tıklatılarak açılan menüye kısayol menüsü denir. Kısayol menüsünde bulunan seçeneklerden “özellikler” tıklanarak “Görüntü Özellikleri” penceresinin açılması sağlanır.

Görüntü Özelliklerine, Başlat®Ayarlar®Denetim Masası®Görüntü menüleri takip edilerek de ulaşılabilir.

Ekrandaki renkleri, hareketleri ve simgelerin görüntüsünü değiştirmeye yarayan Görüntü Özellikleri; “Arka Plan”, “Ekran Koruyucu”, “Görünüm”, “Etkiler”, “Web” ve “Ayarlar” olmak üzere altı ayrı gruba ayrılır. Bu grupların özellikleri hakkındaki ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır.

Arka Plan (Masaüstü)

 

                   

 

“Arka Plan” kartı (menüsü), masaüstüne desen veya resim getirmek için kullanılır. Desen veya resimden oluşan arka planı tercihe göre yukarıdaki pencerede “Görüntüle” seçeneğinden “Ortala”, “Döşe” ve “Uzat” şeklinde üç değişik biçimde görüntülemek mümkündür.

Görünüm

                   

“Görünüm” kartı, yukarıdaki pencerede görülen “Öğe” seçeneğinde bulunan masaüstü, pencere başlıkları, simgeler, düğmeler vb. nesnelerin renklerini değiştirmek için kullanılır.

Ayrıca “Düzen” seçeneğinde hazır renk birleşimleri bulunmaktadır. Bunları kullanabilir veya tekrar standart renk birleşimine dönmek için “Düzen”den “Windows Standardı”nı seçebilirsiniz.

 

Ekran Koruyucu

“Ekran Koruyucu” kartı, yukarıdaki pencerede görülen “Bekleme” süresince, klavye veya fare ile herhangi bir işlem yapılamadığı durumda pencerenin orta kısımdaki “Ekran Koruyucu” listesinden seçilen canlandırmanın devreye girmesini sağlar. Böylece monitörün uzun süre aynı renkleri göstererek zarar görmesini engellemiş olur. Listeden herhangi bir ekran koruyucu seçilerek beklemeye gerek kalmadan “Önizleme” düğmesine tıklatarak da canlandırmayı kendi monitörünüzde görebilirsiniz. Bu görüntünün devam etmesi için fare ve klavyenin tuşlarına basmamak gerekir. Basıldığı takdirde ekran koruyucu devre dışı kalır. Bir ekran koruyucu beğendikten sonra Uygula veya Tamam’a basabilirsiniz.

Ekran koruyucunun ikinci kullanımı ise Parola Korumalı şeklindedir. Bunu uygulamak için sırasıyla Parola korumalı kutucuğunu tıklatarak dolu konuma getirin®Değiştir düğmesine tıklayın®Parola belirttikten sonra Tamam’ı tıklatın®Parolanız başarıyla değiştirildi. Tamam’ı tıklatın. Uygula düğmesini tıklatın Bu durumda ekran koruyucuyu devre dışı bırakmak için kullanıcının ekran koruyucu parolasını bilmesi gerekir.

Etkiler

“Etkiler” kartı, masaüstünde bulunan Bilgisayarım, Belgelerim gibi Windows’a ait kısayol simgelerini değiştirmek veya değişilirmiş ise önceki simgeye (varsayılan simge) dönmek için kullanılabilir.

Örneğin masaüstündeki “Bilgisayarım” simgesini başka bir simgeyle değiştirmek için sırasıyla şu işlemleri yapınız: Yukarıda soldaki pencerede “Bilgisayarım” simgesini tıklatın (seçin)→”Simge Değiştir” düğmesi tıklatın (sağdaki “Simge Değiştir” başlıklı pencere açılacaktır)→Bu pencerede görülen simgelerden birini tıklatın (seçin)→”Tamam” düğmesini tıklatın (bu pencere kapanacaktır)→Son olarak “Görüntü Özellikleri” penceresinde bulunan “Tamam” düğmesini tıklatın.

“Etkiler” kartı ayrıca yukarıdaki pencerede kutucuklar şeklinde görülen (büyük simgeleri kullan gibi) bazı görsel tercihleri de kullanmaya yarar.

Ayarlar

                   

“Ayarlar” kartı, ekranda görülen görüntünün çözünürlüğünü (renk kalitesini) ve ekran alanını değiştirmek için kullanılır.

MASAÜSTÜ SİMGELERİ

Bilgisayarım

Bilgisayarın depolama ünitelerine ve depolama ürünlerinin içerisindeki klasör ve dosyalara erişebilmek için konulmuş bir simgedir. Ayrıca yazıcıların tanımlanması ve ayarlanması, bilgisayarın denetlenmesi ve kullanımı ile ilgili tüm ayarların yapıldığı Denetim Masası simgelerini içerir. Çevirmeli ağ seçeneği ile de internet bağlantı ayarları yapılır. Ekstra bağlanan harici depolama ürünleri de burada görünür.

Belgelerim

Windows altında çalışan ve çalışmaları sonucunda yazı, grafik, çizim, fotoğraf gibi bir sonuç belgeyi veren programlar bu sonuçlarını sabit disk üzerinde Windows tarafından belirlenmiş olan Belgelerim adlı klasörün içerisine saklarlar. Daha sonra tekrar aranan herhangi bir belgeye, masaüstündeki bu simgeden ulaşılır. Programların oluşturduğu belgeler mutlaka belgelerime kaydedilecek diye bir kural yoktur. Program tarafından başka bir klasör içerisine kopyalanabilir.

Geri Dönüşüm Kutusu

Windows İşletim Sistemi silinen tüm dosya veya klasörleri geri dönüşüm kutusu dediğimiz kutuda muhafaza eder. Eğer silme işlemi yanlışlıkla yapılmış ise geri dönüşüm kutusuna çift tıklayarak silinmiş dosyaların bir pencere içerisinde açıldığını görürüz. Silinen dosya seçilerek ve geri al seçeneği tıklanarak dosya veya klasör silinmiş olduğu yere geri alınır. Bir başka seçenek olan Geri dönüşüm kutusunu boşalt seçeneği tıklanırsa dosyalar geri alınamayacak şekilde silinmiş olur.

Internet Explorer (İnternet Gezgini)

Bilgisayarla internete bağlandıktan sonra, internette gezinti yapmak için kullanılan programdır. Yapılan gezinti sırasında ilgi duyduğunuz web sitelerinin adreslerini programın veri tabanında saklayıp daha sonra veri tabanından çağırmak suretiyle adrese hızlıca ulaşılabilir.

Ağ Bağlantıları

Bilgisayarların donanım olarak birbirlerine bağlanmaları yetmez. Ayrıca yazılım olarak ta birbirlerinin tanıtılması gerekir. Ağ bağlantıları düğmesine farenin sağ tuşu tıklanıp buradan özellikler seçeneği seçilerek makine ile ilgili ağ adreslerinin ve bilgisayarın tanımlanması yapılır. Tanımlama yapıldıktan sonra Ağ bağlantılarım simgesi üzerinde farenin sol tuşuna çift tıklanıp, Açılan pencerede de Tüm Ağ seçeneği çift tıklanırsa diğer bilgisayarların tanımlamaları ekranda görünür.

BİLGİSAYARIM ÖĞELERİ VE PENCERE KAVRAMI

Bir Pencerede Bulunan Çubuk ve Simge Çeşitleri

1.   Başlık çubuğu

2.   Menü çubuğu

3.   Araç çubuğu

4.   Durum çubuğu

5.   Görev çubuğu

6.   Simge durumuna küçült

7.   Ekranı kapla / Önceki boyut (Pencere Ekranı kaplamış ise)

8.   Kapat

9.   Disket sürücü

10. Sabit Disk sürücü

11. CD sürücü

 

Bir Pencerenin Konumunu ve Boyutunu Değiştirme

Bir pencere, farenin sol düğmesi başlık çubuğunda basılı tutularak sürüklemek suretiyle taşınabilir.

Bir pencerenin kenar çizgilerine fare imleci yaklaştırıldığı zaman imleç işaret değiştirir. Bu durumda farenin sol düğmesi basılı tutularak sürüklemek suretiyle pencere boyutu değiştirilebilir.

Sürücüler ve Özellikleri

3½ Disket Sürücü-FDD (Floppy Disk Driver)

Disket sürücü içerisine konulan disketi okumaya yarayan birimdir. Başka bir deyişle bilgisayarda bulunan bilgileri disketle başka bir bilgisayara taşımak için kullanılan donanım birimidir. Disketin kenarı 3½ inç olduğu için (5¼ disketler de vardı) sürücü de adını buradan almıştır.

Bu sürücüde kullanılan disketin piyasada DD (double density: çift yoğunluklu) diye bilinen 720KB ve HD (high density: yüksek yoğunluklu) diye bilinen 1,44MB olmak üzere iki değişik kapasitesi vardır.

Bilgisayarlarda disket sürücü “A” (varsa ikinci sürücü “B”) diye adlandırılır. Disket üzerinde bulunan koruma düğmesi (Write Protect) kapatıldığında disketteki bilgiler yalnızca okunabilir. Yazma ve silme işlemleri yapılamaz. Ancak koruma açıldığında yapılabilir.

Sabit Disk Sürücü-HDD (Hard Disk Driver)

Bilgileri silinmeyen manyetik ortamlarda tutma ve geniş hacimli bilgilere hızlı olarak ulaşmak için kullanılan giriş ve çıkış birimidir. Disketten farkı; büyük kapasiteli hızlı ve kasa içerisinde sabit olmasıdır.

Bilgisayarlarda sabit disk sürücü genellikle “C” diye adlandırılır. Birden fazla ise “C”, “D” şeklinde sıralanır.

Sabit disklerin bilgi kapasiteleri çok değişkendir. Ses, görüntü ve hareket gibi teknolojiler geliştikçe sabit disklerin de kapasiteleri gelişmek zorunda kalmaktadır. Çünkü söz konusu teknolojiler çok fazla bilgi kapasitene sahiptirler. Örneğin 80 dakikalık bir film yaklaşık olarak 700MB’lık bilgi alanı kaplamaktadır.

CD Sürücü

CD sürücü CD’deki bilgileri okumak için kullanılan bir donanım birimidir. CD-ROM (Compact Disk-Read Only Memory), CD-RW (Rewriteable), DVD-ROM (Digital versatile Disk) gibi değişik türleri vardır.

Bilgisayarlarda CD sürücü genellikle sabit diske ait harfin bittiği yerden başlar. Sabit disk bir tane ise CD “D” diye adlandırılır. İkinci bir CD sürücü varsa (örneğin: DVD-ROM) “E” harfini alır.

Bu sürücüde kullanılan CD’ler değişik bilgi kapasitelerine sahiptirler (650MB, 700MB, 800MB gibi).

WİNDOWS GEZGİNİ

Windows gezgini, depolama birimlerindeki Klasörlere, dosyalara ulaşılabilen ve bu klasör ve dosyalar üzerinde kopyalama, taşıma, silme, ad değiştirme gibi işlemlerin yapılabildiği bir Windows penceresidir. Bu pencereye “Başlat” düğmesi ve Programlar seçeneğine gelip, Windows Gezgini isimli seçeneğe tıklamak suretiyle ulaşılabilir.

Görünüm Özellikleri ve Ayarları

Windows Gezgini çeşitli isteklere uygun olarak düzenlenebilir. İstediğiniz değişiklikleri Görünüm menüsünü kullanarak yapabilirsiniz. Mesela birçok kullanıcı dizin yapısını görmek isterken birçok kullanıcı da onun yerine Sık Kullanılanları görmeyi tercih eder.

Çubukları Göstermek

Windows Gezgini penceresinde standart düğmelerin haricinde, adres, bağlantılar, durum ve Gezgin çubukları bulunur. Gezgin çubuğu Windows Gezgini penceresinin sol kısmında bulunur. Bu çubuk üzerinde standart olarak tüm klasörler gösterilir. Durum çubuğu pencerenin altındaki çubuktur. Geri kalan diğer çubukların hepsi pencerenin üst kısmında bulunurlar.

Windows Gezgini Penceresindeki Çubukların Görünümünü Değiştirmek

1.  Sırasıyla Başlat ® Programlar ® Windows Gezgini kullanarak Windows Gezgini'ni çalıştırın.

2.  Görünüm menüsünü açın ve fare imlecini Araç Çubukları üzerine taşıyın. Bağlantılar üzerine tıklayın. Bunun sonunda tüm seçenekler işaretlenmiş olacak. Bağlantılar çubuğu adres çubuğunun hemen yanına yerleşir.

3.  Bağlantılar çubuğunun başında bulunan kirişlere tıklayın ve farenin düğmesini bırakmadan çubuğu adres çubuğunun altına taşıyın.

4.  Görünüm menüsünü açın ve fare imlecini Araç Çubukları üzerine taşıyın. Metin etiketlerini kapatmak üzere Metin Etiketleri seçeneğine tıklayın.

 Metin etiketleri kapatılmış araç çubuğu

5.  Görünüm menüsünde bulunan Durum Çubuğu üzerine tıklayın. Durum çubuğu üzerinde seçili olan nesne hakkında açıklama bulunur.

Görünüm menüsünü açın, fare imlecini Gezgin Çubuğu üzerine taşıyın ve Yok üzerine tıklayın. Bu işlem sonunda Windows Gezgini penceresinin görünümü değişecektir.

Windows Gezgini üzerindeki çubuklar

Simge Görünümleri

Eğer bir gezgin çubuğu seçili durumda değilse Windows Gezgini penceresi Web Sayfası olarak görünecektir. Bunun anlamı bir nesne seçtiğiniz zaman, sağ tarafta onunla ilgili açıklama görüneceğidir. Bu açıklamayı kapatmak için Görünüm menüsü içerisinde bulunan Web Sayfası Olarak seçeneğini kullanabilirsiniz.

Nesnelerin görüntülenebilmeleri için Büyük Simgeler, Küçük Simgeler, Liste ve Ayrıntılarolmak üzere dört ayrı seçenek bulunur. Simgeleri Düzenle komutunu kullanarak nesneleri ada, türe, boyuta ve tarihe göre düzenleyebilirsiniz.

Görünüm menüsü içerisindeki Büyük Simgeler komutu

Görünüm menüsü içerisindeki Küçük Simgeler komutu

Mesela başka bir uygulamayı kullanarak bir dosya oluşturduysanız, bu dosyanın açık olan pencere içerisinde görünebilmesi için görüntünün tazelenmesi gerekir. Bunun için Görünüm menüsü içerisinde bulunan Yenile komutunu kullanabilirsiniz. F5 tuşu da aynı işlemi görecektir.

Windows Gezgini penceresini düzenlemek için yapabileceğiniz başka bir şey ise klasörleri HTML kullanarak tanımlamak. Bu işlem için Görünüm menüsü içerisinde bulunan “Bu Klasörü Özelleştir” komutunu kullanabilirsiniz. Ekrana gelen bir sihirbaz penceresini kullanarak mesela klasörünüze bir arka plan resmi atayabilir veya bazı önemli bilgilerin görünmesini isteyebilirsiniz. 

DONATILAR

Bilgisayara Windows98’den başka bir program kurulmamış ise Yazı yazma (not defteri), Boyama (paint), hesap makinesi, oyunlar ve eğlence uygulamalarını sırasıyla Başlat è Programlar è Donatılar menülerini tıklatarak kullanabilirsiniz.

Not Defteri

 

Not Defteri kısa metin dosyaları ile çalışabileceğiniz bir uygulamadır. Not Defteri'ni kullanarak yeni metin dosyaları oluşturabilir veya var olanlar üzerinde çalışabilirsiniz. Standart dosya biçimi TXT'dir. Eğer uzantısı TXT olan bir dosyaya çift tıklarsanız Not Defteri otomatik olarak açılacaktır. Eğer isterseniz değişik uzantılara sahip dosyalar üzerinde de çalışabiliriniz. Birçok kullanıcı Not Defteri'ni yapılandırma veya HTML dosyalarını düzenlemek için kullanır.

Not Defteri sadece uzunluğu 64 KB'ı geçmeyen dosyaları açabilir. Eğer dosyanın uzunluğu 64 KB'dan büyük olursa, otomatik olarak dosyanın WordPad ile açılmasını isteyip istemediğiniz sorulur. Not Defteri ile çalışırken metni biçimlendiremezsiniz.

Mesela girdiğiniz metnin başlığını kalın olarak yazamazsınız. Ama yazıtipini, yazı boyutunu veya yazıtipi biçimini belirleyebilirsiniz. Yaptığınız bu değişikliklerden tüm metin etkilenir. Bundan sonra açacağınız dosyalar, en son seçmiş olduğunuz biçimde açılacaktır. Eğer bu dosyayı başka bir bilgisayarda açmak isterseniz, siz ne şekilde düzenlemiş olursanız olun, dosya o bilgisayarda kullanılan biçimde açılacaktır.

Bir başka kullanışlı fonksiyonu da Sözcük Kaydır. Bu dosyalar mesela başka bir işletim sisteminde veya uygulamada hazırlanmış olabilir. Normalde bu dosyalarda satır sonları bulunmaz. Bunun sonucu olarak da tüm metin sadece bir-iki satırdan oluşabilir. Metnin tamamını okuyabilmek için, devamlı sağa hareket ettirmek zorunda kalırsınız. Sözcük kaydır özelliğini kullanarak, metnin pencere dışarısına taşmasını engellersiniz. Bu şekilde metin üzerinde çalışmak çok daha kolay olacaktır.

Not Defterini açın bir şeyler yazın. Düzen menüsü içerisinde bulunan Yazıtipi belirle komutunu çalıştırın. Yazıtipi, Yazıtipi Biçemi ve Boyut değerlerini değiştirin. Aynı pencerede bulunan Örnek kutusu içerisinden değişimi gözleyebilirsiniz.

Değişiklikleri metne uygulamak için Tamam düğmesine tıklayın. Yaptığınız değişiklikler tüm metni etkileyecektir. Not Defteri'ni kapatın. Eğer değişiklikleri kaydetmek isteyip istemediğiniz sorulursa Hayır düğmesine tıklayın. Not Defteri'ni tekrar açın ve bu sefer farklı bir metin dosyası açın. Daha önce yapılan yazıtipi değişiklikleri bu metne de uygulanır.

 

Paint

Bilgisayarda basit boyamalar ve resimler yapmak için Windows ile birlikte gelen programlardan biri olan Paint programı bütün Windows sürümlerinde bulunur. Program sırasıyla Başlat è Programlar è Donatılar è Paint sembolü tıklanarak veya Başlat è Çalıştır satırına “mspaint” yazıp “Tamam” tıklatılarak çalıştırılabilir. Paint programı çizgiler ya da renklerden oluşan çeşitli resimler yapılabilen basit bir boyama programıdır. Sonraki bölümlerde görüleceği gibi Paint’te hazırlanan resimler bilgisayarda dosya olarak saklanabilir.

Araç Kutusu ve Renk Kutusu

Paint ile boyama yapmak için kullanılan simgeleri içeren kutulardır.

Genellikle Araç Kutusu Paint penceresinin sol kısmında, Renk Kutusu ise alt kısmında bulunur. Bu araç ve renk kutularının yerleri, kutuların köşelerinden farenin sol düğmesini basılı tutup sürükleyerek değiştirilebilir.

Paint programı başlatıldığında gelen pencerede Görünüm menüsünden Araç Kutusu veya Renk Kutusu tıklanarak bu simgeler gizlenebilir veya tekrar görüntülenebilir.

Hangi simge kullanılacaksa o simge üzerinde farenin sol düğmesi bir kez tıklatılır. Daha sonra çizim alanında farenin sol düğmesi basılı tutularak çizim veya boyama yapılır.

Araç Kutusunda bulunan simgelerin isimleri ve görevleri şu şekildedir.

 

Serbest Şekil Seçimi: Yapılan çizimdeki bir nesnenin kenarlarından düzgün bir şekilde seçilmesi ve başka bir yere taşıması yada kopyalanması amacı ile kullanılır.

Seçim: İşlev olarak Serbest Şekil Seçimi düğmesiyle aynıdır. Kullanılışı biraz farklıdır. Nesnelerin etrafında dikdörtgen yada kare biçiminde seçim yapılmasını sağlar.

Silgi: Fonksiyonu normal bir silgi gibidir. Seçildikten sonra silgi büyüklüğü araç kutusunun altından ayarlanabilir. Çizilen nesnenin rengini ikinci renge dönüştürmek yada rengini silmek içinde kullanılabilir.

Boya Kutusu: Bir nesnenin içini boyamakta kullanılır. Eğer nesne etrafında bir açıklık varsa boya dışarı taşacaktır. Çizilen nesnenin dışındayken tıklanırsa nesne haricinde sayfanın her tarafını seçilen renge boyar.

Renk Seçici: Paint’in kullanışlı araçlarından biridir. Herhangi bir nesne üzerine getirilip tıklandığında o noktadaki rengi alır ve boya kabına atar. Böylece renk kutusunda olmayan bir renk de kullanılabilir.

Büyüteç: Nesnelerde daha ayrıntılı ve hatasız çizim yapabilmek için %400 zoom (yaklaşma) sağlar. Görünüm è Yakınlaştır menüsünden nesneye %800 oranına kadar yaklaşmak mümkündür.

Kalem: Ayrıntılı çizim yapmakta kullanılır.

Fırça: Çizim yapmakta kaleme nazaran daha fazla kullanılır. Bunun nedeni 12 çeşit ucunun olmasıdır.

Sprey Boya: Paint ile resim çalışmaları yapılırken sık kullanılan bir araçtır. Sprey boya gibi çalışır ve seçtiğimiz rengi sayfadaki istediğimiz alana püskürtür. Kalınlığı (püskürtme sıklığı) ayarlanabilir.

Yazının zemin renginin resim üzerinde beyaz bir kare çizmesini istemiyor, direkt resmin üzerine yazmasını istiyorsak araç kutusunun altındaki iki simgeyi kullanabiliriz. Bu simgeler metin simgesi tıklatıldıktan sonra aktif hale gelir.

Paint; Yazıtipi, büyüklük, kalınlık ayarları için küçük bir pencere açar. Eğer bu görüntülenmediyse Görünüm Menüsünden “Metin Araç Çubuğu” seçeneğini tıklayarak görüntüleyebilirsiniz.

Çizgi / Eğik Çizgi: Düzgün çizgiler çizmekte kullanılır.

Geometrik Şekiller: Simetrik çizimler yapmakta kullanılırlar. Çizgiler ve geometrik şekiller çizilerken klavyeden Shift tuşu basılı tutulursa en boy oranı sabit (düzgün) ve dik çizimler yapılacaktır.

Renk Seçimi : Alt kısımda bulunan boya kabından istenilen renk sol veya sağ fare tuşu tıklanarak seçilir. Paint boya kabındaki standart 28 renge ek olarak herhangi bir renge çift tıklanarak seçilecek renk sayısı 40’a, yine açılan pencereden “Özel Renk Tanımla” düğmesi tıklanarak renk sayısı 16.7 milyon çeşide kadar arttırılabilir.

 

DOSYA – KLASÖR – KISAYOL

  veya  

Dosya: Metin, resim, grafik, ses, film gibi değişik amaçlarla hazırlanan bilgilere daha sonra tekrar ulaşmak için bu bilgilerin bilgisayara kaydedilmesi gerekmektedir. Bu kaydedilmiş bilgiye dosya denir.

  veya  

Klasör: İçerisinde dosyaların veya diğer klasörlerin bulunduğu simgelere denir. Bu simgelere fare ile çift tıklandığı zaman bir uygulama başlatmaz, sadece içerisindeki simgeler görüntülenir

   veya   

Kısayol: Daha önce oluşturulmuş klasör veya dosyaya daha kolay ulaşmak için kullanılan simgelerdir. Kısayol simgesi sol alt köşesinde bulunan küçük ok sayesinde kolayca tanınabilmektedir.

 

Dosya Türleri ve Uzantıları

Metin Dosyası (Not Defteri)       Dosya Adı.TXT

Bitmap Resim Dosyası (Paint)  Dosya Adı.BMP

Word Belgesi                          Dosya Adı.DOC

Excel Çalışma Kitabı               Dosya Adı.XLS

Power Point Sunu Dosyası       Dosya Adı.PPT

Sistem dosyası                        Dosya Adı.SYS

Yardım Dosyası                       Dosya Adı.HLP

Yığın Dosyası                          Dosya Adı.BAT

Komut Yorumlayıcı Dosya        Dosya Adı.COM

Uygulama Dosyası                   Dosya Adı.EXE

Yazıtipi (font) Dosyası              Dosya Adı.TTF

Sıkıştırılmış Dosya                   Dosya Adı.ZIP

Internet için Web dosyası         Dosya Adı.HTM

Geçici Dosya                           Dosya Adı.TMP

Oluşturma Yöntemleri

Alıştırmalar

·       Masaüstünde bulunan Belgelerim simgesine farenin sol düğmesine çift tıklatın. Çıkan pencerede boşlukta sağ düğmeye veya Dosya menüsüne tıklatın. Çıkan alt menüden Klasör seçeneğini tıklatın. Klasöre verilecek bir isim yazıp Enter tuşuna basın. İstediğiniz isimde bir klasör oluşturmuş oldunuz.

·       Sırasıyla, Başlat®Programlar®Donatılar’ı tıklatın. Karşınızdaki seçeneklerden; metin düzenlemek için “Not Defteri veya “Wordpad” resim düzenlemek için “Paint”i tıklatın. Düzenleme işlemi bittikten sonra bulunduğunuz pencerede sırayla, Dosya®Kaydet’i tıklatın. Karşılaştığınız kaydet penceresinde genellikle Belgelerim klasörünün içeriği görüntülenir. Daha önce oluşturduğunuz klasör simgesine çift tıklatın. Dosya adı yazan yerdeki “Adsız”ı silip istediğiniz bir isim yazın ve aynı penceredeki “Kaydet” düğmesini tıklatın. Böylece kendinize bir de dosya oluşturmuş olursunuz.

·       Klasör veya dosya simgesi üzerinde fare sağ düğmesini tıklatın. Çıkan menüden kısayol oluştur seçeneğini tıklatırsanız dosyanız ile aynı klasöre kısayol simgesi oluşturursunuz. Ancak bu şekilde aynı klasör içine oluşturulan kısayol pek kullanışlı değildir.

·       Klasör veya dosya simgesi üzerinde fare sağ düğmesini tıklatın. Gönder alt menüsünden “Masaüstü (kısayol oluştur)”u tıklatın. Bu şekilde hazırlanan klasör veya dosya kısayolları oldukça işe yarar simgelerdir. Çünkü bilgisayarınızın herhangi bir yerindeki dosya veya klasöre masaüstünden ulaşmış olursunuz.

Yeniden Adlandırma Yöntemleri

Bir klasör, dosya veya kısayol simgesinden herhangi birine bir kez tıklatarak seçin.

·       Fare sağ düğme ® Yeniden adlandır ® Simgeye ait yeni adı yazın Enter’e basın

·       Dosya menüsü ® Yeniden adlandır ® Simgeye ait yeni adı yazın ve Enter’e basın

·       Klavyeden F2 ® Simgeye ait yeni adı yazın ve Enter’e basın

Çoğaltma-Taşıma Yöntemleri

Bir klasör, dosya veya kısayol simgesinden herhangi birine bir kez tıklatarak seçin.

·       Klasörünüzde fare sağ düğme kopyala veya kes®Masaüstünde fare sağ düğme yapıştır.

·       Klavyeden Ctrl+C / Ctrl+X ® Ctrl+V

·       Düzen menüsü kopyala/kes ® Düzen menüsü yapıştır

·       Araç Çubuğundan kopyala/kes®Araç çubuğundan yapıştır.

·       Bu yöntemlere ilaveten farenizin düğmelerini “sürükle-bırak” olarak bu amaçla kullanabilirsiniz.

Önce “Kopyala” sonra “Yapıştır” komutları arka arkaya uygulandığında, bu işlemlere tek kelime ile çoğaltma denilebilir. Önce “Kes” sonra “Yapıştır” komutları arka arkaya uygulandığında ise bu işlemlere tek kelime ile taşıma denilebilir.

Silme Yöntemleri

Bir klasör, dosya veya kısayol simgesinden herhangi birine bir kez tıklatarak seçin.

Fare sağ düğme sil

Klavyeden Delete

Dosya menüsü sil

Araç Çubuğundan sil veya sil simgesi

Herhangi bir dosya veya klasörü silmek için, silinecek dosya veya klasör üzerine gelinir farenin sağ tuşuna basılarak çıkan penceredeki özelliklerden sil seçeneği seçilir. Bilgisayar, “……” dosyasını geri dönüşüm kutusuna göndermek istediğinizden emin misiniz diye bir ikaz verecektir. Evet seçeneği seçildiğinde seçilen dosya veya klasör silinecektir. Bu silme işlemi geri dönüşüm kutusuna göndermedir. Eğer kazara silindi ise geri dönüşüm kutusundan çağrılabilir. Eğer geri dönüşüm kutusu da temizlenecek olursa silinen dosya veya klasörü kurtarmak mümkün olamayacaktır.

BAŞLAT MENÜSÜ ÖĞELERİ

Başlat ® Çalıştır Menüsü

Birçok program “Başlat” Menüsü üzerinden çalıştırılmak üzere buraya kendi girişlerinizi ekler. Burada girişi olmayan programlar yine “Başlat” Menüsü içerisinde bulunan “Çalıştır” kullanılarak veya Windows Gezgini içerisinden çalıştırılabilirler.

Eğer “Çalıştır” komutunu kullanacak olursanız Windows 98 dosyanın yerini kendi bulmaya çalışır. Eğer bulamazsa ekrana bir uyarı gelir. Eğer bu dosyanın varlığından eminseniz “Gözat” düğmesini kullanarak dosyayı dizin yapısı içerisinde arayabilirsiniz.

Bir uygulama çalıştırdığınız zaman, Görev Çubuğu üzerinde bu uygulamaya karşılık gelen bir düğme oluşur. Bu düğme üzerinde çalışan uygulamanın ismi, simgesi ve eğer yeterli yer mevcutsa o anda açık olan dosyanın ismi bulunur. Açılan yeni bir programın düğmesi de aynı içerikle, bu düğmenin sağında oluşur. Eğer alan tüm bilgilerin gösterilmesi için yeterli değilse düğmeler küçülür. Uygulamanın simgesi her zaman görünür halde kalır.

Bu düğmeleri kullanarak uygulamalar arasında geçiş yapabilir ve masaüstünü görüntülemek üzere uygulamaları Görev Çubuğu üzerinde düğme haline küçültebilirsiniz. Mesela bir metin dosyası üzerinde çalışırken, disket sürücüye bir dosya kopyalamak üzere Windows Gezgini penceresine geçebilirsiniz. Daha sonra metin dosyasına geri dönebilir ve çalışmaya kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

Başlat ® Yardım Menüsü

Adından da anlaşılacağı gibi bu yol izlendiği zaman Windows İşletim Sistemi kullanımı için yardım penceresi açılır. Windows hakkında istediğiniz bir bilgiye genellikle uygulamalı olarak ulaşırsınız.

Başlat ® Bul Menüsü

Bir dosyayı bilgisayarınızın neresine kaydettiğinizi unutabilirsiniz veya başka biri kaydetmiş olabilir. Bu ve buna benzer durumlarda kullanılan bu yol genellikle bilgisayara daha önceden yüklenmiş (kaydedilmiş) olan dosya, klasör veya programları aramak için kullanılır.

Başlat ® Ayarlar Menüsü

Bu yol bilgisayarın işleyişini sağlayan donanıma ait özelliklere ulaşmak için kullanılır. Genellikle de mevcut donanım veya yazılımın kontrolünü içeren “Denetim Masası”na ulaşmak için kullanılır.

Başlat ® Belgeler Menüsü

Bu yol, son zamanlarda çalışılan dosyalara ait kısayolları barındırır. Kullanıcı daha önce çalıştığı dosyaya, burada bulunan kısayolunu tıklayarak daha hızlı erişebilir. Burada bulunan en son çalışılanlar listesini silmek mümkündür. Sırasıyla; Başlat®Ayarlar®Görev Çubuğu ve Başlat Menüsünü tıklatın Çıkan pencerede “Temizle” düğmesine basın.

Başlat ® Programlar Menüsü

Windows İşletim Sistemine ait veya sonradan yüklenen programlara ait uygulamaları başlatmak veya ilgili programı kaldırmak için genellikle bu yol izlenir.

Başlat ® Programlara Simge Yerleştirme ve Silme Yöntemleri

Bir önceki bölümde (Dosya–Klasör–Kısayol) yer alan Çoğaltma-Taşıma yöntemlerine benzer şekilde herhangi bir dosya veya klasör simgesini önce başlat düğmesi üzerine, sonra açılan menüden Programların üzerine sürükleyin. Böylece ilgili dosya veya klasöre Başlat®Programlar menüsünde kısayol oluşturmuş olursunuz. Bundan sonra bu kısayol simgesini, sırasıyla Başlat® Programlar®Kısayol simgenizi tıklatarak kullanabilirsiniz. Başlat® Programlar menüsünden kısayol silmek için sırasıyla Başlat® Programlar menüsünü tıklatın. Açılan altmenüde herhangi bir simge üzerinde farenin sağ düğmesini tıklatarak “sil” seçeneğini tıklatın.

İkinci bir yöntem olarak bir dosya veya klasör simgesini kopyala yöntemlerinin birisiyle kopyalayın (örneğin farenin sağ düğmesiyle). Daha sonra “Başlat” düğmesi üzerinde farenin sağ düğmesini kullanarak açılan kısayol menüsünden “Aç” seçeneğini tıklatın. Yeni açılan pencerede Programları çift tıklatın. Daha önce kopyaladığınız dosya veya klasör simgesini buraya yapıştırın. Yukarıdaki yöntemde olduğu gibi bundan sonra bu kısayol simgesini, sırasıyla Başlat® Programlar®Kısayol simgenizi tıklatarak kullanabilirsiniz.

İkinci yöntemle ulaştığınız Programlar listesinden bir kısayolu daha kolay bir şekilde silebilirsiniz. Windows’a ait (size ait olmayan) kısayolları silmenin uygun olmadığını unutmayın. Silme işlemini kendi oluşturduğunuz kısayol simgeleri üzerinde denemeniz daha uygun olacaktır.

DENETİM MASASI

Denetim Masası, Windows İşletim Sistemi ile ilgili bir çok ayarın ve düzenlemelerin yapıldığı bir penceredir. Bu penceredeki en çok kullanılan ayarlar ve düzenlemeler anlatılacaktır. Bazı ayarların bilinçsizce değiştirilmesi bilgisayarın kilitlenmesine hatta hiç açılmamasına neden olabilir.

Bölgesel Ayarlar

Windows İşletim Sistemi ile ilgili Bölgesel farklılıklardan kaynaklanan durumlar için ayarların yapıldığı yerdir. Bu bölgesel ayarlar; Windows işletim Sistemi için ülke ayarı, Ülkelere göre kullanılan sayı gösterim standartları, otomatik para birimi ayarı Saat gösterim ayarları ve Tarih gösterim ayarlarını içerir. Burada yapılan değişiklikler Windows İşletim Sistemi altında çalışan çoğu programlarda geçerli olmaktadır. Bölgesel ayarlardan ülke seçeneği Windows İşletim Sistemi Bilgisayara ilk kurulurken kuruluş aşamasında yapılmaktadır. Değişiklik yapılmak istenirse, denetim masası seçeneğinden Bölgesel ayarlar seçilmek suretiyle değişiklik yapılır ve tamam düğmesine tıklanarak değişim onaylanır. Windows`un ayarında değişikli yapıldığı için bilgisayarın kapanıp açılması gerekmektedir. Bunun için çıkan pencereden onaylama yapılarak bilgisayarın “boot” etmesi yani kapanıp yeniden açılması sağlanır. Bilgisayar yeniden açıldığında İşletim sistemi yeni ayarlarla açılmış olacaktır. Sayı, Para birimi, Saat ve Tarih ayarlarında da aynı şekilde bir yol izlenir.

 

 

 

Görüntü

Görüntü seçeneği ile bilgisayarın ilk açıldığı masaüstünün tabanına resim konabilir. Bu işlemi yapabilmek için denetim masası penceresinden görüntü seçeneğini tıklamak gerekir. Çıkan pencerede arka plan seçeneği masa üstüne taban fonu konacak seçenekler ve küçük bir ekranda masaüstüne gelecek olan resmin ön izlemesi görünür. Görüntü özellikleri penceresine ulaşmanın bir diğer yolu da, Masaüstünde boş bir alanda, farenin sağ tuşuna basıp çıkan pencerede özellikler seçeneğine tıklamaktır.

 

 

Fare

Fare ile ilgili ayarların yapıldığı penceredir. En önemli ayarlardan birisi; Fare özellikleri seçeneğinde düğmeler penceresinde bulunan sol elini kullanan veya sağ elini kullananlar için konmuş olan seçeneklerdir. Bu ayarla farenin solda bulunan tek tıklama, çift tıklama, basıp tutma gibi özellikler sol elini kullananlar için sağ taraftaki tuşa geçmiş olur ve sol elini kullananlar için işaret parmağını kullanacakları birinci tuş olur. Bir başka ayarda farenin çift tıklama hızıdır. Kişinin işaret parmağı ile yapabileceği çift tıklama hızına göre bu kısmı ayarlaması gerekir. Bu ayar denemek içinde sınama alanında çift tıklama yaparak kutu içerisinden çıkan kuklayı görüyorsa ve ayarı parmağının çift tıklama hızına uygunsa tamam deyip ayarları onaylamalıdır.

 

 

Klavye

Denetim masasında klavye seçeneği tıklandığında karşımıza hız ve dil seçenekleri olan bir pencere gelir. Hız seçeneğinde klavyenin tuşuna basma ve bilgisayar ana ünitesi ile klavye arasındaki algılama hızı ayarlanır.

Ayrıca yazım ekranındaki imlecin yanıp sönme hızı da bu kısımda ayarlanabilmektedir. Ayarlamalar bittikten sonra “Tamam” tuşuna basılarak işlem bitirilir.

Dil seçeneğinde, klavye hangi ülke için dizayn edilmişse Windows ayarları da o ülkeye göre olmalıdır ki klavye yerleşim düzeni ile Windows işletim Sistemi anlaşabilsin. Aksi takdirde klavyeden basılan tuş ekranda farklı bir şekilde çıkacaktır. Türkiye’de kullanılan klavye Türkçe klavye olduğu için Dil penceresinde verilmiş olan pencereye ekle düğmesi ile Türkçe seçeneği eklenir. Bilindiği gibi Türkçe klavyeler, klavyenin sol üst tarafında “Q” veya “F” ile başlamasına göre Q klavye veya F klavye diye anılırlar. Bu seçeneklerde Dil penceresindeki özellikler düğmesi ile ayarlanır. Ayarlar bittikten sonra pencerede görülen klavye tipi seçilerek Varsayılan Olarak Ata düğmesine tıklanır. Artık bilgisayar seçilen klavye tipine göre çalışacaktır. Pencerede birden fazla klavye tipi eklenmişse tekrar dil penceresine ulaşmadan, herhangi bir programda çalışırken Dillere Geçiş Yap seçeneğindeki tanımlanmış olan tuş bileşimleri ile bir klavye dil seçeneğinden bir diğer klavye dil seçeneğine geçmek mümkündür. Bu geçişler ekranın sağ alt köşesinde dillerin kısa yazılışları (Türkçe = Tr) ile görünürler. Ekranın sağ alt köşesinde görünüp görünmemede dil penceresindeki “Görev çubuğundaki göstergeyi etkinleştir” ifadesinin yanındaki kutucuğa fare ile tıklayarak okey onayının alınmasıyla olur.

 

Ses

Windows İşletim Sisteminde ve Windows İşletim Sistemi altında çalışan bazı programlarda bazı komutlar veya işlemler uygulamaya konduğunda yada bir herhangi bir olayı ikaz mahiyetinde kullanıcıya iletilmesini istediğimiz zaman ses özellikleri penceresinden olayı seçerek ona bir ses ataması yapabiliriz. Gerek komutsal bir işlem yapıldığında gerekse ikaz durumunda atanan ses çalarak kullanıcıya sesle mesaj vermiş olur. Örneğin olay olarak Windows İşletim Sistemi bilgisayar ilk açıldığında ses versin istersek, Ses Özellikleri penceresinden olaylar kısmına gelip buradan “Windows`u başlat” seçeneğini fare ile seçeriz. Daha sonra ses kısmından uygun bir ses seçeriz. Bu sesi ön izleme olarak duymamız mümkündür. Eğe aradığımız ses listede yoksa “Göz at seçeneği ile sabit diskin başka bölümlerinden ses bulup atama yapabiliriz. Windows İşletim Sistemi açılırken sizin sesinizle “Windows`a hoş geldiniz” mesajı duymak isterseniz. Kayıt programları ile ses kaydınızı yapıp, bu kaydı olaya atama yapabilirsiniz. Daha sonra “Tamam” düğmesine basarak işlemi tamamlarsınız. Bu işlemlerden sonra artık her Windows İşletim Sistemi ilk açılırken atamış olduğunuz ses çalacaktır. Internet`ten bir mesaj geldiğinde mesaj geldiğini sesle belirtmek, program hatasında sesle uyarmak da ikaz edici olarak örnek verilebilir. Buradan ses kart ile ilgili çalma ve kaydetme olarak ayarlar (Ses şiddeti ayarı, Mikrofon ses ayarı, Ses kartı ses girişi volume ayarı) yapılabilir.

 

 

Tarih ve Saat

Ana ünitenin içerisinde hafızayı devamlı aktif tutan, unutmamasını sağlayan bir pil bulunmaktadır. Bilgisayar elektrik verilmemiş olsa bile hafızadaki bilgileri unutmaz. Birçok program tarih ve saat işlemini yaptığı için eğer daha önceden Windows İşletim Sistemi tarafından ayarları yapılmışsa Windows işletim Sisteminin altında çalışan programlar tarih ve saati otomatik olarak bileceklerdir. Bu bir Muhasebe Programı olabilir, Satış Programı olabilir veya bir yazı programında tarih ve saati otomatik yazdırma seçeneği olabilir. Tarih ve saat penceresinde Pencere üzerindeki seçeneklere giderek fare ile istenilen tarih ayarlanabilir. Gün ışığından yaralanma seçeneği aktif hale getirilirse, saatlerin ileri geri alma zamanlarında, bilgisayar ilk açıldığında ekranda bir uyarı verir ve saatin ileri veya geri alıp almak istemediğinizi sorar. Almak için onayladığınızda otomatik olarak saatinizin gün ışığına göre ayarlamasını yapar.

 

WINDOWS98 İPUÇLARI

Kurtarma Disketi Oluşturmak

Başlangıç disketi oluşturmak için önce boş bir disket alıp disket sürücünüze takın, sonra Başlat®Ayarlar®Denetim Masası komutunu çalıştırın. Buradan "program ekle/kaldır" simgesinin üzerine çift tıklayın. Ekrana gelecek olan pencerede Başlangıç disketi düğmesine tıklatın ve Disketi Yarat düğmesine basın. Windows 98 disketi sizin için yaratacaktır.   

Otomatik Çalışan Cd'ler

Windows98/98 yüklü PC'lerde takılan CD'ler müzik CD'si ise otomatik olarak CD Player ile çalınır, program CD'si ise otomatik olarak çalışmaya başlar. Sessiz bir ortamda birdenbire bağırmaya başlayan şarkıcı, ya da düşük konfigürasyonlu bir PC'de açılmaya çalışan animasyonlu bir CD arabirimi oldukça can sıkıcıdır. Bir CD'nin otomatik olarak çalışmaya başlamasını engellemek için, CD'yi sürücüye koyup çekmeceyi iterken, CD sürücünüzün ilk okuma hareketleri bitinceye kadar SHIFT tuşunu basılı tutun.  

Uygulamaları Tuşlarla Çalıştırmak

Windows98 altında programları Başlat menüsünde aramak bulmak ve çalıştırmak bazen oldukça can sıkıcı bir hale gelebiliyor. Özellikle de kullanmakta olduğunuz programların sayısı arttığında ve menüler iç içe geçmeye başladığında hayatınızdan bezebiliyorsunuz. Bir uygulamaya bir kısayol tuş kombinasyonu atamak için önce uygulamanın simgesini bulmanız gerekli. Bunun için Başlat®Ayarlar®Görev çubuğu®Başlat Menüsü Programları®Gelişmiş komutunu çalıştırın. Ekrana gelecek olan Gezgin penceresinde aradığınız simgeyi bulun ve tuşuna basılı tutarak simgeye çift tıklayın. Böylece o simgenin Özellikler diyalog kutusu ekrana gelecektir. Bu diyalog kutusunun kısayol sekmesine gelin. Bu sekmede yer alan Kısayol Tuşu bölümünde programı çalıştırmak istediğiniz kısayol tuş kombinasyonuna basın. Bu diyalog kutusunda esc, enter, tab, space, print screen veya backspace dışındaki bütün tuşları kullanabilirsiniz. Not: Uygulamaların hangi şekilde açılacağını (ekranı kaplamak, simge durumuna küçülmek vs.) da bu sekmedeki diğer ayarları kullanarak belirleyebilirsiniz. 

Tek Sürücüyle Birden Fazla Disket Kopyalamak

Bir disketi başka bir diskete kopyalamak istiyorsunuz ve sadece tek bir disket sürücünüz mü var? Aslında biraz gereksiz bir soru bu, çünkü zaten günümüzde hemen hemen bütün bilgisayarlarda tek bir disket sürücüsü bulunuyor. Windows 98 altında bir tek sürücü kullanarak bir disketi diğerine kopyalamak oldukça kolaydır. Bütün ihtiyacınız olan bir orijinal disket bir de hedef diskettir. Kopyasını çıkartacağınız disketi sürücüye takın, Bilgisayarım simgesine çift tıklayın, ekrana gelecek olan penceredeki disket sürücü simgesine sağ fare düğmesi ile tıklayın. Açılan menüden disket kopyala komutunu çalıştırın. Komut çalışınca ekrana gelecek olan diyalog kutusunun Başlat düğmesine basın. Windows98 önce birinci disketin tamamını okuyacaktır. Daha sonra da sizden ikinci (hedef) disketi takmanız istenecektir. Orijinal disketi çıkartın ve hedef disketi sürücüye yerleştirin. Tamam düğmesine basın. Orijinal disketin içeriği hedef diskete yazılacaktır.

Windows'u Kapatmak

Windows'u kapatmak için genellikle Başlat®Bilgisayarı Kapat seçeneğini seçerek açılan diyalog kutusundan Bilgisayarı Kapat seçeneğini işaretleyip Tamam butonuna tıklamanız gerekir. Eğer aktif bir uygulama yoksa normalde uygulamaları kapatmak için kullandığımız ALT+F4 klavye kısayolu da diyalog kutusunu açmak için kullanılabilir.

Tek Tıklamayla Windows'u Kapatmak

Bunu gerçekleştirmek için masaüstüne bir kısayol eklememiz gerekli. Fare imleci masaüstündeyken farenin sağ tuşuna basın ve kısayol menüsünden Yeni/Kısayol'u seçin. Komut satırı kısmına "RUNDLL32.EXE user,ExitWindows" yazın ve ileri butonuna tıklayın. Kısayolunuza bir isim verin ve işlemi sonlandırın. Bu kısayola tıklamak artık Windows'un hemen kapanmasını sağlayacaktır.  Ama işinizi biraz daha kolaylaştırarak bu kısayola bir de klavye vuruşu tanımlayalım. Oluşturduğunuz kısayol üzerinde farenin sağ tuşuna tıklayarak menüden Özellikler'i seçin. Burada Kısayol sekmesi altında Kısayol Tuşu alanına istediğiniz tuş kombinasyonunu girin. Böylece bilgisayarınızı klavyeden de kapatabilirsiniz.

Dosyaları Gerçekten Silmek 

Sabit diskinizde çok az yer kaldı, bunun için de bir bahar temizliğine giriştiniz. Bir dosyayı siliyorsunuz fakat o dosya direkt olarak Geri Dönüşüm Kutusuna gittiği için yine sabit diskte aynı yeri işgal ediyor. Geri Dönüşüm Kutusu yanlışlıkla silinen dosyaları kurtarmak için ideal bir seçenek olsa da bu gibi durumlarda canınızı sıkabilir. Eğer bir dosyayı tam olarak silmek istiyorsanız dosyayı fare ile seçili duruma getirin ve shift+del tuş kombinasyonuna basın. Dosya Geri Dönüşüm Kutusuna uğramadan direkt olarak silinecektir. Dosyaları fare ile geri dönüşüm kutusuna sürüklerken shift tuşuna basılı tutarak da aynı işlemi yapabilirsiniz.

Kısayol Tuşlarını Kullanma

Masaüstü, Bilgisayarım ve Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Bir öğe seçili iken aşağıdaki kısayol tuşlarını kullanabilirsiniz:

Bunun için

Buna basın

Bir CD yerleştirirken Otomatik Yürütme'yi atlamak için

CD-ROM'u yerleştirirken SHIFT

Dosya kopyalamak için

Dosyayı sürüklerken CTRL

Kısayol oluşturmak için

Dosyayı sürüklerken CTRL+SHIFT

Bir öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na koymadan silmek için

SHIFT+DELETE

Bul: Tüm Dosyalar'ı görüntülemek için

F3

Öğenin kısayol menüsünü görüntülemek için

UYGULAMA tuşu

Pencerenin içeriğini tazelemek için

F5

Öğenin adını değiştirmek için

F2

Tüm öğeleri seçmek için

CTRL+A

Öğenin özelliklerini görüntülemek için

ALT+ENTER veya ALT+ÇİFT TIKLATMA

Microsoft Natural Keyboard veya herhangi bir UYGULAMA tuşu Uygulama tuşu içeren uyumlu bir klavye ile UYGULAMA tuşunu kullanabilirsiniz.

Bilgisayarım ve Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Bunun için

Buna basın

Seçili klasörü ve tüm üst klasörlerini kapatmak

Kapat düğmesini tıklatırken SHIFT (Bilgisayarım için)

Önceki görünüme geri doğru gitmek

ALT+SOL OK

Önceki görünüme ileri doğru gitmek

ALT+SAĞ OK

Bir üst düzeydeki klasörü görüntülemek

GERİ AL

Masaüstü, Bilgisayarım ve Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Bir öğe seçili iken aşağıdaki kısayol tuşlarını kullanabilirsiniz:

Bunun için

Buna basın

Bir CD yerleştirirken Otomatik Yürütme'yi atlamak için

CD-ROM'u yerleştirirken SHIFT

Dosya kopyalamak için

Dosyayı sürüklerken CTRL

Kısayol oluşturmak için

Dosyayı sürüklerken CTRL+SHIFT

Bir öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na koymadan silmek için

SHIFT+DELETE

Bul: Tüm Dosyalar'ı görüntülemek için

F3

Öğenin kısayol menüsünü görüntülemek için

UYGULAMA tuşu

Pencerenin içeriğini tazelemek için

F5

Öğenin adını değiştirmek için (yeniden adlandır)

F2

Tüm öğeleri seçmek için

CTRL+A

Öğenin özelliklerini görüntülemek için

ALT+ENTER veya ALT+ÇİFT TIKLATMA

Windows'da kısayol tuşlarını kullanma

Silmek için

DELETE

Seçili iletişim kutusu öğesinin Yardım'ını görüntülemek için

F1

Geçerli pencerenin sistem menüsünü görüntülemek için

ALT+ARAÇUBUĞU

Seçili öğenin kısayol menüsünü görüntülemek için

SHIFT+F10

Başlat menüsünü görüntülemek için

CTRL+ESC

MDI programlarının sistem menüsünü görüntülemek için

ALT+TİRE (-)

Yapıştırmak için

CTRL+V

Son kullandığınız pencereye geçmek için  -veya-

ALT tuşunu basılı tutarken arka arkaya SEKME tuşuna basarak bir başka pencereye geçmek için

ALT+SEKME

Geri almak için

CTRL+Z

 

iletişim kutularında kısayol tuşlarını kullanma

Geçerli görevi iptal etmek

ESC

İlgili komutu tıklatmak için

ALT+altı çizili harf

Seçili düğmeyi tıklatmak için

ENTER

Seçeneklerde geriye doğru gitmek için

SHIFT+SEKME

Sekmelerde geriye doğru gitmek için

CTRL+SHIFT+SEKME

Seçeneklerde ileri doğru gitmek için

SEKME

Sekmelerde ileri doğru gitmek için

CTRL+SEKME

Farklı Kaydet veya Aç iletişim kutusunda bir klasör seçili ise, bir üst düzeydeki klasörü açmak için

GERİ AL

Farklı Kaydet veya Aç iletişim kutusunda Kaydetme Yeri veya Ara'yı açmak

F4

Farklı Kaydet veya Aç iletişim kutusunu tazelemek için

F5

 

Masaüstü, Bilgisayarım ve Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Bir öğe seçili iken aşağıdaki kısayol tuşlarını kullanabilirsiniz:

Bir CD yerleştirirken Otomatik Yürütme'yi atlamak için

CD-ROM'u yerleştirirken SHIFT

Dosya kopyalamak için

Dosyayı sürüklerken CTRL

Kısayol oluşturmak için

Dosyayı sürüklerken CTRL+SHIFT

Bir öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na koymadan silmek

SHIFT+DELETE

Bul: Tüm Dosyalar'ı görüntülemek için

F3

Öğenin kısayol menüsünü görüntülemek için

UYGULAMA tuşu

Pencerenin içeriğini tazelemek için

F5

Öğenin adını değiştirmek için

F2

Tüm öğeleri seçmek için

CTRL+A

Öğenin özelliklerini görüntülemek için

ALT+ENTER veya ALT+ÇİFT TIKLATMA

 

Microsoft Natural Keyboard veya herhangi bir UYGULAMA tuşu  içeren uyumlu bir klavye ile UYGULAMA tuşunu kullanabilirsiniz.

WINDOWS tuşunu kullanma

Microsoft Natural Keyboard veya herhangi bir Windows amblemi tuşunu içeren uyumlu bir klavye ile aşağıdaki klavye kısayollarını kullanabilirsiniz.

Görev çubuğundaki düğmelerde dolaşmak için

WINDOWS+SEKME

Bul: Tüm Dosyalar'ı görüntülemek için

WINDOWS+F

Bul: Bilgisayar'ı görüntülemek için

CTRL+WINDOWS+F

Yardım'ı görüntülemek için

WINDOWS+F1

Çalıştır komutunu görüntülemek için

WINDOWS+R

Başlat menüsünü görüntülemek için

WINDOWS

Sistem Özellikleri iletişim kutusunu görüntülemek için

WINDOWS+BREAK

Windows Gezgini'ni görüntülemek için

WINDOWS+E

Tüm pencereleri simge durumuna veya eski konumlarına geri getirmek için

WINDOWS+D

Tüm pencereleri simge durumuna küçültme işlemini geri almak için

SHIFT+WINDOWS+M

 

Microsoft Büyüteç için kısayol tuşları

 (Windows amblemi)+PRINT SCREEN

Fare imleci de dahil olmak üzere ekranı Pano'ya kopyalamak için

 (Windows amblemi)+SCROLL LOCK

Fare imleci olmadan ekranı Pano'ya kopyalamak için

 (Windows amblemi)+PAGE UP

Renkleri ters çevirmek veya çevirmemek için.

 (Windows amblemi)+PAGE DOWN

Fare imlecini izlemek veya izlememek için.

 (Windows amblemi)+YUKARI OK

Büyütmeyi artırmak için.

 (Windows amblemi)+AŞAĞI OK

Büyütmeyi azaltmak için.

 

Bilgisayarım ve Windows Gezgini İçin Kısayol Tuşlarını Kullanma

Seçili klasörü ve tüm üst klasörlerini kapatmak

Kapat düğmesini tıklatırken SHIFT
(yalnızca Bilgisayarım için)

Önceki görünüme geri doğru gitmek

ALT+SOL OK

Önceki görünüme ileri doğru gitmek

ALT+SAĞ OK

Bir üst düzeydeki klasörü görüntülemek

GERİ AL

 

Masaüstü, Bilgisayarım ve Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Bir öğe seçili iken aşağıdaki kısayol tuşlarını kullanabilirsiniz:

Bir CD yerleştirirken Otomatik Yürütme'yi atlamak için

CD-ROM'u yerleştirirken SHIFT

Dosya kopyalamak için

Dosyayı sürüklerken CTRL

Kısayol oluşturmak için

Dosyayı sürüklerken CTRL+SHIFT

Bir öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na koymadan silmek için

SHIFT+DELETE

Bul: Tüm Dosyalar'ı görüntülemek için

F3

Öğenin kısayol menüsünü görüntülemek için

UYGULAMA tuşu

Pencerenin içeriğini tazelemek için

F5

Öğenin adını değiştirmek için

F2

Tüm öğeleri seçmek için

CTRL+A

Öğenin özelliklerini görüntülemek için

ALT+ENTER veya ALT+ÇİFT TIKLATMA

 

Microsoft Natural Keyboard veya herhangi bir UYGULAMA tuşu  içeren uyumlu bir klavye ile UYGULAMA tuşunu kullanabilirsiniz

Windows Gezgini için kısayol tuşlarını kullanma

Genişletilmiş durumda ise geçerli seçimi daraltmak için -veya-

Üst klasörü seçmek için

SOL OK

Seçili klasörü daraltmak için

NUM LOCK+ESKİ İŞARETİ (-)

Daraltılmış durumda ise geçerli seçimi genişletmek için -veya-

İlk alt klasörü seçmek

SAĞ OK

Geçerli seçimin altındaki tüm klasörleri genişletmek için

NUM LOCK+*

Seçili klasörü genişletmek için

NUM LOCK+ARTI İŞARETİ (-)

Sol ve sağ bölmeler arasında geçiş yapmak için

F6

 

Bir Programı, Windows Her Başladığında Başlatma

Başlat'ı tıklatın, Ayarlar'ı seçin ve sonra Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü'nü tıklatın.

Başlat Menüsü Programları sekmesini tıklatın.

Ekle'yi tıklatın ve sonra Gözat'ı tıklatın.

Başlatmak istediğiniz programı bulun ve sonra onu tıklatın.

ileri'yi tıklatın ve sonra Başlangıç klasörünü çift tıklatın.

Başlangıç menüsünde görmek istediğiniz adı yazın ve sonra Son'u tıklatın.

Windows bir simge seçmenizi isterse, birini tıklatın ve sonra Son'u tıklatın.

Dosya veya Klasör Silme

Bilgisayarım veya Windows Gezgini içinde silmek istediğiniz dosyayı veya klasörü tıklatın.

Dosya menüsünden Sil'i tıklatın.

Notlar

Silinmiş bir dosyayı geri alma hakkında bilgi için İlgili Konular'ı tıklatın.

Dosya veya klasör simgelerini Geri Dönüşüm Kutusu içine de sürükleyebilirsiniz. Sürükleme sırasında SHIFTtuşuna basarsanız, öğe, Geri Dönüşüm Kutusu'na saklanmadan bilgisayarınızdan silinecektir.

Windows Gezgini'nin sol bölmesinde bir klasör seçmek için klasörü tıklatın.

Geri Dönüşüm Kutusu'nu Boşaltma

Masaüstünde  Geri dönüşüm kutusu tıklatın.

Dosya menüsünde Geri Dönüşüm Kutusu'nu Boşalt'ı tıklatın.

Notlar

Komut isteminde silinen dosyalar Geri Dönüşüm Kutusu'na taşınmazlar.

Geri Dönüşüm Kutusu'ndaki yalnızca bazı dosyaları silmek isterseniz CTRL tuşunu basılı tutun ve kaldırmak istediğiniz dosyaları tıklatın sonrada Dosya menüsünden Sil'i tıklatın.

Geri Dönüşüm Kutusu'ndaki bir dosyayı açmak için simgeyi masaüstüne sürükleyin ve çift tıklatın.

Kısayol Oluşturma

Bir kısayol, bir programı başlatmanın veya Windows Gezgini içinde ilgili konumuna gitmeden bir dosya veya klasörü açmanın hızlı bir yoludur. Kısayollar özellikle sık kullandığınız programlar, dosyalar ve klasörler için kullanışlıdır. Kısayol oluşturmanın üç yolu vardır:

Klasörde Kısayol Oluşturma

Bilgisayarım veya Windows Gezgini'nde, içinde kısayol oluşturmak istediğiniz klasörü tıklatın.

Dosya menüsünde, Yeni'yi seçin ve sonra Kısayol'u tıklatın.

Ekrandaki yönergeleri izleyin.

Masaüstüne Kısayol Oluşturma

Bilgisayarım'da veya Windows Gezgini'nin sağ bölmesinde, kısayolunu oluşturmak istediğiniz dosya, program, klasör, yazıcı veya bilgisayar gibi bir öğeyi tıklatın.

Dosya menüsünden Kısayol Oluştur'u tıklatın.

Kısayol simgesini masaüstüne sürükleyin.

Notlar

İçinde başlayacağı pencerenin türü gibi kısayol ayarlarını değiştirmek için, kısayolu sağ tıklatın ve sonra Özellikler'i tıklatın.

Kısayolu silmek için, Geri Dönüşüm Kutusu üzerine sürükleyin. Özgün öğe diskte kalacaktır.

Başlat – Programlar Menüsü

Programlar menüsüne yeni alt menü ekleme – 1

Başlat'ı sağ tıklatın ve sonra Araştır'ı seçin.

Pencerenin sol bölmesinde Program Dosyaları klasörüne gidin ve klasörü tıklatın.

Program Dosyaları menüsünde beliren programlar ve klasörler pencerenin sağ bölmesinde görünür.

Klasör ve program ekleyebilir veya silebilirsiniz, programları farklı klasörlere taşıyabilirsiniz veya klasörleri diğer klasörlerin içine yerleştirebilirsiniz.

Yaptığınız değişiklikler Programlar menüsünde görünür.

Programlar menüsüne yeni alt menü ekleme – 2

Başlat'ı sağ tıklatın ve sonra Aç'ı tıklatın.

Seçmek üzere Programlar klasörünü tıklatın.

Dosya menüsünü tıklatın, Yeni'nin üzerine gelin ve sonra Klasör'ü tıklatın.

Alt menü için kullanmak istediğiniz adı yazın.

ENTER tuşuna basın ve az önce oluşturduğunuz klasörü açın.

Dosya menüsünde, Yeni'nin üzerine gelin ve sonra Kısayol'u tıklatın.

Alt menüye öğe eklemek için Kısayol Oluşturma sihirbazını kullanın.

Başlat veya Programlar menüsüne program ekleme

Başlat'ı tıklatın, Ayarlar'ı seçin ve sonra Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü'nü tıklatın.

Başlat Menüsü Programları sekmesini tıklatın.

Ekle'yi tıklatın ve sonra Gözat'ı tıklatın.

Eklemek istediğiniz programı seçip Aç'ı tıklatın.

ileri'yi tıklatın ve sonra programın görünmesini istediğiniz menüyü çift tıklatın.

Menüde görmek istediğiniz adı yazın ve sonra Son'u tıklatın.

Windows bir simge seçmenizi istediğinde, birini tıklatın ve sonra Son'u tıklatın.

Notlar

Görev Çubuğu Özellikleri iletişim kutusundaki boş alanı sağ tıkladıktan sonra Özellikler'i seçerek de açabilirsiniz.

Programın simgesini Başlat düğmesine sürükleyerek programı Başlat menüsünün üstüne de ekleyebilirsiniz..

Programı Windows Gezgini'ni kullanarak eklemek isterseniz, Gelişmiş'i tıklatın.

Başlat veya Programlar menüsünden program kaldırma

Başlat'ı tıklatın, Ayarlar'ı seçin ve sonra Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü'nü tıklatın.

Başlat Menüsü Programları sekmesini tıklatın.

Kaldır'ı tıklatın ve sonra kaldırmak istediğiniz programı seçin.

Programı tıklatın ve sonra Kaldır'ı tıklatın.

Notlar

Bu işlem Başlat menüsünden kısayolu silmesine rağmen, program bilgisayarınızda kalmaya devam eder.

Her klasör bir menü veya alt menüyü temsil eder. Bir klasörü açmak için, onu çift tıklatın.

Programın kısayolunu Windows Gezgini'ni kullanarak silmek isterseniz, Gelişmiş'i tıklatın.

Görev Çubuğu Özellikleri iletişim kutusunu,  nda boş alanı sağ tıklattıktan sonra Özellikler'i tıklatarak da açabilirsiniz.

Programlar menüsündeki öğeleri yeniden düzenleme

Başlat'ı sağ tıklatın ve sonra Araştır'ı seçin.

Pencerenin sol bölmesinde Program Dosyaları klasörüne gidin ve klasörü tıklatın.

Program Dosyaları menüsünde beliren programlar ve klasörler pencerenin sağ bölmesinde görünür.

Klasör ve program ekleyebilir veya silebilirsiniz, programları farklı klasörlere taşıyabilirsiniz veya klasörleri diğer klasörlerin içine yerleştirebilirsiniz.

Yaptığınız değişiklikler Programlar menüsünde görünür. Dosyaları yeniden düzenleme hakkında daha fazla bilgi için İlgili Konular'ı tıklatın.

BÖLÜM 3.
MİCROSOFT WORD

 

 

Microsoft Word, yazı yazma ve metin düzenleme, metin içine resim, çizim ve tablo ekleme gibi işlemlere imkân veren bir yazılımdır.

MİCROSOFT WORD’E GİRİŞ

Kelime işlemciler, bir metnin bilgisayarda düzenlenmesi amacıyla kullanılabilecek bir dizi fonksiyondan oluşan hazır programlardır. (WinWord, StarOffice, WordPerfect vb.) Kelime işlemciler zümre, günlük plan, ders notu, yıllık plan, ölçme ve değerlendirme, rehberlik faaliyetleri, bilgisayar okur-yazarlığının öğretimi ve okulun idari işlerinde gerekli metin düzenleme işlemlerinde kullanılabilir.

Kişisel bilgisayarlarda en çok kullanılan uygulama yazılımı olan kelime işlemciler, bilgisayarınızda yazılar yazıp bunları yazıcıda bastırmanızı sağlar. Bu yazılar arasında raporlar, mektuplar, okul ödevleri, çeşitli yazışmalar olabilir. Gelişmiş kelime işlemciler, farklı yazı tiplerinden sayfa düzenlerine, yazılar içine yerleştirilecek resimlerden yazı biçim ve renklerine, yazı içinde bir sözcüğü aratmadan, yazının gramer ve imle kontrolüne kadar çeşitli işlevler sunarlar. Belli başlı kelime işlemciler arasında Microsoft Word, Corel Wordperfect ve Lotus Word Pro’yu sayabiliriz.

Microsoft Word, Windows İşletim Sistemi altında çalışan bir yazı programıdır. Programı çalıştırmak için Windows İşletim Sistemi “Başlat” düğmesi ve bir alt seçeneği olan Programlara gelip buradan MicrosoftWord uygulamasına farenin sol tuşuna tıklamak suretiyle çalıştırılır. Eğer Windows İşletim Sisteminde Masa Üstü dediğimiz açılış penceresine kısayol simgesi olarak atanmışsa bu simgeye çift tıklamak suretiyle de çalıştırılabilir. Eğer daha önce depolama ünitelerine kayıt edilmiş uzantısı DOC olan bir Word dosyasına çift tıklamakta Microsoft Word programını çalıştıracaktır.

Microsoft Word, piyasada Microsoft Office adıyla bilinen paket yazılımın bir üyesidir. Windows’un olduğu gibi bu yazılımın da Microsoft Office 97, Microsoft Office 2000, Microsoft Office XP, Microsoft Office 2003 gibi değişik sürümleri vardır.

Office sürümünün adı ne ise altındaki programlar da aynı sürüm adıyla bilinmektedir. Örneğin Microsoft Office 2000 sürümünde bulunan Microsoft Word’ün sürümü de 2000’dir. Bu programların Microsoft firması tarafından geliştirildiği bilindiği için isimlerinde Microsoft kelimesi olmadan da karşımıza çıkabilir (Office 2000 veya Word 2000 gibi).

Microsoft Office 2000 paketi bilgisayara yüklendiğinde tercihe bağlı olarak Word 2000 (metin düzenleme), Excel 2000 (hesaplama-grafik düzenleme), Power Point 2000 (sunu düzenleme), Access 2000 (veri tabanı düzenleme), Outlook 2000 (iletişim) gibi değişik amaçlı programlar yüklenmiş olur.

Bu bölümde yukarıda adı geçen programlardan Microsoft Word 2000 üzerinde durulacaktır.

MİCROSOFT WORD 2000

Word’de bir doküman, tez veya kitap yazarken yapabileceğimiz bütün işlemleri bulabiliriz. Uzun bir dokümanı Word kullanarak hazırlamakla, daktilo kullanarak hazırlamak arasında dağlar kadar fark vardır. Çünkü Word birçok işlemi otomatik olarak yapar. Örneğin içindekileri, İndeksi, sayfa numaralarını, alt bilgi-üst bilgi dipnot vb. Bu gibi işlemleri yaparken Microsoft Word’e ait aşağıdaki resimde görülen cetvel ve çubuklarından faydalanılabilir.

Menü Çubuğu: Pull Down menü de denen seçeneklere fare ile tıklanıldığında aşağı doğru yeni seçenekler çıkan hemen hemen tüm Microsoft Word komutlarını ve ayarlarını içeren bir menüdür.

Araç Çubuğu: Biçimlendirme çubuğu da bir çeşit araç çubuğudur. Buradaki seçeneklerle yazılan doküman üzerinde değişiklikler yapmak bazı özellikler eklemek için çeşitli alet düğmeleri içerir. Düğmeler üzerinde farenin okunu biraz tutmak suretiyle ne görev yaptığı ismiyle belirtilmiştir.

Biçimlendirme Çubuğu: Word, Araç Çubuğu’na ek olarak 16 ayrı alanda görev yapabilen biçimlendirme çubukları sağlamakta (veritabanı Çubuğu, Tablo ve Çerçeve Çubuğu, Web Çubuğu, gibi) ve bunları istediğiniz gibi özelleştirme, yani içine istediğiniz menü maddelerini ve komutları koyma imkânı veriyor. Bu (tabir yerinde ise) uzmanlık çubukları, yoğun olarak yaptığınız işe uygun menü maddelerine kolay ulaşmanızı sağlar.

Kontrol Düğmeleri: Bir Word penceresini kapatmak, masaüstünün tümünü kaplar hale getirmek, eski büyüklüğüne döndürmek veya Windows Görev Çubuğu’nda simge şeklini alacak şekilde küçülmesini sağlamak için bu düğmeleri kullanılır.

Kaydırma Çubukları: Belgenizin Word penceresinin dışına sarkan bölümünü görüntü alanına getirebilmek için belgenin ya sağa sola ya da yukarı aşağıya kaydırılması işlemi bu çubukları ve uçlarındaki okları tıklayarak sağlanır.

Durum Çubuğu: Word penceresindeki belgenin tümünün kaç sayfa olduğu, belge bölümleri ayrılmışsa o anda hangi bölüm ve kaçıncı sayfanın görüntülendiği, durum çubuğunda gösterilir.

Word’de çalışırken sadece yeni bir paragrafa geçmek için Enter tuşunu kullanmalısınız. Diğer durumlarda yani satır dolduğunda alt satıra geçmek için kesinlikle Enter tuşunu kullanmayın. Bir satır dolduğunda kendiliğinden bir alt satırdan devam edecektir. Eğer ekranın sonuna geldiğiniz halde bir alt satıra geçmiyorsa bu sayfanın geniş olmasındandır. Ekranın sonuna gelmek ile satırın sonuna gelmek aynı şeyler değildir.

Word ile veya herhangi bir Windows programı ile çalışırken bilmeniz gereken en önemli şey veri seçmedir. Çünkü yapacağımız birçok işlemi seçili kısım üzerinde yapacaksınız.

Seçme, Kesme, Kopyalama, Yapıştırma

Kesme, kopyalama ve yapıştırma işlemleri şüphesiz ki Windows’un sağladığı çok önemli teknolojilerdendir. Bunlar sayesinde kullanıcılar birbirinin aynısı olan işlemleri tekrar tekrar yapmaktan kurtulmuşlardır. Bu işlemler sadece tek programla sınırlı kalmayıp, Windows’un sağladığı “aynı anda birden fazla programla çalışma imkânı” sayesinde programlar arası veri transferi oldukça kolay ve zevkli hale getirmişlerdir. Kesme ve kopyalama sonucunda işleme tabi tutulan veri pano (Clipboard) denilen bir ortama atılmaktadır. Daha sonra istenildiği kadar buradaki veri çoğaltılabilmektedir. Kesme işlemi veriyi tamamen panoya aktarırken, kopyalama işlemi verinin orijinalini de koruyarak bir kopyasını panoya aktarmaktadır.

Kesilecek ya da kopyalanacak metin öncelikle seçilmelidir. “Metin karalanmalıdır”

Metni Seçmek (Bloklamak)

Bir metin birkaç yöntemle seçilebilir.

·       Seçilecek metnin ilk karakterine imleç konumlandırıldıktan sonra farenin sol tuşu basılı tutmak suretiyle metin olan bölgeye doğru çekerek.

·       Bir kelime üzerinde farenin sol düğmesi ile çift tıklatıldığında ilgili kelime, 3 kez tıklatılırsa bulunulan paragraf seçilir.

·       Farenin imleci sol sayfa kenarlığı dışında (sol marjin içinde) iken 1 kez tıklatıldığında satır, 2 kez tıklatıldığında paragraf, 3 kez tıklatıldığı zaman ise metnin tamamı seçilir.

·       Shift +Yön tuşları kullanılarak metin seçilebilir.

·       Shift + Ctrl + End tuşlarına basmak suretiyle bulunan noktadan metin sonuna kadar seçme işlemi gerçekleştirilir.

·       Düzen/Tümünü Seç menü seçeneği yada Ctrl + A tuşlarına basılarak metnin tamamı seçilir.

·       Shift + Ctrl + Yön tuşları ile kelime-kelime veya paragraf paragraf seçilebilir.

Seçilen kısım siyah bir çerçeve içine alınacaktır. Bir metin seçili iken yaptığınız işlemler seçili kısma uygulanır. Metin seçili iken bir harfe basarsanız seçtiğiniz kısım silinerek bastığınız harf yazılır. Seçimi kaldırmak için yön tuşlarına basabilir veya farenin sol tuşu ile seçili kısım haricinde bir nokta tıklanabilir.

Bu metnin seçili kısmı burasıdır.

Yukarıda görülen seçimi oluşturmak için imleci s harfinin başına getirin ve shift tuşuna basılı tutarak End tuşuna basın. İmlecin bulunduğu noktadan satır sonuna kadar olan kısım yukarıdaki gibi seçilecektir.

veri Kopyalamak

Seçili olan bir veriyi kopyalamak için bir kaç yol izlenebilir.

·       Araç çubuklarındaki Copy (Kopyala)  düğmesi tıklanarak,

·       Edit (Düzen)-Copy (Kopyala) menü seçenekleri kullanılarak,

·       Ctrl + C veya Ctrl + Ins tuşlarına basılarak,

·       Aşağıda görüldüğü gibi farenin sağ tuşu ile aktif hale gelen menüdeki Copy (Kopyala) seçeneği kullanılarak kopyalama işlemi gerçekleştirilebilir.

veri Kesmek

Seçili alan bir metni kesmek için bir kaç yol izlenebilir.

·       Araç çubuğundaki Cut (Kes)  düğmesi tıklanarak,

·       Edit (Düzen)- Cut (Kes) Menü seçenekleri kullanılarak,

·       Ctrl + X veya Shift+Del tuşlarına basılarak,

·       Yukarıda görüldüğü gibi farenin sağ tuşu ile aktif hale gelen menüdeki Cut (Kes) menü seçeneği kullanılarak kesme işlemi gerçekleştirilebilir,

Kesme işleminde kopyalamadan farklı olarak seçili kısım silinerek panoya alınacaktır. Kesme işlemi daha çok bir yazıyı veya resmi bir yerden alıp başka bir yere yerleştirmek için kullanılır.

Kesilen ya da Kopyalanan veriyi Yapıştırmak

Yapıştırma işlemi bir nevi verinin otomatik olarak çoğaltılmasıdır. Eğer panoda veri varsa yapıştırma işlemi yapılabilir, aksi halde yapılamaz.

Panoda mevcut bulunan bir veri birkaç yolla yapıştırılabilir.

·       Araç çubuklarındaki Paste (Yapıştır)  düğmesi tıklanarak,

·       Edit (Düzen) – Paste (Yapıştır) menü seçenekleri kullanılarak,

·       Ctrl + V tuşlarını veya Shift+Ins tuşlarına basılarak,

·       Yukarıda görüldüğü gibi farenin sağ tuşu ile aktif hale gelen popup menüdeki Paste (Yapıştır) menü seçeneği kullanılarak yapıştırma işlemi gerçekleştirilebilir.

Yapıştırma işlemi yapılırken seçili bir kısım varsa o kısım silinir ve panodaki bilgi onun yerine konur. Eğer seçili bir alan yoksa panodaki bilgi imlecin bulunduğu noktaya eklenir.

Kesme, Kopyalama ve yapıştırma işlemi fare ile de yapılabilir. Metni Seçtikten sonra farenin sol tuşuna basılı tutarak seçili kısmı bir yere taşıyıp bırakabilirsiniz. Oraya taşımak değil de bir kopyasını daha çıkarmak istiyorsanız aynı işi Ctrl tuşu basılı ekin yapmanız gerekir.

 

 

Hata Yapınca

Word’ de hata yaptığınızda yaptığınız işlemi kolayca geri alabilirsiniz. Hatta bir dokümanı dakikalarca düzenledikten sonra yaptıklarınızı istediğiniz yere kadar tek-tek veya topluca geri alabilirsiniz.

Son yapılan işlemi geri almak için aşağıdaki yollardan biri izlenebilir.

·       Edit(Düzen)-Undo (Geri Al) menü seçenekleri kullanılarak,

·       Ctrl + Z tuşlarına basılarak,

·        Araç çubuklarındaki Undo (Geri Al)  düğmesi tıklanarak son yapılan işlem geri alınabilir.

Yukarıdaki gibi UNDO (Geri Al) düğmesi aşağı doğru açıldığında son yapılan işlemlerin listesi görülecektir. Bunlardan istenen seçilerek yapılan işlemler geri alınabilir.

Son yapılan işlemi tekrar geri iade etmek (yinelemek) için de aşağıdaki yollardan biriz izlenebilir:

·       Edit(Düzen)-Redo (Yinele) menü seçenekleri kullanılarak,

·       Ctrl + Y tuşlarına basılarak,

·        Araç çubuklarındaki Redo (Yinele)  düğmesi tıklanarak son yapılan işlem tekrarlanabilir.

Belge (Doküman) Oluşturmak, Açmak, Kaydetmek

Yeni Bir Belge Oluşturmak

Programa girildikten sonra birden fazla belgeyi aynı anda yazmak mümkündür. Yeni bir dokümana başlamak için File (Dosya) - New (Yeni) menü seçenekleri veya araç çubuklarındaki düğmesi kullanılabilir. Bu yapıldığında aşağıdaki pencere açılacaktır.

Yukarıda seçeneği işaretleyerek boş bir sayfa ile çalışmaya başlayabilirsiniz. Eğer daha önceden hazırlanmış şablonları kullanmak istiyorsanız Word ‘ün sunduğu seçenekleri kullanabilirsiniz. Örneğin mektup yazmak için Letters & Faxes (Mektuplar ve Fakslar) kısmına geçip hazır şablonlardan birini seçebilirsiniz.

Üzerinde Çalışılan Dosyayı Kaydetmek

Üzerinde çalışılın dosyayı saklamak için değişik yöntemler kullanılabilir.

·       File (Dosya)-Save (Kaydet) menü seçenekleri ile

·        Araç çubuğundaki  düğmesi ile

·       Ctrl + S tuşları ile

Eğer doküman ilk kez kaydediliyorsa aşağıdaki pencere çıkarak dosyayı nereye ve hangi isimle kaydedeceğimizi sorar.

 

File name (Dosya Adı) kutusuna istediğiniz bir isim vererek bu dosyayı kaydedebilirsiniz.

·       Eğer Farklı bir dizine veya diskete kaydetmek istiyorsanız pencerenin sol üst köşesindeki listeyi aşağıya doğru açıp istediğimiz bir yeri seçebilirsiniz.

·       Dosya bir kez kaydedildikten sonra, daha sonra yapılacak değişikliklerle beraber dosyanın aynı adla fakat hızlı bir şekilde kaydedilmesi için Ctrl + S tuşlarına basmak yeterlidir.

·       Daha önce bir isim vererek kaydettiğiniz dosyayı farklı bir adla tekrar kaydetmek için File (Dosya)- Save As (Farklı Kaydet) seçeneğini kullanabilirsiniz .

·       Dokümanı farklı bir formatta kaydetmekte mümkündür. Örneğin dokümanınızı text formatında kaydedip Dos ortamında kullanmak istiyorsanız aynı pencerenin altındaki listeyi aşağı doğru açarak istediğiniz dosya türüne girebilirsiniz. Bu işlem sonunda dokümanınızdaki Word’ e özel bir çok biçimi kaydedebilirsiniz.

Kaydedilmiş Bir Dosyayı Açmak

Daha önce kaydedilmiş bir dosyayı açmak için;

·       File (Dosya)-Open (Aç) menü seçeneklerini

·        Araç çubuğundaki  düğmesini

·       Ctrl + O tuşlarını

Kullanabilirsiniz. Bu işlemden sonra aşağıdaki pencereden dosyayı seçmeniz yeterlidir.

Dosyaları açmadan önce içeriklerini görmekte mümkündür.

·       Pencerenin üstündeki  düğmesine basarsanız dosyaya ait istatistikleri aşağıdaki gibi listeler.

 Düğmesi dosyanın ilk sayfasını aşağıdaki gibi göstererek doküman hakkında fikir sahibi olmamızı sağlar.

·       Bu pencere aracılığıyla arama işlemi de yapılabilir. Aranacak dosyanın adı veya dosya adını temsil eden joker karakterler kullanılarak Find Now (Şimdi bul) düğmesiyle arama başlatılabilir.

Örneğin daha önce kaydettiğiniz dokümanı nereye kaydettiğinizi ve ismini hatırlamıyorsanız bunu aratabilirsiniz. Dosyanın adının içinde ANNE kelimesinin geçtiği bir dosyayı aratmak için File Name (Dosya Adı) kutusuna ANNE yazmanız yeterlidir. Bunu yazdıktan sonra Find Now (Şimdi Bul) düğmesini tıklarsanız Word ilgili dosyayı bulacaktır.

Bir Dosyayı Hızlı Bir Şekilde Kullanıma Açmak

WORD, en son kullanılan dosyaların isimleri (File (Dosya) menüsünün en alt kısmında listeler. Bu isimlerden herhangi birisinin tıklanmasıyla o dosyayı kullanıma açar. Böylece kullanıcı istediği dosyayı aramaktan kurtulur.

Burada en fazla 9 tane dosyanın ismi saklanabilir. Bu ayarlama işlemi de Tools (Araçlar)-Options (Seçenekler) menüleriyle açılan aşağıdaki pencerenin General (Genel) kısmında yapılır.

Penceredeki Recently used file list (Son kullanılan Dosyalar Listesi) kutusuna 0-9 arası rakam girilerek File (Dosya) menüsündeki isimleri yer alacak dosya adedi belirlenebilir.

Birden Fazla Dosyayı Aynı Anda Açmak

Dosya açma penceresinde Shift veya Ctrl tuşlarına basılı tutarak seçim yaparsanız birden fazla dosyayı seçebilirsiniz.

Her dosyayı tek tek açmak yerine bu şekilde dosyalarınızı seçerek hepsini aynı anda açabilirsiniz.

Dosyayı yukarıdaki gibi seçerek birden fazla dosya aynı anda açılabilir.

Burada seçim yaparken Ctrl tuşu tek tek seçmeye, Shift tuşu ise birden fazla dosyayı birden seçmeye yarar.

Birden Fazla Belge ile Çalışma

File (Dosya)-Open (Aç) menüleriyle birden fazla dosya kullanma açılabilir. Aynı şekilde File (Dosya)-New (Yeni) menüleri ile de birden fazla yeni belge oluşturabilirsiniz. Bu belgelerle çalışırken bir kaç tanesini aynı anda ekrana getirebilir veya her biriyle ayrı ayrı çalışabilirsiniz.

Bu dosyalar arasında dolaşmak için Window(Pencere)menüsüne girmek gerekir. Window (Pencere) menüsüne girdiğinizde o anda açık olan dokümanların listesi yer alacaktır.

Bu listelenen dosyalardan hangisi seçilirse o dosya aktif dosya olarak kullanıma açılır.

Aynı anda birden fazla dokümanı ekranda görmekte mümkündür.

Window (Pencere)-Arrange All (Tümünü Düzenle menülerini seçerseniz açık olan dokümanlar ekrana uygun şekilde yerleştirilecektir.

Böylece her iki dokümanı da aynı anda görerek düzenleme yapabilirsiniz. Birinden seçip fare ile taşıyarak diğerinin üzerine bırakıp kolayca veri transferi de gerçekleştirebilirsiniz.

Eğer aynı dokümanın farklı sayfalarındaki bilgileri aynı anda görmek istiyorsanız Windows (Pencere)-Split (Böl) seçeneğini kullanabilirsiniz. Bu işlemden sonra fare ile ekranın nereden bölüneceği belirlerseniz aynı dokümanın farklı bölümlerini aynı anda görebilirsiniz.

Bölmeyi kaldırmak için ise aynı menüdeki Remove Split (Bölmeyi kaldır.) Seçeneğini kullanabilirsiniz.

Yazının Yazı Tipini (Fontunu) Değiştirmek

Kelime işlemcilerde daktilo gibi tek tip yazı yazmak yerine farklı biçimler kullanarak dokümanınızın daha etkileyici olmasını sağlayabilirsiniz. Word’ de temel işlemler araç çubuklarıyla kolayca yapılabilirken, daha ileri düzey işlemler ise menüler aracılığıyla yapılır.

Bir metnin veya karakterin yazı tipini değiştirmek için istenen kısım ilk önce seçilmelidir.

Bilgisayarda değişik yazı tipleri vardır. Standart yazı tiplerinden, el yazısına kadar çok değişik türde yazı tipi bulunur. Bir bilgisayarda bulunan yazı tipleri başka bir bilgisayarda bulunmayabilir. Bu yüzden sürekli taşıdığınız dokümanlarda standart yazı tiplerini kullanabilirsiniz. Ayrıca bazı yazı tiplerinde ise harfler yerine özel işaretler bulunabilir

·       Araç çubuğundaki Font (Yazı tipi) listeden bilgisayarınızda yüklü olan yazı tiplerinden birini seçebilirsiniz.

·       veya yazı tiplerini görerek değiştirmek istiyorsanız Format (Biçim)-Font (Yazı Tipi) menü seçeneği kullanabilirsiniz.

Bu pencerede seçtiğiniz yazı tipinin örnek görüntüsü Preview (Önizleme) kutusunda görüntülenecektir.

Yazı Boyutunu Değiştirmek

Bir metnin yada bir karakterin yazı büyüklüğünü değiştirmek için araç çubuklarında bulunan Font Size (Yazı Tipi Boyutu) listesi kullanılır. Bu listede 8-72 arasına değişik aralılıklarla verilmiş hazır değerler bulunur. Bunlardan birini yazı tipi boyutu olarak kullanabileceğimiz gibi bunların haricindeki bir değeri de kutuya yazarak aktif hale getirebilirsiniz.

Koyu (Kalın) Yapmak

Bir metnin koyu olarak biçimlendirmek için istenilen metin seçildikten sonra

·       Araç çubuğundaki K (B) “Kalın (Bold)” düğmesine basılmalıdır.

·       veya kısa yol tuşu ile, Ctr ve B harflerine birlikte basarak yapılır.

·       Türkçe Word de Ctr ve K tuşlarına birlikte basılmalıdır.

(Ctrl-B, Ctrl-K)

Kalın olarak yazılmış bir metin

Eğik Yapmak

Bir metni yada sayısal bir ifadeyi italic (eğik) olarak biçimlendirmek için istenilen metin seçildikten sonra araç çubuğundaki Italic (Eğik)  düğmesine basılmalıdır. (Ctrl-I,Ctrl-T)

Örnek:

Eğik olarak yazılmış metin.

Altı Çizgili Yapmak

Bir metni biçimlendirmek için istenilen metin seçildikten sonra araç çubuğundaki U Underline (A Altı çizgili) düğmesine basılmalıdır. (Ctrl-U,Ctrl-A)

Altı çizili olarak yazılmış bir metin.

Yazı Rengini Değiştirmek

 Bir metnin yazı rengini değiştirmek için istenilen metin seçildikten sonra araç çubuğundaki aşağı doğru açılan renk listesi kullanılır. Bu düğmenin sağındaki düğmeye basıldığında renk listesi açılacaktır.

Diğer Biçimler

Bir metni biçimlendirmek için istenilen metin seçildikten sonra Format (Biçim)Font (Yazı Tipi) menü seçenekleri kullanılarak aşağıdaki pencereye ulaşılır.

 

 

·       Double Strikethrough (Çift Üstü çizgili) Bir yazıyı üstü çizgili efekti uygulamak, genellikle o şeyin iptal edildiğini belirtmek için kullanılır.

·       Super Seript (Üst simge):Bir ifadeyi üst simge (üstel) olarak yazmak için kullanılır. Mesela (12)2 = l44 gibi...

·       Super Seript (Üst simge: Bir ifadeyi alt simge (indis) olarak yazmak için kullanılır. Mesela (ll00)2 = l2 gibi...

Tekrar normal yazım moduna dönmek için aynı penceredeki ilgili seçeneği konulan 4 işaretleri tıklanarak kaldırılmalıdır.

Penceredeki Small Caps (Büyük-Küçük) seçeneği büyük-küçük harflerin hepsini büyük harfe çevirir. Fakat büyük harflerle yazılmış olanları daha büyük, küçük olanları ise daha küçük yazar.

Satır Aralığını Ayarlama

Bir metnin satır aralığı, metin satırları arasındaki dikey boşluğu belirler. Varsayılan olarak tek satır aralığı kullanılır. Seçtiğimiz satır aralığı seçili paragrafın tüm satırlarını etkiler.

Bir metnin satır aralığını ayarlamak için ilk etapta istenilen metin seçilir. Daha sonra Format (Biçim)-Paragraph (Paragraf) menü seçenekleriyle aracılığıyla aşağıdaki pencereye ulaşır.

Satır aralıkları bu penceredeki Line Spacing (Satır Aralığı) kutusunun içerdiği değerler ile ayarlanır. Şimdi bu değerleri açıklayalım:

·       Single (Tek): Satır aralığı tek satır olarak bırakılır.

·       1,5 Lines (l,5 Satır): Satır Aralığı l,5 satır olarak bırakılır.

·       Double (Çift): Satır aralığı 2 satır olarak bırakılır.

·       At Least (En Az) Belirtilen aralığa sığmayacakları için, Word’ün daha geniş yazı tipi boyutları ya da grafikleri yerleştirmek için ayarlayabileceği en az satır aralığını ayarlar.

·       Exactly(Tam):Bu seçenek tüm satırların eşit aralıklı olmasını sağlar. Aralığın hangi font boyutuna göre belirleneceği Değer kutusuna girilir. Bir paragraf içerisinde farklı büyüklüklerde fontlar var ise bir satırın yüksekliği fazla birinin az olacaktır. Bu seçenek bütün satırların eşit aralığa getirmesini sağlayacaktır.

·       Mltiple (Çoklu):Belirlenen bir yüzde oranıyla satır aralığı artırılıp çoğaltılabilir. Mesela, satır aralığının l.3 ile çarpımı aralığı yüzde 30 oranında artırılacaktır, satır aralığının 0.7 ile çarpımı ise aralığı yüzde 30 azaltacaktır.

·       At (Değer):Seçilen satır aralığı miktarıdır. Bu seçenek sadece Satır Aralığı kutusunda En Az, Tam ya da Çokluyu seçtiğinizde kullanılabilir.

Uzun metinlerde 1.5 satır aralığı bırakmak okumayı kolaylaştırılacaktır.

Şimdi Örnekleri İnceleyelim;

Bu satırlar Tek satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar Tek satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar Tek satır aralığı ile yazılmıştır.

*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*

Bu satırlar 1,5 satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar 1,5 satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar 1,5 satır aralığı ile yazılmıştır.

*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*

Bu satırlar ÇİFT satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar ÇİFT satır aralığı ile yazılmıştır.

Bu satırlar ÇİFT satır aralığı ile yazılmıştır.

Yazıyı Büyük/Küçük Harfe Çevirme

        Uzunca bir dokümanı acele noktalama işaretlerine dikkat etmeden tamamını büyük veya küçük yazdığınızı kabul edelim. Böyle bir dokümanı baştan sona okuyup gerekli değişiklikleri yapmak çok uzun bir iştir.

veya ekrana bakmadan çok hızlı yazabiliyorsunuz. Ancak ekrana bakmadan uzun bir süre yazdıktan sonra Caps Lock ışığının yanık olduğunu ve yazdığınız metnin tamamını istemeyerek ters yazdığınızı fark ettiğiniz. Büyük olması gerekirken harfler küçük, küçük olması gerekirken büyük yazmışsanız... Endişelenmezine gerek yok. Word sizin için gerekli düzeltmeleri yapabilir.

Bir metnin tamamını yada bir kısmını büyük harfe çevirmek için Format (Biçim) Case (Büyük Küçük Harf değiştir) menü seçenekleri kullanılarak aşağıdaki pencereye ulaşır.

Bu pencerede,

·       Lower Case (Tümü Küçük Harf): Tümünü küçük yapar

·       Upper Case (Tümü Büyük Harf): Tümünü büyük yapar

·       Title Case (Sadece İlk Harfler Büyük): İlk harfi büyük diğerlerini küçük yapar.

·       Toggle Case (Büyük Küçük Dönüştür.): İlk harfi küçük diğerlerini büyük yapar.

Tümünü küçük olarak yazdığınız yukarıdaki metni seçip, yukarıdaki pencereden

Title Case (Sadece İlk Harfler Büyük) dönüştür seçeneğini kullanırsak;

Paragraf Ayarları

Paragraf Hizalama

Bir paragraf Sola, sağa, ortaya veya her iki yana hizalamak için o paragrafı seçmek gerekmez. İmlecin o paragrafta olması yeterlidir. Eğer birden fazla paragraf veya satır hizalanacaksa seçmek gerekir.

   

Align Left (Sola Hizala) Sola hizalar

Center (Ortala) Ortalar

Align Right (Sağa Hizala) Sağa hizalar

Justify (İki Yana Yasla) Her iki yana hizalar.

Tek satırlık ifadeler sola hizalamakla, iki yana yaslamak arasında bir fark yoktur. Asıl fark metin birden çok satırdan oluşuyorsa görülür.

Karakter Arası Boşluğu Ayarlama

Bir metnin yazı aralığını değiştirmek için istenilen metin seçildikten sonra Format (Biçim)-Font (YazıTipi) menü seçenekleri kullanılarak aşağıdaki pencereye ulaşılır.

Bu penceredeki Spacing (Aralık) kutusuyla karakter aralığı Normal Expanded (Geniş) ve Condensed (Dar) olarak ayarlanır. Hemen karşısındaki By (Değer) kutusuyla bu aralığa verilecek değer belirlenir;

Geniş Aralık :Örnek Metin(Değer 2nk.), Normal Aralık : Örnek Metin, Dar Aralık : Örnek Metin

Position (Konum) kutusuyla da seçili olan ifadeyi satırın normal konumundan daha yukarıya veya aşağıya yerleştirebilirsiniz. Örneğin bu ayarı aşağıdaki her harf için uygun değerlerle ayarlayarak dalgalı bir yazı oluşturabilirsiniz

Paragrafları İçerden Başlatma

Word paragraflarla ilgili önemli ayarlar sunar. Paragraf ayarlarını yapmak için Format (Biçim) menüsündeki Paragraph (Paragraf) seçeneğini veya cetveli kullanacağız.

Penceredeki Left (Sol) ve Right (Sağ) kutularını gireceğiniz değerlerle paragrafın satır başına ve sonuna olan uzaklıkları belirleyebilirsiniz. Bunu yapmanın daha kolay yolu ise cetvel üzerindeki küçük düğmeleri kullanmaktır.

Yukarıda görüldüğü gibi cetvelin solunda iki gösterge bulunmaktadır. Bunlardan üstte olanı ilk satıra başlama noktasını, alttaki ise diğer satırlara başlama noktasını gösterir. Cetvelin sağındaki gösterge ise satırın bitiş noktasını belirler. Bu düğmeleri tutup çekerek istediğiniz paragraf sınırlarını kolayca belirleyebilirsiniz.

·       Bir paragrafın diğerlerinden daha içeri başlayıp daha içeride bitmesi içinde cetvelin her iki tarafındaki düğmeler kullanılır.

Paragraflar Arasında Boşluk Bırakma

·       Uzun dokümanlarda paragraflar arasındaki bir miktar boşluğun bulunması dokümanın okunmasını kolaylaştıracaktır. Bir çok kişi bunu paragraf aralarında fazladan Enter bırakarak yapar. Halbuki bu işi Word otomatik olarak yapabilmektedir.

Paragraftan önce ve sonra bırakılacak boşluklar Before (Önce) ve After (Sonra) kutularında belirlenir. İki paragraf arasındaki boşluğu bu kutularda belirleyebilirsiniz.

Aşağıdaki metinde paragraflar arasında hiçbir boşluk bırakılmamıştır. Görüldüğü gibi böyle bir metinde paragrafları birbirinden ayırt etmek zordur.

Aynı metne paragraf ayar penceresinden, After (Sonra) kutusuna 6 pt değerlerine verirsek paragrafları birbirinden ayırt etmek daha kolay olacaktır.

Genel olarak paragraflar arasına yazı boyutu olarak kullandığımız değerin yarısını vermemiz yeterlidir. Yani 12 punto yazı kullanıyorsanız 6 punto boşluk vermeniz yeterlidir.

Diğer Paragraf Ayarları

·       Paragrafla ilgili bazı önemli olaylar ise pencerenin Line and Page Breaks (Metin Akışı) kısmında bulunur. (Satır ve Sayfa sonu ayarlarını istediğimiz seçenekleri kullanarak ayarlayabiliriz.)

·       Tek kalan satırların önlenmesi için penceredeki Widow/Orphan Control (Tek kalan satırları önle) seçeneği işaretlenmelidir.

·       Eğer önemli bir paragrafın bütün satırlarını aynı sayfada kalmasını istiyorsanız Keep Lines together (Satırları birlikte tut) seçeneğini işaretlemeniz gerekir.

·       İki paragrafın aynı sayfada bulunmasını istiyorsanız Keep with Next (Sonraki ile birlikte) seçeneğini işaretleyebilirsiniz.

·       Bir paragrafın her zaman sayfanın başında bulunması için de Page Break Before (Önce Sayfa Sonu) seçeneğini işaretleyebilirsiniz. Böylece bu paragraflar her zaman sayfanın başında olacak şekilde doküman sayfalandırılacaktır.

Don’t Hyphenate (Heceleme Yok) seçeneğini işaretleyerek bu paragraftaki sözcüklerin hecelenmemesini sağlayabilirsiniz.

Büyük Başlangıç Harfleri Oluşturma

Daha çok yazılı basında kullanılan yazının ilk harfinin büyük yazılmasını Word’de sağlayabilirsiniz….

Büyük başlangıç harfleri için büyültmek istenilen harf seçildikten sonra Format (Biçim)-DropCap (Başlangıcı Büyüt)menü seçenekleri aşağıdaki pencereye ulaşır.

Bu pencerede görüldüğü gibi başlangıç harfleri Dropped (Büyütülmüş) veya In Margin (Boşlukta) olmak üzere iki şekilde ayarlanabilir. Bu pencerenin Lines to Drop (Satır Sayısı) düğmeleri aracılığı başlangıç harfinin kaplayacağı satır sayısı belirlenebilir

·       Büyütülmüş bir harfi normale döndürmek için yine bu pencerede None (Yok) kutusu seçilir.

Bu pencerede görüldüğü gibi başlangıç harfleri Dropped (Büyütülmüş) veya In Margin (Boşlukta) olmak üzere iki şeilde ayarlanabilir. Bu pencerenin Lines to Drop (Satır Sayısı) düğmeleri aracılığı başlangıç harfinin kaplayacağı satır sayısı belirlenebilir.

Özel Karakterler Yazma

Klavyeden yazamadığınız veya yazmak için birden fazla tuşa basmanız gereken özel karakterleri ve harf değil de özel karakterler içeren fontlardaki karakterleri dokümana eklemek için Insert (Ekle)- Symbol (Simge) menü seçeneğini kullanabilirsiniz.

·       Bu pencerede istediğiniz yazı tiplerinden uygun karakteri çift tıklayarak dokümana ekleyebilirsiniz.

·       Eğer bu karakteri sık kullanıyorsanız Shortcut Key (Kısa yol Tuşu) düğmesini kullanarak bu karaktere özel bir kısa yol tuşu da atayabilirsiniz.

·       Yukarıdaki pencerede Press new shortcut key (Yeni kısayol tuşuna bas) kutusuna giderek bu karakter için kullanmak istediğiniz tuşlara basın.

·       Pencerenin font (yazı tipi) listesinden farklı yazı tipleri seçerek birçok sembolü bulabilirsiniz.

Metni Sütunlara Bölme

Word’ de bir metni 11 sütuna kadar ayırmak mümkündür. Bir metni sütunlara bölmek için

·       Araç çubuklarındaki  Columns (Sütunlar) düğmesi kullanılabilir. Bu düğmeyi basıp aşağı /sola doğru çekerek kaç sütun bölmek istediğinizi belirleyebilirsiniz.

Satır Başlarına Madde İmi ve Numara Ekleme

·       Madde imi yada numara eklenecek satırlar seçildikten sonra Araç Çubuğundaki     düğmelerinden biri seçilir.

·       Yada Format (Biçim)- Bllets and Numbering (Madde İmleri ve Numaralandırma) menü seçenekleri kullanarak aşağıdaki pencereye ulaşılır. Bu pencerenin Bulletted (Madde İmli) ve Numbered (Numaralı)seçenekleri ile ilgili imler aktif hale getirilir.

Burada istenilen imi veya numara biçimi belirlendikten sonra Ok (Tamam)düğmesiyle seçili imler aktif hale getirilir. Özellikle sıra numarası vermeniz gereken satırları otomatik olarak numaralandırırsanız aradan bir satırı sildiğinizde diğer satırların numarası otomatik olarak düzeltilir.

·       Madde imi içeren bir metnin madde imlerini kaldırmak için ilgili metni seçtikten sonra araç çubuklarındaki   düğmelerinden ilgili olanına tekrar basmanız yeterlidir.

Otomatik Madde İmleri ve Numaralar Ekleme

Word sizin yazdığının karakterlere bakarak akıllıca bir seçimle otomatik bir biçim uygulamaya çalışır. Örneğin satır başında iken l. yazar ve bir boşluk bırakırsanız ikinci satıra geçtiğimizde Word otomatik olarak 2.yazar ve yazdığınız metne Numaralandırma biçimini uygular.

Yazarken satır başına * koyarsanız satır bittikten sonra Word bu otomatik olarak madde imleri moduna geçer.

* Bu satırı yazdıktan sonra Enter tuşuna basarak:

·       Bu satırı yazdıktan sonra Enter tuşuna basarak,

Görüldüğü gibi * işareti madde imine çevrilecek ve alt satır madde imli olarak başlayacaktır.

Arama ve Değiştirme

Bütün kelime işlemciler yüzlerce satırdan oluşan dokümanınızdaki bir metni kolayca bulmanıza imkan verir. Word’ de bu işlem oldukça gelişmiştir. Sadece metni değil özel biçimleri olan metinleri de bulabilirsiniz.

Bul :

Word’ de bir metni bulmak için,

·       Edit (Düzen) menüsündeki Find (Bul)seçeneğini

·       veya kısaca Ctrl-F tuşlarını kullanabiliriz.

·       Bulmak istediğiniz metni Find What (Aranan) kutusuna girerek Find Next (Sonrakini Bul) düğmesini tıklarsanız Word aradığınız ifadeyi bulur Tekrar arama yapabilmeniz için bu pencereyi kapatmak. Pencereyi Cancel (İptal) düğmesi ile kapatabilirsiniz.

·       Arama işlemini daha detaylı yapmak istiyorsanız penceredeki More (Tüm Seçenekler) düğmesini kullanarak gelişmiş özelliklere sahip bulma penceresini görüntülememiz gerekir.

Arama yaparken sadece belli şartlara uygun ifadeleri bulmak isterseniz penceredeki diğer seçenekleri kullanmanız gerekir.

·       Penceredeki Format (Biçim) düğmesini kullanarak yazdığınız ifadenin sadece özel bir tipte olanlarını bulmanıza imkan verecektir. Mesela Aranan ifade bir başlık olsun ve biz bu başlığın yazı fontunu yazının boyunu biliyor olalım işte bu özel bilgileri kullanarak Biçim (Format) Düğmesini kullanarak Yazı tipini seçip istediğimiz özellikleri gelen pencereden seçmemiz yeterli olacaktır. Diğer seçenekleri de verdiğim örnekte olduğu gibi kullanırsak vaktin nakit olduğu bir kez daha anlaşılmış olacaktır. Bu arama özelliğini kaldırmak için ise No Formatting (Biçimlendirme Yok) Düğmesine basmanız yeterlidir. Şimdi diğer seçeneklerin neler yaptıklarına bir göz atalım.

·       Match case (Büyük Küçük Duyarlı) seçeneğini işaretlerseniz, yalnız yazdığınız ifade ile aynı harf yapısına sahip ifadeler bulunur. Örneğin “Ahlat” kelimesini bu düğme seçili değilken ararsanız “AHLAT” yazan kelimeyi de bulursunuz Bu seçenek işaretli ise sadece “Ahlat” şeklinde ilk harfi büyük diğerleri küçük olan Ahlat kelimeleri bulunur.

·       Find Whole Word Only (Sadece Tam Sözcükleri Bul) Seçeneği işaretliyse, aranan ifade kelime içerisinde değilse bulunur. Yani “arı” kelimesinin bu seçenek işaretli değilken ararsanız “sarı” veya “arılar” gibi içinde “arı” geçen kelimeleri de bulursunuz. Sadece “arı” yazan kelimeyi bulmak için bu seçeneği işaretleye bilirsiniz.

·       Use Willcards (Desen Eşlemesini Kullan) Bu çok önemli bir seçenektir ve çok özel şartlarda arama yapabilmenizi sağlar. Bu seçeneği işaretledikten sonra Special (Özel) düğmesi ile açılan pencereden özel şartlar belirleyebilirsiniz. Special (Özel) düğmesine bastığınızda aşağıdaki menü açılacaktır. Bu menü seçeneklerinin bir kısmı Desen Eşlemesi ile ilgilidir.

?: Bu bir joker karakteridir. Yani herhangi bir karakter gibi davranır. Örneğin “duyan”, da”dayan”, “doyan” gibi ilk harfi “d” ikinci harfi herhangi bir harf ve diğer harfleri de “yan” olan kelimeleri bulmak istiyorsanız Use Wilcards (Desen Eşlemesini kullan) seçeneğini işaretledikten sonra Find What (Aranan) kısmına “d?yan” yazın (tırnak işaretlerini kullanmadan yazmanız gerekir.)

*: Bu da ? gibidir. Ancak ? tek bir karakter yerine geçerken * bir çok karakter yerine geçebilir. Örneğin “tarkan”, “tavan”, “taban”, “tatvan”, “tavadan” gibi ilk iki harfi “ta” ve son iki harfi “an” olan kelimeleri bulmak için “tasan” şeklinde yazmanız gerekir.

[ ] : ? karakteri joker olarak kullanılıyordu. Fakat bu karakter bütün harfler yerine geçer. Örneğin sadece “kova” ve “kola” kelimelerini bulmak için “ko?a” şeklinde ararsanız bu ikisini bulacağınız gibi “kota”, “koza” gibi kelimeleri de bulursunuz. Sadece istediğiniz karakterleri bulması için bu karakterleri [ ] içinde yazmanız gerekir. Yani sadece “kova” ve “kola” kelimelerini bulmak için “ko[ vl] a şeklinde aramanız gerekir.

[ -] : [ ] arasında sadece istediğiniz karakterlerin listesini verebiliyordunuz. - karakterini kullanarak ta belli bir aralıktaki bütün harfleri aramaya dahil edebilirsiniz. Örneğin “ko[ c-m ]şeklinde ararsınız ilk iki harfi “ko”, üçüncü harfi c ile m arasında olan ve dördüncü harfi de a olan kelimeleri bulursunuz.

[ !] : ! karakterini [ ] arasındaki harflerin önüne yazarak bu harflerin dışındaki harfleri tanımlaya bilirsiniz. Örneğin “ko[ !v]şeklinde ararsanız “kola”, “koza” gibi üçüncü harfi v olmayan kelimeleri bulursunuz. Yani “kova” kelimesi dışındaki kelimeleri bulursunuz. ! karakterini - ile kullanarak belli bir aralığı sınır dışı bırakarak da arayabilirsin

<: Bu karakter sadece ifade sözcüğün başında ise bulur. Örneğin “ Şekil kan” şeklinde ararsanız “kanal” “kangal” gibi “kan” ile başlayan ifadeler bulunur fakat, “tarkan”, tıkanan gibi içinde “kan” olan sözcüğün başında olmayan ifadeleri bulmaz.

>: Yukarıdakinin tersine bu aranan ifade sözcüğün sonunda ise bulunur. Yani “kan Şekil” şeklinde ararsanız “tarkan” kelimesini bulursunuz fakat “kanal”, “tıkanan” gibi “kan”lı sözcükleri bulamazsınız.

@: Önceki karakter ya da deyimin bir ya da daha fazla tekrarını bulur. Örneğin “saat” şeklinde ararsanız “sat” ve “saat” sözcüklerini bulursunuz.

{n}: Önceki karakter ya da deyimin n sayıda tekrarı olan ifadeleri bulur. Örneğin “sa(2)t”, şeklinde ararsanız a harfini 2 tane geçtiği “saat” sözcüğünü bulur fakat “sat” sözcüğünü bulmaz.

{n;}: Önceki karakter ya da deyimin en az n sayıda tekrarı olan ifadeleri bulur. Örneğin “l0(2;)l şeklinde ararsanız en az 2 tane 0 yan yana olan ifadeleri bulur. Yani bu arama ile l00l, l000l, l0000l gibi en az iki 0 içeren ifadeleri bulursunuz.

{n;m}: Önceki karakter ya de deyimin n’ den m’ e kadar olan tekrarını bulmak için kullanılır. Örneğin l0 (l,3) şeklide ararsanız “l0,” “l00,” ve “l000” sayılarını bulursunuz fakat “ l0000” sayısını bulamazsınız.

( ): Sadece bir harfi değil de birkaç harfi birden belirtmek için bu ifadeleri ( ) içinde belirtmeniz gerekir. Örneğin için 0l rakamlarının en az iki tane olduğu rakamları bulmak için “l (0l) (2;) l” şeklinde kullanırsak l0l0ll, l0l0ll sayılarını buluruz fakat “l0ll” sayısını bulamayız.

Bu kadar detayın ararken önemli olmadığını düşünebilirsiniz. Fakat Değiştir işlemi yaparken bu çok önemlidir. Bu şartları biliyorsanız dokümandaki değişiklikleri kolayca yapabilirsiniz.

Bu menüdeki diğer seçenekleri ise klavyeden arama kutusunu yazamayacağınız ifadeleri yazabilmek için kullanılır. Bu karakterler Ù karakterinden sonra Word tarafından kutuya yazılacaktır. (Ù karakteri geçen bir ifadeyi bulmak için Ù Ù şeklinde kullanmanız gerekir.

·       Sound Like (Ses Benzerliği): Bu seçeneği işaretlerseniz yazılışı farklı fakat okunuşu aynı olan kelimelerde bulunur. Örneğin İngilizce’de renk anlamına gelen Colar ve Colour şeklinde iki farklı biçimde yazılır fakat aynı şekilde okunur. Bu seçeneği işaretledikten sonra Colar kelimesini ararsanız hem Colar hem de Colour kelimelerini bulabilirsin

·       Find all Word forms: Bu seçenek işaretlenirse kelimenin bütün çekim halleri bulunabilir. Örneğin bu seçenek işaretli iken Checking kelimesini alırsanız Checking, Checked, Checks gibi aynı kökten türemiş kelimeleri de bulabilirsiniz.

Değiştir

·       Edit (Düzen)-Replace (Değiştir) menüsü ile

·       veya kısacaca CTRl-H tuşlarına basarak değiştirme penceresine ulaşabilirsiniz.

Bu pencere ile bir ifadeyi bulup bunun yerine başka bir ifadeyi yazabilirsiniz. Örneğin firmanızın ismi değiştiğinde dokümanlarınızda bol miktarda bulunan firma ismini yenisi ile değiştirmek için bu pencereyi kullanabiliriz. veya “Times New Roman” fontu ile yazdığımız bütün Ahlat kelimelerini “Arial” fontuna çevirmek için bu pencereyi kullanabiliriz.

Yukarıda gördüğünüz gibi bu pencere Bul penceresine oldukça benzemektedir. Bul penceresi ile aynı olan seçenekleri tekrar anlatmayacağız.

Burada Find What (Aranan) kutusuna değiştirilecek ifadeyi, Replace With (Yerine Konan) kutusuna da yeni ifadeyi yazabilirsiniz.

Pencerede Find Next (Sonrakini Bul) seçeneğini kullanarak bulunan ifadeyi değiştirmeden geçmesini, Raplece (Değiştir) düğmesini kullanarak bulunanın değiştirilmesini ve Raplece All (Tümünü Değiştir) düğmesini kullanarak ta hepsini değiştirilmesini sağlayabilirsiniz.

Raplece (Değiştir) düğmesi tek tek değiştirme işlemi için kullanılır. Dokümanda ki aradığınız ifadeyi tek-tek bulur ve değiştirip değiştirmeyeceğinizi belirlemeniz için o ifadeyi dömümanda seçer. Siz Replace (değiştir) düğmesini tıklarsanız değiştirir ve bir sonrakini bulur. Böylece değiştirilmesini istemediklerinizi Find Next (sonrakini Bul) düğmesini kullanarak geçebilirsiniz.

Yukarıdaki örnekte DOS yazan yerlere Windows yazılması istenmiştir.

“Times New Roman” fontu ile yazılmış Ahlat kelimelerini “Arial” fontuna çevirmek için her iki kutuya da Ahlat yazıp Aranan kutusunda Format (Biçim)/Font (Yazı tipi) düğmesini kullanarak “Times New Roman” fontunu, Yerine Konan kutusuna da Ahlat yazıp aynı yöntemlerle “Arial “ fontunu seçmeniz gerekir.

Tablolarla Çalışmak

Bir sıra halinde bulunması gereken bilgileri yönetmenin en iyi yolu tablolar kullanmaktır. Örneğin işyerinin nöbet çizelgesini bir tablo olarak tasarlayabilirsiniz.

Nöbet Tarihi

Personelin Adı

Soyadı

Başlama

Bitiş

Olay

09.04.2004 Salı

Osman

KARA

17.00

01.00

Yok

09.04.2004 Salı

Ali

GÜLER

01.00

09.00

Yok

10.04.2004 Çarşamba

Mehmet

BARIŞ

09.00

17.00

Yok

10.04.2004 Çarşamba

Mustafa

ATEŞ

17.00

01.00

Yok

11.04.2004 Perşembe

Hasan

KÖMÜR

01.00

09.00

Yok

 

Word’ de tablo oluşturup düzenlemek özellikle son versiyonla oldukça zevkli bir hale gelmiştir.

·       Eğer basit tablolar hazırlayacaksınız klasik yöntemleri

·       Daha özel ve karmaşık tablolar hazırlayacaksanız Word’ ün yeni versiyonu ile birlikte geliştirilen kalemle çizme ve silgi ile silme yöntemini kullanabilirsiniz.

Tablo Oluşturma

Word’ ün çalışma alanına eklenen tablolar satır ve sütunlardan meydana gelir. Bir tablo eklemek için Table (Tablo)-Inster Table (Tablo Ekle) menü seçenekleri kullanılabilir. Bunun sonucunda aşağıdaki pencere görüntülenir.

Bu pencere aracılığıyla istenilen satır ve sütun sayısına sahip tablolar oluşturulabilir.

·       En fazla sütun sayısı yeni versiyonla 3l’den 63’e çıkarılmıştır.

Tablo oluşturmanın bir diğer yolu da  düğmesini kullanmaktır. Bu düğmeye basın ve basılı tutarak sağa doğru çektiğinizde sütun sayısını, aşağı doğru çektiğinizde de satır sayısını gösteren aşağıdaki pencere açılacaktır.

Bu yöntemle oldukça kolay bir şekilde tablo oluşturabilirsiniz. Aslında bu düğme sadece tablo eklemeye yaramaz, tablo ile çalışırken bu düğmenin görevi de akıllıca değişir. Örneğin bir hücrede iken bu düğmeye basarsanız hücrenin üstüne yeni bir satır ekler., veya bir sütun seçili iken basarsanız o sütunun önüne bir sütun ekler.

Metni Tabloya Dönüştürmek

Tablo mantığı ile fakat tablo olarak girilmemiş bir takım bilgileri tabloya çevirmek mümkündür. Bu tip metinleri tabloya çevirebilmek için metinde sütunları temsil edecek özel karakterlerin konulmuş olması gerekir. Örneğin aralarına virgül veya Tab gibi standart bir karakter koyularak ayrılmış bilgiler bir tabloya dönüştürülebilir.

Tabloya dönüştürülecek metin seçildikten sonra Table (Tablo-Convert text to (Metni Tabloya Dönüştür.) menü seçenekleri kullanılır

Metinde görüldüğü gibi açıklama ile değer arasında tab konmuştur. Bu metni seçip (Table (Tablo)-Convert (Dönüştür)- Convert text to Table (Metni Tabloya Dönüştür.) menüsünü seçerseniz yandaki  pencere açılacaktır.

Bu pencerede Saparete text at (Metin Ayırıcı), hangi karakterin bir sütunu temsil edeceğini belirler. Örneğimizde her Tab karakteri bir sütunu temsil edeceği için Tabs (Sekme) seçeneği işaretli olmalıdır. Burada seçeneğiniz karakter tablodaki sütun sayısını etkileyecektir. Bu işlemden sonra yukarıdaki metnimiz aşağıdaki şekilde tabloya dönüştürülmüş olacaktır.

 

Aşağıda verilen metni tabloya dönüştürelim.

Resim Ekleme

 

Bir belgeye resim eklemek için insert (ekle) menüsünden picture (resim) alt menüsünü seçiniz.

Tercihinize ve imkânınıza uygun şekilde Küçük resim, Dosyadan, Otomatik şekil, Wordart ve Grafik seçeneklerinden birini seçerek belgeye resim ekleyebilirsiniz.

 

 

Belgeye getirdiğiniz resmi, büyültüp küçültebilirsiniz. Bunun için resmin etrafındaki içi boş karelerden faydalanabilirsiniz. Fareyi bu küçük karelerin üzerine getirdiğiniz zaman fare imleci çift yönlü ok şeklini alır. Bu değişikliği gördüğünüz zaman fareyi, sol düğmesine basılı tutarak hareket ettirin. Resmin küçüldüğünü veya büyüdüğünü göreceksiniz.

Fareyi resmin üzerinde gezdirdiğiniz zaman ise fare imleci dört yönlü ok şeklini alır. Yine bu değişikliği gördüğünüz zaman fareyi, sol düğmesine basılı tutarak hareket ettirin. Resmin sağa/sola veya aşağı/yukarı taşındığını göreceksiniz.

 

Belgeye eklediğiniz resmin yazdığınız yazılar arasında veya bir tablo içerisinde kalıcı olması için yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi resim araç çubuğunda bulunan metin kaydırma düğmesindeki seçeneklerinden faydalanabilirsiniz.

Bunun için ilk önce view (görünüm) menüsünden toolbar (araç çubukları) alt menüsünü, buradan da picture (resim) seçeneğini seçmelisiniz. Bu şekilde resim araç çubuğunu ekrana getirmiş olursunuz.

Daha sonra eklediğiniz resmi işaretleyip (yani fare imlecini resim üzerine getirerek farenin sol düğmesine bir kez basınız) yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi resim araç çubuğundaki metin kaydırmanın seçeneklerinden herhangi birini işaretleyip resmin hareketlerindeki değişiklikleri izleyin ve çalışmanıza uygun olanını bulun.

Belgeye Üst Bilgi ve Alt Bilgi Ekleme

Her sayfanın başında yada sonunda tekrarlanması istenen ifadeler yada resimler için üst bilgi veya alt bilgi özelliği kullanılmalıdır.

Genellikle şirket adı ve logosu için üst bilgi, yazar adı, sayfa numarası ve tarih gibi bilgiler için de alt bilgi kullanılır. Bir metne üst bilgi veya alt bilgi eklemek için

·       View(Görünüm)-Header and Footer (Üst bilgi ve Alt bilgi) menü seçenekleri ile

·       veya daha önce hazırlanmış alt veya üst bilgi çift tıklanarak

Aşağıdaki görüntü elde edilir. (Bu işlem sırasında View (Görünüm) menüsündeki Page Layout (Sayfa Düzeni) seçeneği işaretliyse aşağıdaki gibi sayfanın orijinal yerinde, Normal seçeneği işaretli ise ayrı bir pencerede alt ve üst bilgiler düzenlenir.)

Burada istenilen üst bilgiler girildikten sonra, bu işlemler sırasında otomatik olarak devreye giren araç çubuğundaki  tıklanarak alt bilginin girileceği kısma ulaşılabilir.

 

Üst bilgi ve alt bilgi arasında kolayca geçiş yapmanızı sağlar. Düğme basılı iken alt bilgiyi normal durumdayken de üst bilgiyi gösterir.

Önceki bölümün Üst/Alt bilgisine götürür.

Sonraki bölümün Üst/Alt bilgisine götürür.

Bu düğme basılı ise yaptığınız değişiklik bütün bölümlerin üst veya alt bilgilerine uygulanır. Basılı değil ise yazdığınız Üst/Alt bilgi sadece bu bölümün sayfa başına /sonuna yerleştirilir. Diğer bölümler bundan etkilenmez. Örneğin her bölümde farklı üst bilgi göstermek istiyorsanız bu düğme basılı değilken her bölüm için gerekli bilgileri yazmanız gerekir.

Sayfa numarasını ekler.

Tarihi ekler.

Saati ekler. Tarih ve Saat bilgisi, doküman yazdırılırken yazdırıldığı andaki tarih ve saati gösterir.

Bu düğme File (Dosya) menüsündeki Page Setup (Sayfa Yapısı) seçeneği ile açılan pencerenin Layout (Düzen) kısmına ulaşmanızı sağlar. Bu pencerede üst ve alt bilgiler için gerekli ayarlamalar yapılabilir.

Üst ve Alt Bilgileri Kaldırmak

View (Görünüm)-Header and Footer (Üst ve Alt bilgi) menüleri ile düzenleme moduna girdikten sonra kaldırmak istenen üst ve alt bilgiler seçilerek sonra Delete tuşuyla silinebilir. ve araç çubuklarındaki Close (Kapat) düğmesi tıklanarak işlem tamamlanır.

Sayfa Ayarı

Bir belgenin sayfa yapısını değiştirmek için File (Dosya)-Page Setup (Sayfa Yapısı) menü seçenekleri kullanılarak aşağıdaki pencereye ulaşılır.

Kenar Boşluklarını Ayarlama

Bu pencerede sayfanın Top(Üst), Bottom(Alt), Left (Sol) ve Right (Sağ) kenar boşlukları belirler

Sayfanın iki tarafına da baskı yapılacaksa Mirror Margings (Karşılıklı Kenar Boşlukları) kutusu işaretlenerek karşılıklı kenar boşluklarının eşit olması sağlanabilir.

Apply To (Uygula) listesinden yapılan ayarın nerede etkili olacağı belirlenir.

This section (Bu Bölüme)

This point forward (Bu Noktadan ileriye)

Whole document (Tüm Belgeye)

Baskı Önizleme

Dokümanı yazıcıdan çıkarmadan önce sayfa üzerinde nasıl durduğunu görebilmek önemlidir. Bu size fazladan kağıt harcamadan gerekli düzenlemeleri yapma imkanı verir.

Baskı önizleme moduna geçmek için;

·        Araç çubuğundaki *düğmesini

·       veya File (Dosya)-Print Preview (Baskı Önizleme) menü seçeneklerini kullanabilirsiniz.

Baskı ön izleme moduna girdiğinizde Word ü çalıştırma penceresi aşağıdaki gibi olacaktır.

*  

Bu pencerede o anda üzerinde çalıştığınız sayfanın kâğıt üzerindeki hali görülmektedir. Word otomatik olarak sayfayı ekrana sığdırmak için uygun bir görünüm değeri verir. Kutusunu veya düğmesini kullanarak görüntüyü büyültüp küçültebilirsiniz.

 

Düğmesine basıp fareyi basılı tutarak aşağı ve sağa çekerseniz birden fazla sayfayı da aynı anda görüntüleye bilirsiniz.

 

 

Baskı önizleme modundayken düğmesi basılı durumda ise fare ile görüntüyü büyültüp küçültebilirsiniz. Bu düğmeye tekrar basarsanız düğme normal haline gelecektir. Düğme normal durumuna geldikten sonra, baskı önizleme modunda dokümanınız üzerinde düzenlemeler yapabilirsiniz.

Düğmesini veya View (Görünüm) menüsündeki Ruler (Cetvel) seçeneğini kullanarak cetveli görüntüleyebilirsiniz.

Bu düğme dokümanı bir sayfa daha az yapmak için kullanılır. Bu düğmeye bastığınızda Word dokümanınızdaki yazı tiplerini uygun boyutlarda küçülterek belgenin bir sayfa daha kısalmasını sağlar. Örneğin yazdığınız doküman iki sayfayı biraz geçiyorsa bu düğmeyi kullanarak Word’ ün dokümanı iki sayfaya sığdırmasını sağlayabilirsiniz.

Düğmesini veya View (Görünüm) menüsündeki Full Screen (Tam Ekran) seçeneğini kullanarak Word’ün menü çubuğunun, araç çubuklarının, başlık çubuğunun kaldırılmasını sağlayabilirsiniz. Bu size ekranın tamamını kullanma imkanı vereceği için dokümanı daha rahat görebilirsiniz. Tam ekran modundan çıkmak için ESC tuşunu kullana bilirsiniz.

 

Araç çubuğundaki Close(Kapat) düğmesi ile de baskı önizleme penceresini kapatabilirsiniz.

Baskı önizleme modunda ki sayfa görüntüsünü Page Layout (Sayfa Düzeni) modunda da yapabileceğinizi düşünebilirsiniz Evet bu iki modda da sayfa görüntüsünü kağıt üzerinde imiş gibi görebilirsiniz. Fakat Word belgedeki bazı özel alanları sürekli olarak güncellemez. Bu alanları yazdırırken güncellemeyi tercih eder. Örneğin dokümanınıza aktif saati gösteren bir alan eklerseniz bu alandaki saat sürekli olarak güncellenmez fakat yazdırmadan önce güncellenir. Bu diğer alanlar içinde (İçindekiler, Dizin, Formül sonuçları gibi) geçerlidir. Yani baskı önizleme moduna geçtiğinizde bu alanların güncellenmiş hali görüntülenir. Sayfa düzenleme modunda ise bunların özel olarak güncellenmesi gerekir. (Güncellenmek istenen alanın üzerinde farenin sağ tuşu ile basılır ve açılan menüden G]ncelle Fields (Alanları Güncelleştir) seçeneği kullanılır.

 

Yazdırma

Microsoft Word ile hazırlanmış dokümanlar Araç Çubuklarındaki Yazım ve Dilbilgisi, Baskı Önizleme, Yazdırma simgeleri kullanarak yazdırmaya önhazırlık ve yazdırma işlemleri yapılabilir.

Dokümanınızı yazdırmadan önce mutlaka Print Preview (Baskı Ön İzleme) Kullanarak dokümanımızın sayfa üzerinde nasıl durduğunu kontrol edin. Bu size hem zaman hemde para (Kağıt, şerit, Mürekkep, vs.) “Tasarruf Tedbirlerini unutmayın”

Sayfalarınızın tamamını yazdırabileceğiniz gibi aşağıdaki pencere vasıtasıyla bir kısmını da yazdırabilirsiniz.

Yazdırma penceresine ulaşmak için ;

·       File (Dosaya) Menüsünden Print (Yazdır) menüsünü

·       CTRL-P tuşlarını kullana bilirsiniz

·       veya Araç çubuğundaki  düğmesine basılırsa yazının tümünü yazıcıya göndermiş oluruz.

 

 

Pencerede, Ad kısmında hangi yazıcıya yazdırılacağı görülmektedir. Farklı bir yazıcıyı kullanacaksanız bu listeden seçebilirsiniz.

Page range (Sayfa Aralığı) kısmında

All (Tümü) seçerek dokümanın tamamı

Current Page (Geçerli Sayfa) seçerek sadece o anda imlecin bulunduğu sayfayı

Selection (Seçim) seçerek, seçili bir kısım varsa sadece orayı

Pages (Sayfa) seçerek kutuya yazacağınız sayfaları yazdırabilmeniz. Bu kutuyu

Sadece 5. Sayfayı yazdırmak için: 5 yazın

10 ila 20 arasındaki sayfaları yazdırmak için: 10-20 yazın

2.sayfayı ve l3 ile 30 arasındaki sayfaları yazdırmak için: 2, l3-20 yazın

 

 

 

Word’de Çizim

Word’ün çizim araç çubuğunu kullanarak bir çok şekli kolayca oluşturabilirsiniz. Çizim Araç Çubuğunu aktif hale getirmek için

·        Standart Araç Çubuğunda bulunan çizim düğmesini;

·       veya Görünüm®Araç Çubukları®Çizim Menülerini kullanabilirsiniz.

·       Aynı düğmeye tekrar basarak ta bu araç çubuklarını gizleyebilirsiniz.

 

Bu araç çubuklarını kullanarak çizimler yapabilir, bağımsız metinler yazabilirsiniz.

Diğer yöntemlerle yapılan yazım ve çizimlerden farklı olarak bu yöntemle yaptığınız çizimler dokümanın herhangi bir yerine yapılabilir, Örneğin bir yazının üzerine bir çizim yapabilirsiniz.

Araç çubuğundaki düğmeleri kullanarak () Çizgi, Ok, Dikdörtgen ve Çember/Elips gibi basit şekilleri oluştura bileceğiniz gibi Otomatik Şekil düğmesinin alt menülerini kullanarak bir çok hazır çizimden birini de kullanabilirsiniz.

Word Art (Süslü Yazılar)

Microsoft Word Art’ ı kullanarak yazılarınıza çok güzel efektler verebilirsiniz.

Word Art’ ı kullanarak dokümanınıza özel efektler içeren metinler yerleştirmek için;

·       Ekle®Resim®Word Art menü seçeneklerini

·       veya Çizim araç çubuğundaki Word Art düğmesini kullanabilirsiniz.

Açılan pencereden yazıya vereceğiniz şekli seçin.

 

Yapabilecekleriniz buradaki şekillerle sınırlı değil. Araç çubuğundaki düğmeleri kullanarak kendi sitilinizi de oluşturabilirsiniz.

 

 

Şekil seçme işleminden sonra açılan yandaki pencereye metninizi girin.

Buraya metninizi girdikten sonra Yazı Tipi listesinden uygun yazıtipini ve boyutunu seçip Tamam düğmesi ile pencereyi kapatın.

 

 

Girdiğiniz yazıyı değiştirmek istediğinizde o yazıyı çift tıklamak yeterlidir.

Bu işlemler sırasında girdiğiniz yazı üzerinde işlemler yapabilmek için Word Art araç çubuğu açılacaktır. Ayrıca Çizim araç çubuğunu da kullanarak bir çok efekt verebilirsiniz.

Bu özellikleri kullanarak yazı efektleri üzerinde değişiklikler yapabilir istediğimiz gibi yazımızla oynayabiliriz.

Lütfen Bunları Unutmayalım.

Arkadaşlar yazımızı yazıp bütün kontrollerimizi, düzeltmelerimizi ekranda yaptıktan, sayfa yapısını kontrol edip yatay mı yoksa dikey mi yazdırmayı, kenar boşluklarının ne kadar olması gerektiğini, yazıların iki yana yaslanıp yaslanmadığını, sayfa yapısından taşan metinlerin kontrollerini, yazı puntolarının (boyutlarının) standart olarak verilip verilmediğini, paragraf boşluklarını gözden geçirip, baskı önizleme yaparak yazımızın sayfada nasıl göründüğünü kontrol etmeden lütfen çıktı almayalım unutmayalım ki israf edilmeyen, yerinde kullanılan her sayfa dikilecek bir fidan gibidir.

 


BÖLÜM 4.
MİCROSOFT EXCEL

 

 

Microsoft Excel, tablo, grafik, hesaplama, harita, bilânço vb işlemlere imkân veren bir yazılımdır.

MİCROSOFT EXCEL’E GİRİŞ

Microsoft Excel Nedir?

Bir hesap tablosu (spreadsheet) programıdır. Excel, her türlü veriyi (özellikle sayısal verileri) tablolar ya da listeler halinde tutma ve bu verilerle ilgili ihtiyaç duyacağınız tüm hesaplamaları ve analizleri yapma imkânı sunan bir uygulama programıdır. Excel ile, verilerle ilgili grafikler çizebilir, kolay ve hızlı bir şekilde raporlar, özetler hazırlayabilir, istenilen verilere ulaşabilir, sıralayabilir, sorgulayabilirsiniz. Elektronik Tablolama, Binlerce satırdan oluşan veriler kaydetme, bu veriler arasında her türlü işlemi formüller ve bağlantılar kurarak yapma, istenen veriye anında ulaşma ve verilerin her türlü grafiğini oluşturma, kolay veri girişi ve güncelleme işlemlerini Excel’de kolayca yapmak mümkündür

Excel’de veriler, açılan dosyalarda saklanır. Dosya uzantısı “ xls ” dir.

Microsoft Excel Nasıl Başlatılır?

Başlat menüsünden Programlar komutuna gelin ve sağ tarafta açılan alt menüden Microsoft Excel’i tıklayın. Excel programı açıldığında hazır bir tablo ile karşımıza gelir.

Diğer programlarda olduğu gibi Excel’den çıkmak için aşağıdaki beş yöntemden biri kullanılabilir.

·  Dosya menüsündeki Çıkış komutunu tıklanır.

·  Ekranın sol üst kısmındaki kontrol  simgesi çift tıklanır.

·  Ekranın sol üst kısmındaki kontrol  simgesi tıklanır çıkan menüden Kapat komutu verilir.

·  Ekranın sağ üst kısmındaki X işaretine basılır.

·  Klavyeden Alt+F4 tuşlarına basılır.

Not:  Excel'den çıkmadan önce tüm dosyalar kapatılmalıdır.

Temel Kavramlar

Çalışma Kitabı: Excel’de oluşturulmuş bir dosyadır.

Çalışma Sayfası: Çalışma kitaplarını temsil eden belge pencerelerinin alt kısmında yan yana dizili olan düğmelerden her birine (Sayfa1, Sayfa2, Sayfa3, …) (Sheet1,Sheet2,Sheet3, …) çalışma sayfası denmektedir.

 Satır, Sütun (Row and Column): Excel sayfası satır ve sütunlardan oluşan bir tablodur. Çalışma sayfalarının her birinde 16384 satır (yeni sürümlerde 65536 satır) ve 256 sütun vardır.

Hücre (Cell) : Satırların ve sütunların kesiştikleri her bir kutuya verilen isimdir.

Araç Çubukları

Standart Araç Çubuğu (Standart)

 Biçim Araç Çubuğu (Formatting)

Formül Çubuğu

Her Excel sayfasının harflerden oluşan sütun adresleri ve rakamlardan oluşan satır adreseri vardır. Böylece her hücrenin bir adresi bulunur. Bu adresler kullanılarak hesaplamalar ve bağlantılar oluşturulur.

Menü Çubuğu (Menu Bar)

Yeni Bir Çalışma Kitabı Oluşturmak

Excel'i ilk çalıştırdığınızda karşınıza yeni bir çalışma kitabı açılacaktır. Bu kitabın açılıştaki adı Kitap1 olarak görünecektir. Çalışmalar bu kitap üzerinde yapılır. Dosya kapatılacağı zaman ya da Excel'den çıkmak istenildiğinde bu kitabı kaydetmek istenilip istenilmediği sorulur. Kaydetmek istiyorsanız. Yeni çalışma kitabı açmak için:

1. (Dosya/Yeni) (File/New)  komutunu seçilir.

2. Standart Araç Çubuğu'ndan (Yeni/New) simgesi tıklanır.

Çalışma Sayfası

Bir Çalışma Sayfasında sütun ve satırların kesiştiği birime "Hücre" denir. Hangi hücre aktif halde ise "Formül Çubuğu" üzerinde bulunan "Hücre Adresi" bölümünde aktif olan hücre adı  yazar. Hücre içeriği de "Formül Çubuğu" üzerinde gözükür. Sol tarafta "Satır Numaraları" 1, 2, 3... biçiminde; "Sütun Başlıkları" ise  A, B, C ... biçimindedir.

 

Mevcut Bir Çalışma Kitabını Açmak

"Dosya/File" - "Aç/Open" komutunu tıklayınız. Karşınıza

"Aç/Open" iletişim penceresi çıkacaktır.

Bu iletişim penceresinde açmak için belgenin üzerine sonra da “Aç” düğmesine tıklanır. Ya da belgenin üzerine çift tıklanır. Eğer açmak istediğiniz belge başka bir sürücüde ya da klasördeyse “Bak” bölgesindeki ok işareti üzerine tıklanır. Buradan aranılan belge bulunur ve üzerine çift tıklanır.

Çalışma kitabını kaydetmek için;

·  Dosya menüsünden Kaydet komutu,

·  Araç çubuğundan Kaydet düğmesi,

·  Klavyeden Shift-F12 tuşları,

·  Klavyeden Ctrl-S tuşları kullanılabilir.

Çalışma Kitabını Kaydetmek

Eğer dosya daha önceden bilgisayar veya diskete kaydedilmediyse dosyaya bir isim verilmesi gerekecektir. "Dosya adı" (File Name) kutusuna uygun bir dosya adı yazılıp "Kaydet" (Save) düğmesine veya enter tuşuna basılır.

Çalışma Kitabını Yeni Adla Kaydetmek

Daha önceden kaydedilmiş ve yeniden açılmış bir dosya üzerinde çalışıp, dosyayı yeni haliyle başka bir isimle kaydetmek (yani bir kopyasını çıkartmak) istediğinizde "Dosya/Farklı Kaydet" (File/Save As) komutu verilir. Bu işlem için araç çubuğu üzerindeki "Kaydet" düğmesi kullanılmaz.

Çalışma Kitabını Kapatmak

Bir çalışma kitabını kapatmak için "Dosya-Kapat" komutu ya da ekranın sağ üst köşesinde bulunan "Pencereyi Kapat" düğmesine basılır.

Eğer kapatmak istediğiniz çalışma kitabında değişiklik yapmışsanız Excel size bu kitabı bu haliyle kaydetmek isteyip istemediğinizi soracaktır. Kaydetmek istiyorsanız "Evet" (Yes) , kaydetmek istemiyorsanız "Hayır" (No) , "Çalışma Kitabı üzerinde" işlem yapmaya devam etmek için "İptal/Cancel" düğmesine basılır.

Satır-Sütun Boyutlandırılması

Çalışma sayfasında kullanılan sütun genişliklerinin ayarlamak için;

Birinci yöntem

"Sütun Başlıkları" arasındaki çizgi üzerine gelinir. İmleç iki ucunda ok olan artı işareti biçimine gelince farenin sol tuşuna basılır ve parmak kaldırılmadan; genişletmek için sağa, daraltmak için sola çekilir.

İkinci yöntem

1. Genişletmek ya da daraltmak istediğiniz sütunlardan en az birer hücre seçilir.

2. Menü çubuğundan "Biçim/Sütun/Genişlik" komutu seçilir.

3. Sütun genişliğine 15 yazıp "Tamam" düğmesine basılır.

Çalışma sayfasında kullanılan satır yüksekliklerinin ayarlanması için;

Birinci yöntem

"Sütun Başlıkları" arasındaki çizgi üzerine gelinir. İmleç iki ucunda ok olan artı işareti biçimine gelince farenin sol tuşuna basılır ve parmak kaldırılmadan; daraltmak için saşağı veya yukarı çekilir.

İkinci yöntem

1. Yükseltmek ya da alçaltmak istediğiniz satırlardan en az birer hücre seçin.

2. Menü çubuğundan "Biçim/Satır/Yükseklik" komutu seçilir.

3. Satır yüksekliğine 15 yazın ve “Tamam” düğmesine basın.

Satır-Sütun-Hücre Ekleme ve Silme

Satır, sütun ya da hücre silmek için;

1. Silmek istediğiniz satır, sütun  ya da hücre seçilir

Seçim Yapma

a.  Bir satırı veya satırları seçmek için "Satır Numaraları"nın üzerine basılır. Ard arda satırları seçmek için başlangıç ve bitiş satırı seçildikten sonra fare uygun biçimde kaydırılır.

b.  Bir sütunu veya sütunları  seçmek için "Sütun Başlığı"nın üzerine basılır Ard arda sütunları seçmek için başlangıç ve bitiş sütunu seçildikten sonra fare uygun biçimde  kaydırılır.

c.  Yan yana hücreleri seçmek için fare seçimin yapılacağı köşelerden birisine getirilip, çapraz biçimde fare kaydırılır.

d.  Yan yana olmayan satırları/sütunları/hücreleri seçmek için önce Ctrl tuşuna basılır, parmak kaldırılmadan seçilmek istenen satırlar/sütunlar/hücreler seçilir.

1.  "Düzen/Sil" (Edit/Clear) komutu tıklanır.

2.  Karşınıza gelen "Sil" penceresinden "Hücreleri sola ötele"/"Hücreleri yukarı ötele"/"Tüm satır"/"Tüm sütun" seçilip, "Tamam" düğmesine basılır.

Not: Aynı işlemi farenin sağ tuşu kullanılarak açılan  kısayol menüsünden de yapılabilir.

Satır-Sütun-Hücre Eklemek

1.  Fareyi sonrasına eklemek istediğiniz satır ya da sütuna getirin.

2.  "Ekle" menüsünden isteğinize göre "Satır" "Sütun" ya da "Hücreler" komutunu seçilir. Yani Insert/Cells,Rows,Columns

Not: Eğer hücre eklemek istiyorsanız karşınıza gelen pencerede, mevcut hücrelerin ne yöne doğru öteleneceği sorulur.

Hücreleri Hizalama ve Birleştirme

Aşağıdaki tabloda görünen değişik hizalamaları gerçekleştirmek için aşağıdaki adımları sırasıyla yapın:

Adım1:

1.  A1 Hücresine 1.Hafta yazın

2.  B2 den G2 ye kadar olan hücreleri yatay olarak seçin. Sonra Biçim/Format menüsünden Hücreler/Cells'î seçin

3.  Karşınıza gelen pencerede "Hizalama" (Alignment) sekmesini tıklayın.

4.  Hücreleri birleştir/Merge Cells seçildikten sonra tamam düğmesini tıklayın.

5.  Oluşan bu büyük hücreye Haftalık Ders Programı yazın.

Adım2:

1.  3 nolu satırı seçin ve Biçim/Format menüsünden yine hücreler/Cells'i seçin

2.  Açılan pencereden Yönlendirme/Orientation’dan 45 derecelik açıyı ve Yatay-Dikey kutularını orta olarak yani Horizontal -vertical Center olacak şekilde işaretleyip tamam düğmesine basın

3.  B3 e saat C3 e Pazartesi D3 e Salı ve diğerlerini sırayla yazın.

4.  3 Nolu sütunu genişletin

Adım3:

1.  A4 Hücresinden A10 Hücresine kadarki alanı birleştirin

2.  Oluşan Hücreye Okulun adını yazın.

3.  "Biçim" menüsünden "Hücreler" komutunu tıklayın.

4.  "Hizala" sekmesinde, 90 derecelik açıyı ve yine Yatay-Dikey olarak Orta’yı  seçin.

5.  Cetvelin içini doldurup kenarlıklarını belirleyin.

 

Kenarlık – Dolgu Rengi – Yazı Rengi

                        

Otomatik Biçimlendirme

Şekilde görülen biçimsiz tabloyu yandaki gibi otomatik biçimlemek için;

1.  Aktif hücreyi biçimlemek istediğiniz tablonun üzerinde herhangi bir hücreye getirin.

2.  "Biçim" menüsünden "Otomatik biçim"i tıklatın.

3.  Karşınıza gelen pencereden istediğiniz biçimi seçin ve Tamam’ı tıklayın.

Kopyala-Yapıştır

Aşağıdaki şekildeki hücreleri Seç-Kopyala-Yapıştır yöntemiyle çoğaltmak için;

1.  Çoğaltmak istediğiniz hücreleri (A1'den B4'e kadar) seçin.

2.  Farenin sağ düğmesine seçili alan üzerinde iken tıklatın.

3.  Karşınıza gelen kısayol menüsünden "Kopyala" (Copy) komutunu tıklatın.

4.  Yapıştırmak istediğiniz yere (hücreye) (D1 hücresine) tıklayın.

5.  Farenin sağ düğmesini tıklayıp kısa yol menüsünü görüntüleyin.

6.  Bu menüden " Yapıştır" komutunu tıklayın.

Kes-Yapıştır

Şekildeki hücreleri Seç-Kes-Yapıştır yöntemiyle taşımak için;

1.  Taşınacak hücreleri (A1'den B4'e kadar) seçin.

2.  İşaretli alan üzerinde farenin sağ düğmesini tıklatın.

3.  Kısayol menüsünden "Kes" komutunu tıklatın.

4.  Yapıştırmak istediğiniz hücreye (E1) tıklayın.

5.  Sağ düğmesinden kısayol menüsünü görüntüleyin.

6.  Bu menüden "Yapıştır" komutunu tıklayın.

 

Aynı işlemleri, araç çubuğu üzerindeki aşağıda görülen kes, kopyala ve yapıştır düğmeleriyle de yapabilirsiniz. Ayrıca, aynı işlemleri farklı sayfalar üzerinde de uygulayabilirsiniz.

Sayı Biçimlendirme

Excel'de oluşturulan tabloların daha rahat anlaşılması ve daha güzel görülmesi açısından sayıları da biçimlendirebiliriz. Şu unutulmamalıdır ki hücredeki sayıların değerleri değil sadece biçimleri (görünüşleri) değişir. Etkin hücrenin değeri, formül çubuğunda görüntülenir. Yandaki örnek tabloda görülen iki sütunun da değerleri aynıdır, sadece biçimleri farklıdır.

 

Hücrede/Hücrelerdeki işlemleri yapmak için;

1. Biçimlendirilecek hücre ya da hücreleri seçin.

2. "Biçim" menüsündn "Hücreler"i tıklayın.

3.    İstediğiniz sayı biçimini seçin.

Bu işlemleri araç çubuğu üzerindeki aşağıda resimleri görülen düğmeleri kullanarak da yapabilirsiniz.

1. Para birimi biçemi

2. Yüzde biçemi

3. Binlik ayraç biçemi

4. Ondalığı artırır

5. Ondalığı azaltır

1

2

3

4

5

Hücreye Açıklama Ekleme / Düzenleme

Eğer hazırladığınız çalışma sayfalarını sizden başkası da kullanıyorsa, bazı verilere ilişkin açıklamalarda bulunmak zorunda kalabilirsiniz. Bu gereksinimi karşılamak amacıyla Excel size, hücrelere not iliştirme olanağı sunmaktadır.

Herhangi bir hücreye açıklama eklemek için;

1. Tabloda görülen bütün verileri girin.

2. Aktif hücreyi B5 hücresine getirin.

3. "Ekle"(Insert) menüsünden "Açıklama" (Comment) komutunu tıklatın.

4. Karşınıza gelen kutuya açıklamanızı yazın.

5. Metni yazmayı bitirince, açıklama kutusunun dışında herhangi bir yerde fareyi tıklayın.

Fareyi B5 hücresinin üzerine tekrar getirdiğinizde açıklama görünecektir.

Açıklamayı Düzenleme

1. Düzenlemek istediğiniz açıklamayı içeren hücreye farenin sağ tuşu ile tıklayın.

2. “Açıklama Düzenle"yi tıklayın.

NOT: Aynı menüden "Açıklama Sil" komutu ile açıklamayı silebilirsiniz.

Bitişik Hücrelere Dayanarak Hücreleri Otomatik Doldurma

Hücrenin doldurma tutamacını sürükleyerek o hücreyi aynı satırdaki diğer hücrelere kopyalayabilirsiniz. Hücre, Excel'in seri olarak genişletebileceği bir sayı, tarih veya zaman süresi içeriyorsa, değerleri kopyalama yerine değerlere ekleme yapılır. Örneğin, hücre "Ocak" değerini içeriyorsa, satırdaki veya sütundaki diğer hücreleri hemen "Şubat", "Mart" ve devamı aylarla doldurabilirsiniz.

Sayıları Otomatik Doldurma

Eğer 1, 2, 3, … ya da 2, 4, 6, … gibi artan bir listeyi hızlı ve kolay bir şekilde oluşturacaksak, bunu sağlamak için;

Şekilde görülen verileri girin. İlgili hücreleri seçtikten sonra, imlecin şekildeki gibi artı işareti şekline dönüşmesini sağlayın. Doldurma tutamacından tutarak (imlecin artı işareti şekli) fare ile aşağı yönde sürükleyin.

Tarih, Ay ve Gün Otomatik Doldurma

1.  Birinci satırdaki değerleri girin. Mesela 18.07.2002

2.  Hücreleri seçtikten sonra doldurma tutamaçlarından seçerek aşağı doğru otomatik doldurun.

Bütün bu işlemler için sadece ilk hücreyi seçiyoruz.

Formül Hazırlama ve Kullanma

Adres kullanılarak hesaplamalar yapılabilir. Formül kullanmak için önce içeriği formül ile belirlemek istenen hücre aktif duruma getirilir. Formül girişi doğrudan hücreye yapılacağı gibi formül çubuğu aracılığı ile de yapılabilir. Ancak formül girişlerinin formül çubuğundan yapılması önerilmektedir. Formül hazırlamak için hücreye önce "=" işareti girilir. Örnek olarak, A1 ve B1 hücrelerindeki iki sayıyı toplamak için yazılacak formülü hazırlayalım. Formülü C1 hücresine hazırlayacağız. Bunun için:

1. C1 hücresine gelinir.

2. Formülü   =A1+B1 şeklinde yazılıp, enter tuşuna basılır.

Aşağıdaki şekilleri inceleyerek formülü yazmaya çalışın.

 

Bunun için;

1.  B10 hücresi aktif hücre durumunda iken imleci formül çubuğuna taşıyın.

2.  B10 hücresine formül yazmak için önce "=" karakterini girin.

3.  Ardından içerikleri toplanacak hücre adreslerinin aralarına "+" işareti konulmak suretiyle formül çubuğuna yazın.

4.  Sonra enter ya da formül çubuğu üzerindeki onay işaretli olan yeşil U düğmeye basın.

Hücre içinde toplama işleminin sonucu görüntülenirken, formül çubuğunda hazırlanan formül görüntülenir. C8 hücresinin (giderler toplamını) için, aynı işlem "Formül Kopyalama" yöntemiyle yapılır.

"Net" adlı sütunun değerini bulmak için; B3 hücresinin değerinden C3 hücresinin değerinin çıkarılması gerekmektedir. Bunun için;

1.   D3 hücresi aktif hücre durumunda iken imleci formül çubuğuna taşıyın.

2.   D3 hücresine formül yazmak için önce "=" karakterini girin.

3.  Ardından birbirinden çıkarılacak hücre adreslerinin arasına "-" işaretini koymak suretiyle formül çubuğuna yazın.

4.  Sonra enter ya da formül çubuğu üzerindeki onay işaretli olan düğmeye basın.

 

Bu işlemi, D4, D5, D6 ve D7 hücreleri için tek tek yapabileceğiniz gibi birazdan okuyacağınız daha kolay bir yöntem öneriyoruz size.

Formülleri Kopyalama

Şimdi aynı toplama işlemini ya da formül hazırlama işlemini C sütunundaki sayısal bilgi içeren hücreler için yapalım. Ancak yeni baştan formül hazırlamak yerine, B10 hücresi için hazırlanan formülü C10 hücresine kopyalayabiliriz.

Hazır Fonksiyonları Kullanma

Fonksiyonlar, bağımsız değişken adı verilen belirli değerleri, sözdizimi adı verilen belli bir sırayla kullanarak hesaplamalar yapan önceden tanımlanmış formüllerdir.

Topla Fonksiyonu

Bir sütunda bulunan birden fazla hücrenin içeriğini toplamak üzere formül hazırlarken yukarıdaki örnekte yapıldığı gibi formül çubuğuna içerikleri toplanacak hücrelerin adlarını tek tek yazmak yerine, Excel'in hazır TOPLA() fonksiyonundan yararlanabilirsiniz.

Bu amaçla formül yazmak üzere formül çubuğuna "=" karakterini yazdıktan sonra büyük harflerle TOPLA yazılır. Fonksiyonlara parametre olarak verilen bilgiler parantez içine yazılır. Formülde aynı hat üzerindeki hücreleri toplamak için bütün hücre adlarını fonksiyona parametre olarak vermek pratik değildir. Bu gibi durumlarda içerikleri aynı işleme tabi tutulacak hücreler, Hücre Erimi olarak belirtilir. Hücre erimlerinde, işleme tabi tutulacak ilk hücre ile son hücrenin adı arasına iki nokta ":" karakteri konulur.

Eğer kullanmak istediğiniz hazır fonksiyonun özelliklerini biliyorsanız formül çubuğuna formülü doğrudan yazabilirsiniz, bilmiyorsanız "Ekle" (Insert) menüsündeki "İşlev" (Function) komutundan yararlanabilirsiniz. Komutu vermeden önce kendisi için formül hazırlamak istediğiniz hücreyi aktif hücre durumuna getirmeniz gerekir.

 

"Ekle-İşlev" Komutu verdikten sonra ekrana "İşlev Yapıştır" diyalog kutusu gelir. Bu pencerede "İşlev Kategorisi" ve "İşlev Adı" adında iki liste kutusu bulunmaktadır. Ayrıca "En Son Kullanılan" adında bir kategori daha vardır. "Topla" işlevi bu listede de yer alabilir.

Otomatik Toplama 

Excel, TOPLA işlevi dışında otomatik toplama adıyla bir kolaylık daha sunmaktadır.  Otomatik toplama işlemi için araç çubuğunda S işaretli düğme bulunmaktadır.

EĞER Fonksiyonu

Değerler ve formüller üzerinde koşula bağlı testler yapmak için "Eğer" (IF) fonksiyonunu kullanırız. Belirlediğiniz koşulun sonucu "Doğru" ise bir değeri, "Yanlış" ise başka bir değeri verir. Bu fonksiyon dışarıdan parametre olarak üç bilgi almaktadır. İlk parametrede bir karşılaştırma bulunmaktadır. Karşılaş­tırmanın sonucu doğru değerini içeriyorsa "Eğer" fonksiyonu geriye kendisine 2. parametre olarak verilen bilgiyi, karşılaştırmanın sonucu yanlış ise "Eğer" fonksiyonu bu kez 3.parametreyi geriye döndürür.

Sorgu Operatörleri

İşlem Operatörleri

<         küçük

<=       küçük veya eşit

=         eşit

>=       büyük veya eşit

>         büyük

<>       eşit değil

1. Parantez içi “(…)”

2. Üstel “^” ifadeler

3. Çarpma “*” veya Bölme “/”

4. Toplama “+” veya Çıkarma “–“

 

Bu fonksiyonun nasıl çalıştığını görmek amacıyla aşağıdaki ekran görüntüsünü inceleyiniz.

 Bu örnekte her satırda bir müşteriye ait toplam alım ve ödemeler tutarı yer almaktadır. Söz konusu müşterinin satın aldığı malların fatura değeri yaptığı ödemelerden fazla ise D sütununa "Borçlu", yaptığı ödemeler daha fazla ise bu kez D sütunundaki ilgili hücreye "Alacaklı" bilgisi yazılacaktır. D sütunundaki hücrelerin içeriklerini belirlemek için yazılacak EĞER (IF) fonksiyonu ekranda görülmektedir.

EĞER fonksiyonuyla ilgili başka bir örnek de aşağıda görülmektedir.

D6 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL:

=B6*0,4+C6*0,6

E2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL:

 =EĞER(D6>59,5;"GEÇTİ";"KALDI")

İç İçe Eğer Kullanımı

DİKKAT!

1.  Açılan ve kapatılan parantez sayıları birbirine eşit olmalıdır.

2.  Karakterler çift tırnak içinde gösterilmelidir. Sayılar çift tırnak içine alınmazlar.

3.  Doğru ya da yanlış değer verilmeyecekse noktalı virgül mutlaka konulmalıdır.

=EĞER(A2<20;"SOĞUK";EĞER(A2<40;"ILIK";"SICAK"))

 

EĞERSAY

B9 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL: =EĞERSAY(B2:B8;1) formülünün anlamı: B2 ile B8 arasındaki hücrelerden değeri 1 olanları say. B2 ile B8 arasındaki 1'lerin sayısını bulmak için   "=COUNTIF(B2:B8;1)"; 2'lerin sayısını bulmak için =COUNTIF(B2:B8;2) formülü kullanılır.

"EĞER" ile "VE"nin Birlikte Kullanımı

D2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL: =EĞER(VE(B2=1;C2=2);1;0) formülünün anlamı: B2 hücresindeki değer 1'e eşit  ve C2 hücresindeki değer 2'ye eşit ise sonucu 1 yaz, değilse 0 yaz.

"EĞER" ile "YADA"nın Birlikte Kullanımı

C2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL: =EĞER(YADA(B2=1;C2=2);1;0) formülünün anlamı: B2 hücresindeki değer 1'eşit  yada C2 hücresindeki değer 2'ye eşit ise sonucu 1 yaz, değilse 0 yaz.

ORTALAMA Fonksiyonu

ORTALAMA (AVERAGE) fonksiyonu, değerlerin toplamını değer sayısına bölerek ortalamayı hesaplar.

Bu fonksiyonun en büyük avantajı, uzun formüller yazmak zorunda olmamanızdır. Örneğin, 13 tane hücre içerisinde yer alan sayıların ortalamasını hesaplamak için uzun bir formül hazırlamanız gerekir:  =(C1+C2+C3+C4+C5+C6+C7+C8+C9+C10+C11+C12+C13)/13 

Ancak bu uzun formülün yerine "ORTALAMA" fonksiyonunu kullanmanız yararınıza olacaktır:

= ORTALAMA(C1:C13) 

 

 

E2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL: =ORTALAMA(B2:D2)

F2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL: =EĞER(E2<45;"KALDI";"GEÇTİ")

G2 HÜCRESİNDEKİ FORMÜL:

=EĞER(E2<25;0; EĞER (E2<45;1; EĞER (E2<55;2; EĞER (E2<70;3; EĞER (E2<85;4;5)))))

 

EXCEL İPUÇLARI

1. Otomatik Kaydetme

Excel'de çalışırken belgelerimizin belirli aralıklarla otomatik olarak kaydedilmesini sağlayabilir miyiz?

Araçlar®İçine Ekle komutunu çalıştırın. Ekrana gelen diyalog kutusunda Otomatik Kaydet seçeneğini işaretleyip Tamam düğmesine basın. Artık Araçlar menüsünü açtığınızda Otomatik Kayıt seçeneğinin eklendiğini göreceksiniz. Bu komutu çalıştırınca ekrana Otomatik kaydetme ayarlarını yapabileceğiniz bir diyalog kutusu gelecektir. Otomatik kaydetme aralığı ve buna benzer diğer bir sürü seçeneği buradan ayarlayabilirsiniz.

2. Üst ve Alt Bilgi

Excel tablolarımı kâğıda dökerken üstbilgi ve altbilgi alanlarında değişik, kendime özel bilgiler yazdırmak istiyorum. Örneğin basılan sayfanın başlığı, sayfayı hazırlayan kişinin adı vs.. gibi. Bunu nasıl başarabilirim?

Excel5.0 ile çalışma sayfalarınızı kâğıda dökerken alt tarafa özel bilgiler yazdırmak istiyorsanız, Dosya®Sayfa Yapısı komutunu çalıştırın. Ekrana gelecek olan diyalog kutusunun Üstbilgi/Altbilgi sekmesine gidin. Burada üstbilgi ve altbilgi alanlarını özelleştirebilir, bu alanlara yazılacak olan bilgileri aşağı doğru açılan listelerden seçebilirsiniz. Excel 2000 sizin için bir dizi seçenek hazırlamıştır. Bu seçenekler arasında kendinize uygun olan seçeneği bulamazsanız Özel Üstbilgi veya Özel Altbilgi düğmelerinden birine basıp ekrana gelecek olan diyalog kutusunda istediğiniz özel ayarı yapabilirsiniz.

3. Sayıları Biçimleme

Bir hücreye yazdığımız rakamlar bazen ondalık kesir basamaklı, bazen TL eklenmiş olarak görünüyor. Bazen de yazdıklarım tarihe dönüşüveriyor. Bunun nedeni nedir? Bunun nedeni, seçtiğiniz hücrelerin biçiminin kullanma amacınızdan farklı biçimlenmiş olması. Bu durumu düzeltmek için, hücre veya hücreleri seçin, sağ fare tuşu ile üzerine tıklayıp Hücreleri Biçimle komutuna tıklayın. Karşınıza gelen diyalog kutusunun Sayı bölmesindeki listede, Genel, Sayı, Para Birimi, Tarih, Zaman gibi seçenekler göreceksiniz. Bunlar hücrenin biçimini belirler. Bu diyalog kutusunun sağındaki pencere içinde ise bu biçimlerin farklı türleri yer alır. Her birinin üzerine geldiğinizde açıklaması diyalog kutusunun üzerinde görünür, ama bir örnek vererek konuyu daha iyi açıklayalım: Hücreye yazdığımız rakamın ondalık kesirden sonra iki hanesinin görünmesini istiyorsak, Hücreleri Biçimle diyalog kutusunda Sayı seçeneğini seçin; Ondalık Yerleri kısmına 2 yazın. Excel ondalık kesrini virgül (,) olarak gösterir. Buradaki 1000 Ayracı Kullan seçeneğini işaretlerseniz, rakam sondan itibaren üçer hanede bir nokta (.) ile ayrılacaktır (örneğin 345 bin, 345.000,00 olarak gösterilir).

4. Para Birimini Değiştirme

Para birimi girdiğimiz hücrelerde hep TL çıkıyor. Bazen para birimi olarak ABD doları da ($) kullanıyoruz. Hücre biçimlerini kendimiz belirleyemez miyiz?

Varsayılan para birimini Windows98 belirler. Bunu Denetim Masası®Bölgesel Ayarlar®Para Birimi bölmesinden değiştirebilirsiniz. Ancak yapacağınız değişiklik tüm belgelerinizi etkiler. Bazı hesap tablolarında TL, bazılarında $ işareti kullanacaksanız, Excel size hücreleri özel olarak biçimleme seçeneği sunar. Özel biçimlemek istediğiniz hücreleri seçip üzerlerine sağ fare tuşu ile tıklayın ve Hücreleri Biçimle®Sayı komutunu çalıştırın. Karşınıza gelen diyalog kutusunun Sayı bölmesine girip listeden İsteğe Uyarlanmış'ı seçin. Tür kısmının altındaki listede bazı hazır rakam formatları göreceksiniz. Bunlardan sizin için uygun olanını seçin. Örneğin seçtiğiniz hücrede 3455 yazıyorsa ve listeden #.##0,00 seçeneğini işaretlemişseniz, gerçek rakam 3.455,00 olarak görünecektir. Rakamınızın nasıl görüneceğini diyalog kutusunun Örnek kısmında görebilirsiniz. Son olarak Tür kısmında görünen biçimin sonuna bir boşluk bırakıp $ işaretini yazın. Tamam düğmesine tıkladığınızda hücrede 3.455,00 $ yazdığını göreceksiniz.

5. Varsayılan (Varsayılan) Ayarlarını Değiştirmek

Excel'i her açtığımda yazıtipi, üstbilgi ve altbilgi alanları, kenar boşlukları, kılavuz çizgileri varsayılan olarak geliyor. Bu varsayılan değerleri değiştiremez miyiz?

Bu ayarların bazılarını Araçlar®Seçenekler komutu ilke açılan diyalog kutusunun çeşitli bölmelerinden değiştirebilirsiniz, ancak hepsini değil. Bunun daha değişik bir yolu var: Excel'de yeni bir kitap (açın ve yazıtipinden, altbilgi ve üstbilgi alanlarına, kenar boşluklarından kılavuz çizgilerinin görünüp görünmeyeceğine her şeyi istediğiniz gibi düzenleyin. Sonra bu kitabı Excel programınızın bulunduğu klasörün altındaki XLStart klasörüne KİTAP.XLT adıyla kaydedin. (İngilizce Excel 2000 kullanıyorsanız bu dosyayı BOOK.XLT adıyla kaydedin.) Artık Excel'i her açtığınızda kendi belirlediğiniz varsayılan değerlerle karşılaşacaksınız.

6. Excel Sayfasız Açılsın

Excel'i her açtığınızda, karşınıza boş bir kitap sayfası gelir. Mevcut bir Excel dosyasını açacaksanız, bu sayfa boşu boşuna açılmış olur. Excel'in sayfasız olarak açılmasını istiyorsanız, masaüstünde bir Excel kısayolu yaratın. Bu kısayola sağ fare tuşu ile tıklayıp Özellikler (Properties) komutunu çalıştırın. Kısayol (Shortcut) bölmesinin Hedef (Target) kısmında yazılı program yolunun sonuna /E parametresini ekleyin.

7. Ondalık ve Basamak Ayraçları

Excel'de ondalık ayracı varsayılan olarak virgül (,), binlik hane ayracı nokta (.) işaretleri ile gösterilir. Aslında bunu Windows98 belirler. Ondalık ayracının nokta, binlik basamak ayracının virgül olmasını istiyorsanız, Windows98'te Denetim Masası®Bölgesel Ayarlar®Sayı bölmesine girin. Aradığınız ayarları burada bulacaksınız.

8. Sayfalara İsim vermek

Bir Excel çalışma kitabının sayfaları Sayfa1, Sayfa2,… olarak isimlendirilmiştir. Bunlara özel bir isim vermek istiyorsanız sayfa sekmesinin üzerine çift tıklayın, yeni sayfa ismini girip Tamam düğmesine tıklayın.

9. Özel Düğmeler Eklemek

Excel araç çubuklarında bulamadığınız düğmeleri arıyorsanız, araç çubuğuna sağ fare tuşu ile tıklayıp Özelleştir (Customize) komutunu çalıştırın. Her bir kategoriyi seçtiğinizde, yan tarafta kullanabileceğiniz düğmeleri göreceksiniz. Bu düğmelerin üzerine tıkladığınızda, diyalog kutusu üzerinde açıklaması belirecek. Bu düğmeleri fare ile araç çubuğuna sürükleyip bırakabilirsiniz.

10. Excel’in Dosya Aç Klasörüyle Açılması

Excel ile hazırladığınız belgeleri belirli bir klasör altında tutuyorsanız, Dosya®Aç komutuyla direkt karşınıza bu klasörün çıkmasını isteyebilirsiniz. Bunun için Araçlar®Seçenekler®Genel bölmesine girin. "Varsayılan dosya yeri" bölmesine Dosya Aç komutu ile açılmasını istediğiniz klasörün yolunu yazın.

11. Bulunan Değerleri Başka Hücrelerde Kullanma

Hücrelerde formüller kullanarak hesaplama yaptırıyoruz. Bulunan değerleri başka sayfaların başka hücrelerinde de kullanmanın pratik bir yolu var mı?

Diyelim ki, Sayfa1'in D sütununa mart ayı giderlerini kalem kalem girdiniz ve sütun sonunda tüm giderleri toplayıp mart ayı giderlerini buldunuz. Bu toplamı başka hücrelerde kullanacaksanız kopyalayıp yapıştırmak yetmez; çünkü formülde hücre adresleri yeni hücrenin konumuna göre değişir; yani bir anlamda değerler değil formül kopyalanır. Yapılacak iş, formülü değil hücre adresini kopyalamaktır. Örneğin mart ayı toplamı, Sayfa1'in D5 hücresinde ise bunu başka bir sayfadaki başka bir hücreye kopyalarken =Sayfa1!D5 formülünü kullanmanız gerekir. Bunun pratik yolu ise, kaynak alınacak hücrelere bir ad vermektir. Örneğin, orijinal mart ayı toplamının bulunduğu hücreyi seçip Ekle®Ad®Tanımla komutunu çalıştırırsanız, karşınıza Ad Tanımla (Define Name) diyalog kutusu çıkar. Çalışma kitabındaki adlar kısmına bir ad girin (örneğin mart_toplam). Burada sözcükler arasında boşluk bırakmamaya dikkat edin. Tamam düğmesine tıkladığınızda o hücrenin bir ismi olur. Artık o çalışma kitabının herhangi bir sayfasında herhangi bir hücreye=mart_toplam yazdığınızda, orijinal hücredeki mart ayı toplamı görünecek.

12. Hata Mesajlarının Anlamı

Excel'de formüller kullandığımızda, hücrelerde bazen hata mesajları çıkıyor. Bunların anlamı nedir?

O halde size hata mesajlarının anlamını açıklayalım.

#SAYI/0! (#DIV /0!) Formülünüz bir sayıyı sıfıra bölmeye veya bölme işlemi için boş bir hücreye göndermeye çalışıyor. Bildiğiniz gibi bir sayı sıfıra bölünemez.

#AD? (#NAME?) Formül, çalışma tablosunda bulunmayan bir alan adına başvuru yapıyor. Hücrelerinizi adlandırdıysanız, yazım yanlışı yapmış ta olabilirsiniz.

#YOK! (#NULL?) Formülde hücre başvurularını bağımsız değişkenlerden ayırmak için virgül veya noktalı virgül kullanmanız gereken yerlerde boşluk kullandığınızı gösterir.

#SAYI! (#NUMBER!) Formülünüzde bir sayı ile ilgili bir sorunla karşılaştığınızı gösterir. Bu, Excel formülünde yanlış türde bir bağımsız değişken veya hesaplama sonucu, çalışma sayfasında görüntülenemeyecek kadar büyük veya küçük bir değer olabilir.

#REF! Excel, geçersiz bir hücre başvurusu ile karşılaştığında belirir. Bu, formül içinde başvurulmuş bir hücreyi sildiğinizde veya üzerine başka bir hücre yapıştırdığınızda olabilir.

#DEĞER! (#VALUE!) Bir formülde yanlış türde bir bağımsız değişken, yanlış tür bir işlem kullandığınızda veya metin girişi içeren hücrelere başvuru yapan matematik işlemler yapmaya kalkıştığınızda belirir.

13. Büyük Küçük Harf Değişimi

Word'de büyük harflerle yazdığımız sözcükleri küçük, küçük harflerle yazdıklarımızı büyük yapmayı öğrenmiştik. Excel'de bunun için bir kısayol tuş kombinasyonu yok mu?

Bunun için bir klavye kombinasyonu yok ama yaratacağınız iki ufak makro ile bu işi kendiniz halledebilirsiniz.

Metni büyük harfli yapmak için şu makroyu kullanın:

Sub BuyukHarf()

For Each c In Selection.Cells

c.Value=Ucase$(c.Value)

Next c

End Sub

Metni küçük harf yapmak içinse şu makroyu kullanın:

Sub KucukHarf()

For Each c In Selection.Cells

c.Value=Lcase$(c.Value)

Next c

End Sub

Bu makroları kullanmak için, içindeki sözcükleri değiştirmek istediğiniz hücreleri seçin ve makroyu çalıştırın. İsterseniz bu makroları araç çubuğuna düğme olarak da atayabilirsiniz. (Makro yaratmayı bilmiyorsanız, bkz. 95 no'lu püf noktası.)

14. Otomatik Doldurma

Excel, haftanın günlerini, ayları ve rakamları otomatik doldurabilir. Örneğin bir hücreye Ocak yazın; bu hücreyi seçili duruma getirip sağ alt köşesindeki noktayı fare ile çekiştirerek seçili alanı sütunun altına doğru 4-5 hücre genişletin. Diğer hücrelerin (Şubat, Mart, Nisan,…) olarak dolduğunu göreceksiniz. Rakamlarda ise en az iki veri girişi gerekir. Örneğin bir sütunda ilk hücreye 1, ikinci hücreye 2 yazıp aynı işlemi yaparsanız, geri kalan hücreler (3, 4, 5,…) olarak dolar. Bu tür verilerde ilk iki hücreye birer atlamalı doldurma yaparsanız (örneğin 1 ve 3 ya da Ocak, Mart) otomatik doldurma işlemi de birer atlamalı devam eder (1, 3, 5, 7, 9… veya Ocak, Mart, Mayıs,… gibi). Sadece gün, ay ve rakamlarla da sınırlı değilsiniz. Otomatik doldurulacak serileri kendiniz tanımlayabilirsiniz. Bunun için Araçlar®Seçenekler®Özel Listeler bölümüne girip YENİ LİSTE seçeneğini işaretleyin ve Liste Girdileri kısmına serinizi yazıp Ekle düğmesine tıklayın.

15. Seçili Sütunu Başka Sütuna Taşıma

Excel'de seçili bir sütunu nasıl başka bir sütuna taşırım?

Excel'de belirli bir hücre alanını seçtiyseniz, bu alanın etafında bir kontur çizgisi oluşur. Fare imlecini bu kontur çizgisinin üzerine getirdiğinizde, imleç ok işareti halini alır. Bu imleçle bir hücre alanını boş bir alana sürükleyip bırakabilirsiniz. Böylece veriler bir alandan başka bir alana taşınmış olur. Ama sürüklediğiniz alan dolu ise, buradaki verilerin silineceği uyarısı ekrana gelir. Bu işlemi yaparken Shift tuşunu basılı tutarsanız, seçili alan kopyalanır, yani ayni alandan iki tane olur. Burada da sürüklediğiniz alan dolu ise, buradaki verilerin silineceği uyarısı ekrana gelir. Aynı işlemi Ctrl+Shift tuşlarına basarak gerçekleştirirseniz, taşıma yaptığınız alanda yeni bir sütun oluşur ve komşu hücrelerdeki veriler bozulmadan verileriniz araya girer.

16. Birim Dönüştürme

Elimizde pound, Fahrenhaeit, galon gibi metrik sistemde kullanılmayan birimler cinsinden değerler var. Bunları Excel'de kolayca metrik sisteme dönüştürebilir miyiz?

Evet. Ama önce Araçlar®İçine Ekle komutu ile çıkan diyalog kutusundan Çözümleme Araç Paketi'ni işaretleyip bu modülün yüklenmesini sağlamalısınız. Bu işlem tamamlandıktan sonra ÇEVİR fonksiyonunu kullanarak birimleri dönüştürebilirsiniz. Aşağıda sırasıyla libreyi kilograma, Fahrenheit'ı Celcius'a, litreyi galona, watt'ı beygirgücüne dönüştürmek için verdiğimiz 4 örnek fonksiyonlara bakabilirsiniz. Bunlarda rakam yerine hücre adresi yazarsanız o hücredeki rakama göre işlem yapılır. Diğer birimlerin nasıl kullanılacağını Excel Yardım dosyalarında ÇEVİR (CONVERT) sözcüğünü aratarak bulabilirsiniz.

=ÇEVİR(1; "lbm"; "kg")              =ÇEVİR(78; "F"; "C")              =ÇEVİR(C12; "lt"; "gal")               =ÇEVİR(30; "w"; "h")

17. Hücre Ortasına Çizgi Çizmek

Bir sayının iptal edildiğini göstermek için Bir Excel hücresinin üzerini bir köşeden bir köşeye çizmemiz gerekiyor. Ama hücrenin boyutunun değiştiğinde çizginin de boyunun buna göre hizalanmasını istiyoruz.

Çizim (Drawing) araç çubuğunu açın. Bu araç çubuğu üzerindeki Çizgi (Line) düğmesine tıklayın. Fare imleci bir artı işaretine dönüşecektir. Diyagonal olarak çizeceğiniz hücrenin üzerine gelin, klavyeden <Alt> tuşuna basın ve basılı tutun; çizginizi çizin. <Alt> tuşuna basıp bu çizgiyi çizince çizgi bu hücreye yapıştırılır. Artık hücre bir yere taşınırsa ya da boyutu değişirse çizginin boyutları da otomatik olarak buna göre değişecektir. Çizginin renk, kalınlık gibi özelliklerini ayarlamak için çizginin üzerine çift tıklayın ve açılan diyalog kutusundan gerekli ayarları yapın.

18. Hücreyi Metne Uydurmak

Excel'de yazdığınız bir metnin yazıldığı hücreye tamı tamına uymasını sağlamak için Biçim®Sütun®En Uygun Genişlik komutunu kullanabilirsiniz. Bu işlemin en pratik yolu ise, metni girdikten sonra fare imlecini hücrenin bulunduğu sütunun başlığına götürüp, sağ hücre sınırı üzerine çift tıklamaktır. Aynı şey satırlar için de geçerlidir.

19. Çok Uzun Sayfalar

Excel durum çubuğu tüm sayfaları aynı anda görüntülemeye yetmez. Tüm sayfaları görmek için durum çubuğunun sağındaki sola sağa kaydırma düğmelerinin üzerine sağ fare tuşu ile tıklayın ve istediğinizi seçin.

20. Otomatik Toplam

Bir sütundaki tüm değerleri toplamını o sütunun altındaki hücreye yazdırmak istiyorsanız, bu hücreye gelip araç çubuğundaki Otomatik Toplam (üzerinde sigma simgesi var) düğmesine tıklayabilirsiniz. Klavyeyi tercih edenler ise Alt+Shift+0 tuşuna basabilir.

21. Enter Tuşunu Kontrol Edin

Excel'de bir hücreye yazdıktan sonra <Enter> tuşuna basarsanız, etkin hücre seçicisi bir alt hücreye, <Shift>+<Enter> tuşuna basarsanız bir üst hücreye geçer. Ama genelde alt alta hücreleri değil yan yana hücreleri dolduruyorsanız bu düzeni değiştirebilirsiniz. Araçlar®Seçenekler®Düzen bölmesine girin, Yön bölmesini Sağ olarak belirleyin. Artık <Enter> tuşuna bastığınızda bir sağdaki hücre seçilecek.

22. Hızlı Kopyalama

Bir hücrenin içeriğini bir alttaki hücreye kopyalamak istiyorsanız, alt hücreye gidip Ctrl+" tuşlarına basın.

23. Formül Kopyalama

Aynı formülü birden fazla hücreye girmek için, hücrelerin tümünü seçin, formülü yazıp Ctrl+Enter tuşlarına basın.

24. Büyük Alanları Seçmek

Büyük bir veri alanını fare ile kaydırarak seçmek yerine bir anda geniş bir seçili alan oluşturabilirsiniz. Bunun için <Ctrl>+* tuşlarına basmanız yeterli. Excel sizin için bu büyük alanı seçecektir.

25. Bazı Tablolar, Sayfa Yatay Konuma Getirilse Bile Sayfaya Sığmıyor. Ne Yapılmalı?

Önce araç çubuğundaki Sayfa Önizleme (Print Preview) düğmesine tıklayarak sayfanın baskıdan önceki görünümüne geçin. Üstteki Kenar Boşluğu (Margins) düğmesine tıklayın. Hücrelerin ve sayfanın sınırları belli olacak; bunları çekiştirerek hem hücrelere sığmayan metinleri düzeltebilir, hem de sayfada yazılabilecek alanın boyutlarını genişletebilirsiniz. Tablonuz bir sayfaya yine sığmıyorsa Ayarla (Setup) düğmesine tıklayın. Karşınıza sayfa yapısını ve diğer sayfa ayarlarını yapabileceğiniz bir diyalog kutusu gelecek. Burada sayfanın yatay dikey ayarlarını yapabileceğiniz gibi, Sığdır (Fit to) seçeneğini işaretleyerek, tablonuzu enine ve boyuna kaç sayfaya sığdırmak istediğinizi belirleyebilirsiniz. Gerekirse Küçültme/Büyütme (Adjust to) alanına yüzde cinsinden değerler girerek tablonuzu büyütüp küçültebilirsiniz. Bu işlemler hücreleri ve yazıtipin i uygun boyutlarsa getirecektir. Tabii fazla uzun bir tablo hazırlamışsanız, bunu tek sayfaya sığdırmak, yazıların okunamayacak kadar küçülmesine yol açacaktır. Fazla zorlamayın ve tablonuzu birden fazla sayfada sunmanın yollarını arayın. Ne de olsa bir kağıdın boyutları sınırlıdır.

26. Hücrenin İçinde Birden Fazla Satır Kullanmanın Yolu Nedir?

Sütun başlıklarınızın birinci satırda yer aldığını varsayalım. Satırın başındaki satır numarasına bir kere tıklayın ve tüm satırı seçili duruma getirin. Biçim®Hücreler komutunu çalıştırın. Ekrana gelecek olan diyalog kutusundan Hizalama (Alignment) bölümüne gidin. Bu bölümde de hücre içerisindeki metnin yatay ve dikey olarak nasıl yerleştirileceği ayarlanabilir. Bunun hemen yanındaki Metni Sar (Wrap Text) seçeneğini aktif hale getirirseniz, hücre içerisinde istediğiniz kadar satır kullanabilirsiniz. Excel hücre içerisindeki satırları otomatik olarak bir alta kaydırır. Eğer satırı istediğiniz yerde alta geçirmek istiyorsanız hücre içerisinde satırı yazarken <Enter> yerine <Alt+Enter> tuşlarını kullanarak satırı bir alta kaydırabilirsiniz.

27. İki Farklı Sayfadaki Hesap Tabloları Raporun Tek Sayfasına Nasıl Bastırılabilir?

Diyelim ki Excel kitabınızın ilk sayfasında (Sayfa1) aşağıdaki gibi bir tablo var. Sayfa2'de ise çok benzer, ancak B Grubu olarak adlandırılmış birtakım veriler olsun. B Grubu verileri A Grubu verilerinin tam altına taşınmış halde yazıcı çıkışı almak istiyorsunuz. O halde Sayfa2'ye gidin. Görünüm®Araç Çubuğu®Özelleştir düğmesine tıklayın. Kategoriler listesinde Yardımcı seçeneğinin üzerine gelin. Sağ tarafta, üzerinde fotoğraf makinesi simgesi olan düğmeyi araç çubuğuna sürükleyip bırakın. Bu kamera düğmesidir. Diyalog kutularını kapattıktan sonra Sayfa2'de veri girilmiş alanı seçin (Burada A1:D6) ve kamera düğmesine tıklayın. Sayfa1'e geçip bu sayfanın altındaki uygun bir hücreye (örneğimizde A8) tıklayın. Sayfa2'deki verilerin bir görüntüsü Sayfa1'in üzerine yapıştırılacaktır. Alt tuşunu basılı tutarak yapıştırılan görüntüyü uygun bir konuma sürükleyin. Yapıştırdığınız alanın çerçevesini silmek için üzerine sağ fare tuşu ile tıklayıp menüden Nesneyi Biçimle komutunu çalıştırın. Desen bölmesinde Hiçbiri seçeneğini işaretleyip Tamam düğmesine tıklayın. Aşağıdaki gibi bir tablo elde edeceksiniz. Sayfa2'deki değerleri değiştirirseniz, Sayfa1'e yapıştırdığınız alan içindeki değerler de değişecek.

28. Seçimin Vaziyeti

Bir Excel çalışma sayfasında bir dizi hücreyi seçtikten sonra bu seçim alanındaki bazı bilgileri Excel penceresinin hemen altındaki durum çubuğunda bulunan Otomatik Hesaplama kutusundan alabilirsiniz. Bu kutuda normalde seçtiğiniz hücredeki sayıların toplamı görüntülenir. Ancak bu kutunun üzerine gidip sağ fare düğmesine bastığınızda bir menü açılır. Bu menüden seçimle ilgili ortalama, sayı adedi, en büyük ve en küçük değerleri ve elbette sayıların toplamını ekrana getirebilirsiniz.

29. Başlık Ortalama

Çalışma tablosunun bir satırında belirli hücreler arasına ortalanmış bir başlık yazmak istiyorsanız, ilk hücreye başlığınızı yazın. Sonra o satırda ilk hücre ile birlikte ortalama yapılacak tüm hücreleri seçin ve araç çubuğunda Sütunlar Arasında Ortala (Merge and Center) düğmesine tıklayın.

30. Tablo Yapıştırma

Excel'de hazırladığınız tabloyu bir Word belgesine, Word tablolarına benzer bir şekilde yapıştırmak istiyorsanız, tabloyu Excel'de seçip <Ctrl>+C tuşlarına basın. Daha sonra Word belgesine geçip Düzen®ÖzelYapıştır komutunu çalıştırın. Türü (As) kısmında Biçimlendirilmiş Metin'i seçip Tamam düğmesine tıklayın.

31. Word'den Excel'e Tablo

Word'de hazırladığınız bir tablo varsa bunu Excel'e kes/yapıştır yöntemi ile biçimi bozulmadan aktarabilmeniz için o tablonun Word'ün tablo yaratma fonksiyonları ile değil, aralarına sekme (Tab) verilerek hazırlanmış olması gerekir. Bu sekmeler, Excel'de verinin bir sağdaki hücreye yazılacağını belirtir.

32. Excel'den Word'e Tablo Aktarma

Bunun üç yolu var: Basit Yapıştırma; Gömme; ve Bağlama. Basit yapıştırma hesap tablosunun sadece bir görüntüsünü yapıştırır. Excel'de bu hesap tablosunu açıp yapacağınız değişiklikler, Word'e yapıştırılmış tabloya yansımaz. Gömme işleminde ise, Excel tablosunda yapacağınız değişiklikler Word'e yapıştırılmış tabloya yansımaz, ancak Word'deki tablo üzerine çift tıkladığınızda, tablo ile birlikte Word'ün araç çubuğu ve menüleri Excel'inki gibi olur ve tablo üzerinde gerekli değişiklikler yapılabilir. Gömme işlemi için şu adımları izleyeceksiniz: Excel'deki tabloyu seçip Ctrl+C tuşlarıyla kopyaladıktan sonra Word'e geçin ve Düzen®Özel Yapıştır komutunu çalıştırın. Açılan diyalog kutusunda Yapıştır ve Microsoft Excel Çalışma Sayfası Nesne'yi seçin. Tamam düğmesine tıklayın.

Bağlama (Linking) işlemi ise Excel'deki tabloda sonradan yaptığınız değişikliklerin, Word'e yapıştırdığınız tabloya yansımasını sağlar. Bağlama işlemi için şu adımları izleyeceksiniz: Excel'deki tabloyu seçip <Ctrl>+C tuşlarıyla kopyaladıktan sonra Word'e geçin ve Düzen®Özel Yapıştır komutunu çalıştırın. Açılan diyalog kutusunda Bağ Yapıştır (Paste Link) ve Biçimlendirilmiş Metin'i seçip Tamam düğmesine tıklayın. Word'deki tablo üzerine sağ fare tuşu ile tıklayıp açılan menüden Bağlantıyı Güncelleştir (G]ncelle Link) komutuna tıklarsanız, tablonuz Excel'de yapılan değişikliklere göre güncellenir. Bu menüde Excel'de bağlantı kurulmuş dosyayı açmak için de komutlar vardır.

33. Excel'de Bir Grafik Nasıl Çizdirilir?

Bunu basit bir örnek üzerinde açıklayalım. Diyelim ki aşağıdaki gibi bir veritabanımız var. Bu veritabanında belirtilen kamyonların her ay taşıdıkları yük miktarı grafik olarak gösterilmek isteniyor.

Önce bu tablonun tamamını seçin ve araç çubuğundaki Grafik sihirbazı (Chart Wizard) butonuna tıklayın. İmleç artı işaretine dönüşecektir. Bu imleç ile hesap tablosunun boş bir alanına bir dikdörtgen çizin. Karşınıza Grafik sihirbazının 1. adımı çıkacak. Tablonun tamamını önceden seçtiğiniz için Aralık (Data range) kısmında değişiklik yapmanız gerekmez; ileri (Next) düğmesine tıklayın. 2. ve 3. adımlarda grafiğinizin biçimini seçeceksiniz; bu tercih size kalmış. 4. adımda satır veya sütunlardaki verilerin grafik üzerindeki yerleşimi ile ilgili ayarlar var. Örneğimizde bu diyalog kutusunda bir değişiklik yapmak gerekmiyor; ama diyalog kutusunda görünen örnek grafiğe göre bu seçeneklerin ne işe yaradığını kolayca görebilirsiniz. 5. adımda göstergeyi (lejand) ekleme seçeneğinin yanı sıra, grafik başlığını ve eksen başl ıklarını yazabileceğiniz alanlar bulunur. Bunları doldurun. Son düğmesine tıkladığınızda grafiğiniz oluşacak. Grafiğin renklerini, çizgi ve kenarlık kalınlıklarını değiştirmek için, Grafiğin üzerine çift tıklayın; daha sonra biçimini değiştirmek istediğiniz öğenin üzerine çift tıklayın. Karşınıza biçimle ilgili her tür değişikliği yapabileceğiniz bir diyalog kutusu gelecek.

34. Rakamların En Yakın Tam Sayıya Yuvarlanması

Bunun için Excel'in YUVARLA (ROUND) fonksiyonundan yararlanabilirsiniz. Ancak, fonksiyonlar verilerin bulunduğu hücrelerde kullanılamazlar; yoksa fonksiyon döngüye girer. Bu yüzden, bir sütuna sayıları girdiyseniz, yanındaki sütuna YUVARLA fonksiyonu ile yuvarlatılmış hallerini yazmalısınız. Sonra gerekirse gerçek rakamların bulunduğu sütunu seçip, sağ fare menüsünden Gizle (Hide) komutu ile bu sütunu gizleyebilirsiniz. Şimdi YUVARLA fonksiyonunun nasıl kullanıldığını anlatalım: =YUVARLA(A5;-1) gibi bir değer A5 sütunundaki rakamı bir basamak yuvarlar. Örneğin rakam 3456 ise 3460 yapar. -1 yerine -2 kullansaydık yuvarlanmış rakam 3500 olacaktı. Burada eksi (-) işareti sizi şaşırtmasın: Burada 1, 2 gibi pozitif bir değer kullansaydık, varsa ondalık kesirden sonrasını yuvarlayacaktı.

Örneğin 3456,45 gibi b ir rakam için =YUVARLA(A5;1) fonksiyonunu kullanırsanız, yuvarlanmış rakam 3456,5 olur.

35. Raporunuzda Kullandığınız Matrislerin Çarpımını Excel'de Otomatik Yaptırabilirsiniz

Excel bu özelliğe sahip. Örneğin çalışma tablonuzun A1:C3 alanında 3x3'lük bir matris ile F1:G3 alanında 3x2'lik birer matris olsun. (İki matrisin çarpılabilmesi için, ilk matrisin sütun sayısının, ikinci matrisin satır sayısına eşit olması gerektiğini hatırlatalım.) 3x3'lük (mxn formatındaki) matris ile 3x2'lik (nxp formatındaki) iki matris çarpılırsa, 3x2'lik (mxp formatında) yeni bir matris oluşur. O halde çalışma tablomuzun boş ve uygun bir yerinde 3x2'lik bir alan seçin ve bu alana =DÇARP(A1:C3; F1:G3) formülünü girip (İngilizce Excel kullanıyorsanız DÇARP yerine MMULT fonksiyonunu kullanın) <Shift>+<Ctrl>+<Enter> tuşlarına basın. İşte matris çarpımınız karşınızda…

36. Makroları Tüm Kitaplarda Geçerli Kılmanın Yolu

Excel'de bir kitap açın. Araçlar®Makro Kaydet®Yeni Makro Kaydet komutuna tıklayın. Karşınıza gelen diyalog kutusuna yeni makronuzun adını girin ve Seçenekler düğmesine tıklayın. Saklama Yeri kısmında Kişisel Makro Çalışma Kitabı seçeneğini işaretleyin. Tamam düğmesine tıklayarak açılan Modül sayfasında yeni makronuzu yazın. (Bu şekilde makro yazmak için Visual Basic for Applications dilini bilmeniz veya elinizde makro örneklerinin olması gerekir.) Dosyayı PERSONAL.XLS adıyla EXCEL\XLSTART dizinine kaydedin. Bundan böyle her Excel'i açtığınızda bu dosya karşınıza gelecek, yarattığı nız her yeni makro bu dosyaya eklenecek ve üzerine açtığınız tüm dosyalarda tüm makrolarınız geçerli olacak. Tabii, Excel'i her açtığınızda PERSONAL.XLS dosyasının görünmesini iste­meyebilirsiniz. Öyleyse bu dosya açıldığında Pencere®Gizle komutunu çalıştırın. Yeni bir makro yaratacağınız zaman bu dosyayı Pencere®Göster komutuyla görünür hale getirmeniz gerektiğini de unutmayın.

37. Formül Kullanarak Yapılan Hesapların, Formül Değil, Rakam Olarak Görüntülenmesi

Bir hücrede formül kullanarak yaptığınız hesabı başka bir hücreye kopyalayacaksanız, bu hücreyi seçin ve Ctrl+C tuşları ile kopyalayın. Sonra kopyalama yapacağınız hücreye geçerek Düzen®ÖzelYapıştır komutunu çalıştırın. Ekrana gelen diyalog kutusunda Değerleri (Values) seçeneğini işaretleyip Tamam düğmesine tıklayın. Ama bir hücre veya hücre grubundaki formülleri rakamsal değere çevirmek istiyorsanız, şu makroyu da kullanabilirsiniz:

Sub Form2Deger()

For Each c In Selection.C ells

c.Formula=c.Value

Next c

End Sub

38. Dikine Başlıklar Kullanmak

Excel tablonuzda dikine başlıklar kullanmak istiyorsanız, başlığın yer aldığı hücreyi seçin, üzerine sağ fare tuşu ile tıklayıp Hücreleri Biçimle (Format Cells) komutunu çalıştırın. Hizalama (Alignment) bölmesine geçip Yönelim (Orientation) kısmından dikine başlık formatını seçip Tamam düğmesine tıklayın.

39. Otomatik Biçim.

Excel'de hazırladığınız tablolara şık bir görünüm vermek istiyorsanız, tabloyu seçip Biçim®Otomatik Biçim komutunu çalıştırın. Karşınıza gelen diyalog kutusunda pek çok tablo biçimini örnekleri ile birlikte bulacaksınız.

40. Romen Rakamları.

Bir sayının Romen rakamları ile görünmesini istiyorsanız, =ROMEN() formülünü kullanabilirsiniz. B2 hücresinde 1996 sayısının olduğunu varsayalım. Eğer A2 hücresinde bu sayıyı Romen rakamı ile görmek istiyorsanız, bütün yapacağınız şey A2 hücresine =ROMEN(B2) formülünü girmektir.

41. Hücre Değerini Arttırıp Azaltacak Düğmeler

Hesap tablonuza bir hücrenin değerini artırıp azaltacak düğmeler eklemek için Fırıldak (Spinners) özelliğini kullanabilirsiniz. Bu düğmeyi kullanmak için herhangi bir hücreye herhangi bir değer girin. Forms (Formlar) araç çubuğundan Fırıldak aracının düğmesine basın. Farenizi kullanarak hesap tablosunda istediğiniz yere istediğiniz boyutta bir fırıldak çizin. Fırıldak üzerine sağ fare tuşuyla basın; Nesne Biçimle (Format Object) komutunu çalıştırın. Diyalog kutusunun Hücre Bağlantısı (Cell Link) bölmesinde sayının etkileyeceği adresi girin (örneğin B3 için $b$3). Bu diyalog kutusundan ayrıca hücrenin alabileceği minimum ve maksimum değerleri, artış miktarını ayarlayabilirsiniz. İşte bu kadar. Artık arttırma/azaltma düğmenizi kullanabilirsiniz.

42. Excel İçinde Hesap Makinesi

BASİT hesaplamalar yapmak için de Excel'in formülleri ile uğraşmaya değmez ki. Excel araç çubuğuna bir hesap makinesi simgesi ekleyip bu düğmeye basılınca Windows 98'in basit hesap makinesinin açılmasını sağlayarak işlerinizi kolaylaştırabilirsiniz. Bunu yapmak için aşağıdaki adımları takip etmeniz yeterli:

·  Herhangi bir Excel araç çubuğunun üzerine sağ fare düğmesi ile tıklayın ve Özelleştir komutunu çalıştırın.

·  Komutlar bölümüne gelin.

·  Kategoriler bölümünde Araçlar seçeneğine gelin.

·  Sol taraftaki listeden Özel seçeneğine gelin, yan tarafında minik bir hesap makinesi simgesi olması lazım. Bu seçeneği sürükleyip istediğiniz bir araç çubuğunun üzerine bırak.

·  Kapat düğmesine basarak diyalog kutusunu kapatın. Bundan sonra Excel içinde mini bir hesaplama yapmak istediğiniz zaman bütün yapacağınız araç çubuğuna eklemiş olduğunuz hesap makinesi düğmesine basmak. Hesap makinesi programı açılacaktır.

43. Excel Sayfalarını Birleştirmek

Bir Excel çalışma kitabının içerisinde bulunan bir veya daha fazla çalışma sayfasını başka bir çalışma kitabına almak istiyorsanız, bütün yapacağınız önce hedef, daha sonra da kaynak Excel çalışma kitabını açmak. Daha sonra Pencere menüsünden Yerleştir®Yatay komutunu çalıştırarak iki dosyanın da içeriğinin ekranda görünmesini sağlayın.

Kopyalamak ya da taşımak istediğiniz çalışma sayfalarının alt tarafında bulunan sayfa TAB'larından fare ile tutun ve hedef Excel çalışma kitabının üzerine bırakın.

Bu işlemi yaptığınızda sayfayı taşımış olacaksınız. Eğer sayfayı kopyalamak, yani orijinalini kaynak çalışma kitabında bırakmak istiyorsanız sürükle ve bırak işlemi sırasında CTRL tuşuna basın ve basılı tutun. Sürüklenen simgenin yanında bir + (artı) işareti belirecektir. Bu işaret sayfanın "kopyalandığını" gösterir.

44. Sütunları Satır Olarak Kopyalamak

Excel'de Sayfa1 de hazırladığım bir formun başlığı A1 ile A10 hücreleri arasında bulunmaktadır. Sayfa1 de A sütununa yazılmış bu verileri Sayfa2 de 1. satıra kopyalamak istiyorum. Bu işlemi yapabileceğim en kısa yol hangisidir?

Excel'de bu olay çok hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilir. Tablonuza girmiş olduğunuz veri başlıkları Şekil1 deki gibi Sayfa1 de olup Ayları içersin. veri girilmiş olan bu hücreleri seçin ve Kopyala komutunu kullanarak kopyalayın. Sonra Sayfa2'ye geçin, veriyi yapıştırmak istediğiniz satırın ilk hücresini seçin ve Düzen (Edit) menüsünden Özel Yapıştır (Paste Special) seçeneğini tıklayın. Ekrana Özel Yapıştır (Paste Special) penceresi gelecektir. Bu pencerenin sağ alt kısmında bulunan Devrik (Transpose) seçenek düğmesini tıklayın ve Tamam düğmesine basın. Şekil2 deki görüntüyü elde etmiş olacaksınız.

45. verileri Form Halinde Düzenlemek

Excel'de girdiğimiz verileri bir form halinde düzenlemek, bu forma yeni veriler girmek ve istediğimiz verileri aratmak mümkün mü?

Elbette. Örneğin elimizde firma isim ve telefonlarının bulunduğu bir veritabanı olsun. Bu veritabanın tümünü seçip Veri®Form komutuna tıklayın. Karşınıza aşağıdaki gibi bir form kutusu gelecek. Bu formu dBase tarzı gerçek bir veritabanı formu olarak kullanabilirsiniz.

Yeni (New) komutuna tıklayarak ilgili alanlara yeni veriler eklerseniz, bunlar Excel tablonuzda en alt satıra eklenecektir. Bu şekilde büyük bir veritabanı oluşturduysanız, Ölçüt (Criteria) komutuna tıklayarak istediğiniz gibi arama yaptırabilirsiniz.

46. Zaman Grafiğinin Eğilimi

Excel'de bir zaman serisine göre girdiğimiz verilerle bir çubuk grafik hazırladık. Bu çubuk grafik üzerinde serinin genel gidişini (trendini) gösterebilir miyiz?

Bunun için EĞİLİM (TREND) işlevini kullanacaksınız. Örneğin elimizde aşağıdaki gibi bir veritabanı olsun. Satış Trendini (eğilimini) hesaplamak için, A3 alanına Satış Trendi yazdıktan sonra B3:G3 alanını seçin. Hemen ardından =EĞİLİM(B2:G2) formülünü yazıp <Ctrl>+<Shift>+<Enter> tuşlarına aynı anda basın. Böylece satış trendi

değerlerini bulmuş oldunuz. Bunu grafiğe dönüştürmek içinse, A1:G3 arasındaki hücreleri seçin, Grafik Sihirbazı (Chart Wizard) düğmesine tıklayıp çalışma sayfası üzerinde bir grafik alanı yaratın. Grafik Sihirbazı'nın 2. adımında tipi olarak karma (çizgi-çubuk) grafik türünü, 3. adımda ilk seçeneği işaretleyin. Böylece aşağıdaki gibi, hem aylık satışları hem de satış trendini gösteren bir grafik elde edeceksiniz.


BÖLÜM 5.
MİCROSOFT POWER POINT

Microsoft Power Point sunu, canlandırma, vb işlemlere imkân veren bir yazılımdır.

MİCROSOFT POWER POINT’E GİRİŞ

Microsoft Power Point


BÖLÜM 6.
INTERNET

INTERNET NEDİR?

Internet kelimesi, bilgisayar ağlarının oluşturduğu bir ağ anlamı taşır. Internet Bilgisayar Ağı ise, birbirleriyle haberleşmede ortak bir iletişim dili (protokol) kullanan bilgisayarlardan oluşan dev bir ağdır.

Başka bir tanımla Internet, birçok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. Internet, insanların her geçen gün gittikçe artan "üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma" istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. Internet’i bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz.

AĞ (NETWORK) NEDİR?

Bir bilgisayar ağı, iki veya daha fazla bilgisayarın bir iletişim aracı üzerinden(kablolu veya kablosuz), tüm iletişim, yazılım ve donanım bileşenleri ile birlikte bağlanarak meydana getirilen sistem olarak tanımlanabilir. Bilgisayar ağı en az bir sunucu bilgisayar (server) ve bir istemci bilgisayar (client), modem veya ethernet (network) kartı, iletişim protokolü ve benzeri iletişim araçlarını bünyesinde bulundurur. Böyle bir ağa bağlı kullanıcılar birçok yazılım ve donanımı paylaşabilirler.

Network sistemleri yakın ve uzak bağlantılar olmak üzere iki ana başlık altında incelenir.

Yakın mesafelerde olan bilgisayarların birbirlerine bağlandığı network sistemlerine LAN (Local Area Network), uzak mesafelerde olan bilgisayarların birbirlerine bağlandığı network sistemlerine ise WAN (Wide Area Network) adı verilir.

Bilgisayar ağları;bilgisayar kaynakları ve elektronik nesne paylaşımını amaçlayarak başladı ve bir iletişim, paylaşım, dayanışma ve ortak çalışma ortamına dönüştü. Bir kullanıcı masasındaki PC-terminal iş istasyonu ile ağ üzerindeki kaynakları kullanabilmektedir. Bu ise kullanıcıya bilgisayarından bağımsız bir arayüz olanağı sağlamaktadır. Diğer bir deyişle; belirli bir programı veya veri tabanını kullanmak için o programın yüklü olduğu bilgisayarın başında olmak gerekmiyor, veritabanını kullanıcının kendi bilgisayarında çalışan bir program kullanabiliyor veya uzaktan kullanım ile (telnet, remote login) ilgili bilgisayar da program ve veritabanını kullanabiliyor.

Bilgisayar ağlarının en büyüğü ve bir anlamda toplamı olan İnternet tüm dünyayı kapsayan, irili ufaklı her türden milyonlarca bilgisayardan oluşmakta, birçok ülke ile elektronik posta iletişimine ve online elektronik nesne değişimine izin vermektedir.

Tüm bu tanımların kesişiminde yer alan ise "Bilgiye Ulaşım ve Onu Paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım"dır.

Internet, değişik protokoller aracılığı ile, insanlara "bilgiye erişim" imkânları sunar. Yani, Internet yardımıyla "her çeşit" bilgiye erişebilirsiniz.

İçerik bakımından, Internet’in sundukları bazen insan hayal gücünü zorlayacak boyutlara varmaktadır. Vizyondaki filmlerin kısa tanıtımlarını kolayca evimizdeki ekrana taşıyabilir ya da Amerikan Kongre Kütüphanesi’nde tarama yapabiliriz. TÜBİTAK arşivine bağlanıp Bilim ve Teknik dergilerinin yeni ve eski sayılarını tarayabilir, yazıları okuyabiliriz. Katılmak istediğimiz bir bilimsel toplantıya bildirimizi Internet üzerinden gönderebiliriz. Örnekleri arttırmak mümkün; Nasa servislerine bağlanıp, son uydu fotoğraflarını tarayabiliriz; ya da Siir arşivlerine bağlanıp şiirler okuyabiliriz. Son yıllarda geliştirilen World Wide Web (WWW, Web) temelli Internet araçları ile bilgiye ulaşım daha da kolaylaşmış ve ulaşılabilecek bilgiler ve sunulan servisler miktar ve çeşit olarak artmışlardır. Internet'in sundukları; onu kullananların istekleri, hayal güçleri ve gelişen Internet teknolojisi ile hep çoğalmaktadır

Internet Explorer

Explorer gezgin demektir. Buna göre Windows Gezgini ile nasıl kendi bilgisayarınızda gezinti yapabiliyorsanız Internet Explorer ile de Internet ortamında gezinti yapabilirsiniz. Yani bu da bir Internet Gezginidir. Dolayısıyla bir görüntüleme programıdır.

Microsoft Yazılım Firmasının hazırladığı Internet Explorer’a benzer Netscape Nevigator, Opera ve Neoplanet gibi birçok program vardır. Bunlara tarayıcı (browser) da denir.

Ayrıca Internet Explorer aşağıdaki işlemlerde olduğu gibi bazı avantajları da sağlar.

Web Sayfası olarak kaydettiğiniz dosyalarınızın daha kısa sürede görüntülenmesine imkân verir.

Yine Web Sayfası olarak kaydettiğiniz dosyalarınızın daha az yer tutmasını sağlar.

Windows masaüstünün pek çok özelliğini getirir. Örneğin Internet’te gördüğünüz bir resmi arka plan resmi yapabilirsiniz.

Görev çubuğundaki  sembolünü kullanarak bilgisayarınızdaki herhangi bir yerden Internet’e göz atma yeteneği, özelleştirilebilir.

Bağlantılar araç çubuğu, Gezgin çubuğu ve Internet’te güvenli biçimde dolaşabilmek için İçerik Danışmanı ve güvenlik bölgeleri sunar.

Word Wide Web (www) nedir?

Web, www ya da w3 (World Wide Web), yazı, resim, ses, film, animasyon gibi pek çok farklı yapıdaki verilere yoğun  ve etkileşimli bir şekilde ulaşmamızı sağlayan bir çoklu hiper ortam sistemidir. Hiper ortam, bir dokümandan başka bir dokümanın çağırılmasına (navigate) imkân sağlar (iç içe dokümanlar). Bu ortamdaki her veri (object), başka bir veriyi çağırabilir (link). Link (köprü), aynı doküman içinde başka bir yere olabildiği gibi, fiziksel olarak başka bir yerde (Internet üzerindeki herhangi bir makinede) de olabilir. Bütün bu farklı yapıdaki veriler uygun bir standart ile bir arada kullanılıp bir Web Tarayıcısında (Web Browser) görüntülenebilir. Web'in diğer bir işlevi de, Dosya transferi veya haber gibi bazı Internet servislerini kendi içerisinde barındırmasıdır.

Web uygulamaları (Web sayfaları), Web Tarayıcılarında (Browser, Gezgin, Listeleyici) görüntülenir. Web sayfaları, başka sayfalara ve değişik türden verilere hiperlinkler (köprüler) içermektedir. Buralara fare ile tıklayarak, başka sayfalara, oradan da başka sayfalara geçeriz. Bu aslında çok basit bir bilgiye ulaşım modelidir. Web Sistemleri, kullanılan platformdan bağımsızdır. Sayfaların alındığı Web Servisleri de farklı bilgisayar platformlarında olabilir. Web Tarayıcıları ve Web Servis Sağlayıcı Ortamlar hemen hemen tüm dünyada her yerde vardır ve global olarak kullanımları üstel bir şekilde artmaktadır.

Web yapısının bu kadar çok kabul görmesinin bazı sebeplerini sıralamak gerekirse:

Her şeyden önce Web, açık bir sistemdir. Platform, bilgisayar, işletim sistemi vb. gibi şeylere bağımlı değildir.

Web üzerinden pek çok bilgi kaynağına kolayca erişilebilir.

Web uygulamaları geliştirmek ve bunları kullanıma sunmak çok kolay. Çoğu durumda, uzmanlık gerektirmiyor ve fazla bilgisi olmayan birisi bile Web sayfaları dizayn edip kullanıma sunabilir.

Aranılan bilgilere, birtakım arama motorları (search engines) sayesinde kolayca ulaşılabilir.

Hyper Text Transfer Prorthocol (http) nedir?

Web'in en ilginç yönlerinden biri de çok basit olmasıdır. Bir Web dokümanına ulaştığımızda her şey 4 ana fazda gerçekleşir:

(1) Bağlantı (2) Ne istediğimizin web servisine iletilmesi (3) Cevap (4) İlgili sayfaya yapılan bağlantının kesilmesi.

Bu ana safhalar, web üzerinde iletişimin kurallarını tanımlayan bir protokolü oluştururlar. Bu protokole de, Hyper Text Transfer Protocol (HTTP) denir. Bağlantı safhasında, web erişiminde kullanılan bir web listeleyici (browser, web client), ilgili bilginin olduğu web servisine bağlanır. Bu servislere HTTP servisleri de denir. Bağlantı sağlandıktan sonra web istemci programımız http servisine "ne istediğini" bildirir. Bu istek, "http", "ftp", "e-mail" gibi bazı protokol kurallarını içerir ve bu işlemlere genel olarak "navigate" de denir. Bu isteği alan http servisi de, istediğimiz işlemi yapar ve cevabı bize gönderir. Biz de gelen cevabı web istemci programımızda (Ör:Internet Explorer) görürüz. Eğer istek gerçekleştirilemiyorsa bir hata mesajı ile karşılaşırız. Son safhada ise, http servisine yaptığımız bağlantı kesilir.

Unform Resource Locators (URL) nedir?

URL (Unform Resource Locators), Web Browser'lar içinden bir web servisine ya da diğer bazı Internet servislerine yönlendirme yapılabilmesini sağlayan bir komut formatıdır. URL'ler bir bakıma, Internet üzerinde erişebileceğimiz servisleri belirtmek, tanımlamak için kullandığımız adreslerdir. Web Browser içinden 'Open URL' şeklinde bir seçenek üzerinden uygun URL satırları verilerek, Web, FTP, news, erişimi yapılabilir.

Internet Adresleri

http://www.gazi.edu.tr

Genellikle bir web adresi beş bölümden oluşmaktadır (ABD hariç). Bunlar;

http:// : hyper text transfer protocol veya hyper terminal transmision protocol (Geçiş veya transfer protokolü)

www : world wide web (Geniş Dünya Ağı)

gazi   : Kurum, kuruluş veya özel kişi adı. Yani web sayfasının sahibine ait kullanıcı adı (user/domain name)

edu : Internet adresi türü (aşağıdaki tabloyu inceleyiniz)

tr     : Ülke kodu; A.B.D.’ne ait Internet adreslerinde ülke kodu kullanılmamaktadır (Ör:www.nasa.gov).

Internet Adres Türleri

edu

Education

Eğitim kurumları

www.gazi.edu.tr

www.istanbul.edu

com

Commercial

Ticarî, Şirketler

www.akbank.com.tr

www.yahoo.com

gov

Government

Devlet kurumu

www.tbmm.gov.tr

www.nasa.gov

mil

Military

Askeri kurum

www.tsk.mil.tr

www.airforce.mil

net (ağ)

Network

Bilgi Ağındaki Makineler

www.trt.net.tr

www.usa.net

org

Organization

Organizasyon

www.fenerbahce.org.tr

www.fb.org

gen

General

Genel

www.osmanli700.gen.tr

www.

 

Internet Adres Yazım Kuralları

Internet adreslerinde dikkat edilmesi gereken üç önemli kural vardır

1.  BÜYÜK harf kullanılmaz.

Örnek: www.AKBANK.com.tr adresi yanlıştır.

Doğrusu: www.akbank.com.tr’dir.

2.  Web adresindeki harf  veya kelimeler arasında boşluk kullanılmaz.

Örnek: www.ogretmenler  sitesi.com adresi yanlıştır.

Doğrusu: www.ogretmenlersitesi.com’dur.

3.  Türkçe karakter dediğimiz ve İngiliz Alfabesinde bulunmayan harfler kullanılmaz (ç ğ ı ö ş ü).

Örnek: www.başbakanlık.gov.tr adresi yanlıştır.

Doğrusu: www.basbakanlik.gov.tr’dir.

Internet’te Bilgi Tarama – Arama Motorları (Searh Engine)

1.  Web ile aradığım bir bilgiye en kolay nasıl ulaşırım?  Popüler Arama/Sorgulama Sistemleri Nelerdir?

Internet üzerindeki kaynakları sorgulamak ve aradığımız bilgilere ulaşmak için kullandığımız Web üzerindeki tarama mekanizmaları

a)  Konu Katalogları (Subject Catalogues)

b)  Arama Motoru (Web Search Engine)

şeklinde iki türlüdür. Yüzlerce değişik Arama Motoru ve Konu Rehberi (Kataloğu) Servisi vardır. Aslında, Web üzerindeki "bilgiye ulaşma ve onu alma" yollarını üç gruba ayırmak mümkündür.

1.  Konu rehberlerine göre bilgilerin sınıflandırıldığı ve sorgulamanın birtakım konu başlıklarından yararlanılarak yapıldığı sistemler. Konu katalogları ile bilgi sınıflamasında genellikle, alfabetik, kronolojik, içerik (bilimsel, sosyal, politik, oyun vb gibi global içerikler katalog olarak seçilir), bölgesel, vb gibi kriterler göz önüne alınır ve bilgiler olabildiğince esnek bir yapı içinde kataloglara bölünür. Bu tip arama sistemleri, konu başlıklarından alt başlıklara, oradan da aradığımız bilgilere ulaşmamızı sağlarlar. Aynı zamanda bunların çoğunda, kataloglar içinde verilen bir anahtar kelimeye ya da diğer bazı kriterlere göre sorgulama yapmak ta mümkündür. Bu sistemlerin oluşturulması, konulara göre gruplama gerektirdiği için bir hayli insan gücü gerektirebilir.

2.  İkinci gruba giren arama sistemleri, bir çok domaindeki bilgi kaynaklarını (web sayfaları) otomatik bir şekilde tararlar ve birtakım indeksler oluştururlar. Bu indeksler üzerinden sorgulama ise, seçilen bazı anahtar kelimeler ve bazı yardımcı unsurlardan yararlanılarak yapılır. Bu tip sistemlere “Arama Motoru” (Search Engine) denir. Arama motorlarının iki işlevi var: (1) veri toplamak, (2) sorgulama mekanizmaları sunarak, bu veriler üzerinde arama yapılmasını sağlamak. Veri toplama işi, Wanderer, Spider, Harvest, Pursuit vb gibi otomatik robot sistemler ile, çeşitli web, gopher, ftp siteleri arasında gezinerek ve buralardaki kaynakları tarayarak olur.

Sorgulama mekanizmaları kısmında ise doğrudan, "aradığı bir bilgiye ulaşmak isteyen kişi"nin, toplanan veriler üzerinde sorgulama yapabilmesini sağlayan kullanıcı arayüzleri ve üzerinde hızlı sorgulama yapılabilecek veritabanı (database) sistemleri vardır. Burada, kullanıcı, seçtiği bazı anahtar kelimelere uyan bilgileri kolayca tarar ve web arayüzü içinde aradığı bilgilerin bulunduğu site adresleri arasında gezinerek (navigate) aradığı bilgiye ulaşmaya çalışır.

Arama Robotları, günümüzde en çok kullanılan arama sistemleridir. Temel işlevi bir "Arama Motoru" olan sistemlerin çoğu, ilk grupta gördüğümüz "konu kataloğu sınıflaması" seçeneğini de kullanıcılarına sunarlar. Bu tip sistemlere girildiğinde, ilk önce, anahtar kelimeleri yazabileceğimiz bir alan karşımıza çıkar. Buraya ilgili kelimeleri girip sorgulama yaparız. Sorgulama alanına girilen anahtar kelimeler {AND (ve), OR (veya), NOT (değil), NEAR (yakın), ALIKE (aynı)} gibi mantıksal işlemlere, parantezler kullanarak gruplama işlemlerine vb tabi tutulabilirler. Bazı sistemlerde sorgulama Web ya da Usenet'e yönlendirilebilir. Genel olarak, bir sorgulama sistemini kullanmadan önce, kullanımla ilgili detaylarda biraz kafa yormakta yarar var.

3.  Üçüncü bir grup, pek çok Arama Motoru Servisini aynı sayfada size sunan servisler olarak (All in One). Bunlardan bazıları, sorguları birden çok sorgulama servisinde işletip sonucu birleştirerek size verebilmektedir. Bazıları ise aradığınız konuya en uygun arama motorlarını, gelen sonuçları değerlendirerek, size listelemektedirler.

Arama motorlarından en yaygın kullanılanları aşağıda listelenmiş ve kısa tanımları verilmiştir. Bu grupta, özellikle Yahoo ve Web Virtual Lib (bir ölçüde de Excite ve EINet Galaxy) ilk başlangıç noktası olarak çok idealdirler. search.com, konu katalogları ile birlikte, değişik arama motorlarına erişilebilmesini sağlaması bakımından, her zaman hatırlanması gereken bir servistir.

Bazı Arama Motorları

YERLİ

YABANCI

www.arabul.com

www.altavista.com

www.aranan.com

www.yahoo.com

www.arama.com

www.cnet.com

www.netbul.com

www.infoseek.com

www.superonline.com

www.excite.com

www.turkvista.com

www.fast.com

www.turknet.com

www.euroseek.com

www.turkport.com

www.hotbot.com

www.nerede.com

www.w6.net

www.nerdesin.com

www.onekey.com

www.google.com

bakınız: http://yanarates.sitemynet.com

Sorgulama Sistemlerine Genel Bakış; Yahoo ve Alta Vista kullanımı

Web ile tarama yapan sistemler çok büyük bir hızla gelişmektedirler. Tarama/Sorgulama Servisleri arasındaki farklar, bu servislerin bilgilere/dökümanlara ulaşırken kullandıkları yöntemler, anahtar kelimeleri nasıl aradıkları (bazıları, web sayfalarının standart anahtar kelimelerine, bazıları tanım satırlarına, bazıları tüm dökümana bakabilir) ve kaç tane site taradıkları konusularında yoğunlaşır. Ayrıca, kullanıcı arayüzlerinin sadeliği, sorgulama seçeneklerinin çeşitliliği ve kullanım kolaylığı, ve konu katalogları üzerinden de sorgulama yaptırabilmeleri önemli diğer farklardır. Web Search Engine'ler (arama motorları), kullanılarak kişi taraması, haber taraması, haber grupları üzerinde tarama yapmak da mümkündür.

Bir servisten, verdiğiniz kriterlere uyan linkleri/dosyaları alıp listelediğinizde, bunların arasında konu ile ilgisi olmayan dökümanlara da rastlanabilir. Dikkat etmemiz gereken nokta, anahtar kelimeyi/kelimeleri iyi seçmek. Yoksa, 10binlerce link arasında boğulabiliriz. Ayrıca, bu servislerin sadece belirli sayıda (genellikle 100-300 arası) sonucu görmemize izin verdiğini de düşünürsek, arama Servislerinin nasıl kullanıldığını öğrenmek çok önemli. Kullanımı iyi öğrenirsek, buna göre aramalarımızı daha spesifik yapabilir ve aradığımız bilgilere daha kolay ve rahat ulaşabiliriz. Öncelikle konu katalogları üzerinden aradığımız bilgilere ulaşmaya çalışmak ta çoğunlukla bize avantaj kazandıracaktır.

Bugün en çok kullanılan servislerin başında Yahoo, Lycos ve Alta Vista geliyor. Yahoo, kullanım basitliği ve bu alanda ilk olmasının verdiği avantajla en tanınmış servis. Çok zengin ve iyi sınıflanmış bir konu kataloğu var. Alta Vista ise, güçlü arama motoru (Search Engine) ve zengin arama kriterleri ile en çok kullanılan servislerin başında geliyor. Ayrıca, Alta Vista, "Live Topics" mekanizması ile, aramalarınızı daha hassas ve belirgin yapmanıza imkân tanıyor. Yahoo ve AltaVista için arama/tarama mekanizmaları ve kurallarına daha yakından bakalım:

Yahoo, ilk çıkan "Web Arama" sistemlerindendir. Yahoo, Internet üzerinde en çok erişilen sitedir (1997 başı itibarıyla). Özellikle konu katalogları ve basit tarama arayüzü ile dikkat çekmektedir. Yahoo'da herhangi bir konuda tarama yapmak son derece kolay.

Deneme-yanılma yoluyla bir web adresine nasıl ulaşılır?

Alıştırma 1.

Internet’te gezinti yaparken hiçbir adres veya ne yapacağınızı bilmiyor musunuz?

Örneğin Gazi Üniversitesi’nin web sitesine bağlanmak istiyorsunuz.

Eğitim kurumlarının Internet adres türü “edu”,

Türkiye için ülke kodu “tr”,

Kurum adının da yazım kuralları çerçevesinde “gazi” olabileceğini düşünürsek, aradığınız web adresinin;

www.gazi.edu.tr olabileceği ortaya çıkar.

Bu şekildeki mümkün olabilecek web adresini web tarayıcınızın adres satırına yazarak giriş yapınız.

Alıştırma 2.

Herhangi bir konuyla ilgili bilgi veya web sitesi arıyorsanız, deneme-yanılma yoluyla web sitesi de tarayabilirsiniz.

Örneğin kimya ile ilgili bir bilgi arıyorsunuz.

Web tarayıcınızın adres satırına;

www.kimya.com, www.chemistry.com, www.kimya.org.tr, www.chemistry.org, www.kimya.gen.tr, www.chemistry.gen www.kimya.8m.com, www.kimya.8k.com vb. şeklinde adresler yazarak giriş yapabilirsiniz.

Böyle bir site varsa bilgiye daha hızı ulaşmış olursunuz.

Alıştırma 3.

Herhangi bir konuda web sitesi taraması yaparken şunları unutmamak gerekir.

Aradığınız sitenin Internet adres türü nedir?  

(com, gov, edu, mil, org, gen, net, int …)

Aradığınız bilgiyi hangi ülkede arıyorsunuz?

(tr, uk,  au, it …) (Not: ABD’deki web adreslerinde ülke kodu yoktur)

Aradığınız web adresine ait kurum veya kişi adı ne olabilir?

(odtü değil odtu, akşam değil aksam, başbakanlık değil basbakanlik vs.)

Örneğin deneme yanılma yoluyla İstanbul Üniversitesi’nin web adresi aranıyorsa,

1.  Web tarayıcınızın adres satırına www.istanbul.com veya www.istanbul.com.tr yazarsanız bir web sitesi bulabilirsiniz ama aradığınız adres bu değildir. Çünkü eğitim kurumlarına ait Internet adres türü “com” değil, “edu”dur.

2.  Yine web tarayıcınızın adres satırına WWW.İSTANBUL.EDU.TR yazarsanız Internet adres yazım kurallarına uymadığınız için yine yanlış adres yazmış olursunuz. Çünkü Internet adreslerinde “boşluk”, “büyük harfler”, “Türkçe karakterler (ç, ğ, ı, ö, ş, ü)” ve “(  ) * / : ? , ; gibi işaretler” kullanılmaz.

Bu sebeplerden dolayı yazacağınız doğru adres www.istanbul.edu.tr olmalıdır.

ELEKTRONIC MAIL (E-MAIL) – ELEKTRONİK POSTA (E-POSTA)

E-mail Nedir?

E-mail metin verilerinin bir bilgisayardan diğerine taşınmasıdır. Bilgisayar ağlarının oluşturulma nedenlerinden biri, kişilerin, bir yerden diğerine (hızlı ve güvenli bir şekilde) elektronik ortamda mektup gönderme ve haberleşme isteğidir. e-posta (electronic mail), bu amaçla kullanılan servislere verilen genel addır. Internet ve diğer ağlar üzerinde kullanılan pek çok e-posta sistemleri vardır. SMTP (Simple Mail Transfer Protocol, TCP/IP protokolu), IBM PROFS (Professional Office System), SNADS (SNA Distributed Systems), VaxMail bunlardan bazılarıdır. Son zamanlarda, farklı sistemler arasında e-posta gönderilmesini sağlamak için X.400 isminde bir mesajlaşma protokolü de bazı merkezlerde (özellikle Avrupa ve Kanada) kullanılmaktadır.

E-posta, başlangıçta sadece düz yazı mesajlar göndermek amacıyla geliştirilmişken, 1995'li yıllardan sonra geliştirilen tekniklerle, e-posta içinde karmaşık yapıların (resim, ses, video, html dokümanları, çalışabilir program vb) kullanımı mümkün hale gelmiştir. Ancak, henüz tüm e-posta programları bu tip biçimleri desteklememektedir.

E-posta'nın kullanım yerlerinden biri de, "e-posta tabanlı bilgi alma" servisleridir. Sürekli Internet’e bağlı kalarak (on‑line) tarama yapmak yerine, bir e-posta mesajı içinde gerekli komutları vererek tarama yapmak ve sonuçları yine e-posta ile istemek bazı durumlarda çok kullanışlıdır.

E-posta, üyelik tabanlı bilgi servislerinde de yaygın olarak kullanılan bir servistir.

E-mail Adresi Nedir?

Birisine bir mektup gönderdiğinize göre bu mektubun gideceği bir geçerli adres olmalı. Elektronik ortamda bu adres, "e-posta (e-mail) adresi" olarak adlandırılır. e-posta adresi, çoğunlukla, kişinin kullanıcı adı ve kullandığı sistemin Internet adresinden oluşur. yanarates@mynet.com, ksef@gazi.edu.tr, gukasegt@superonline.com ve gukasegt@ttnet.net.tr örnek e-mail adresleridir.

Dikkat edilirse adres, @ işareti ile ayrılmış iki kısımdan oluşur. İlk kısım kişinin kendi sistemindeki kullanıcı adı; ikinci kısım ise, bulunduğu sistemin adresini belirtir. Bazı sistemler ilk kısımdaki kullanıcı adı yerine başka isimlere de izin verir (aliasing; takma isim). Bazı farklı ağlarda (Compuserve, UUCP gibi) daha değişik e-posta adresleme formatları vardır.

E-mail Adresi Nereden, Nasıl Alınır?

1.  Internet Servis Sağlayıcılardan alınan Internet Paketi ile birlikte alınabilir.

Örnek: gukasegt@ttnet.net.tr , gukasegt@superonline.com, erkan66@ixir.com

2.  Herhangi bir kurum veya kuruluşta görev yapan veya üye olan bir alt kurum veya kişilere kurum tarafından e‑mail adresi verilebilir.

Örnek: ksef@gazi.edu.tr, erkany@gazi.edu.tr , yanarates@bote.fedu.metu.edu.tr

3.  Günümüzde birçok web sitesi ücretsiz olarak e-mail adresi vermektedir. Internet’te bu sitelerden birine bağlanıp gerekli formları doldurarak ücretsiz olarak e-mail adresi alınabilir.

Örnek. yanarates@mynet.com, yanarates@yahoo.com, yanarates66@hotmail.com

Ücretsiz e-mail adresi veren sitelere birkaç örnek:

www.mynet.com, www.kolaymail.com, www.yahoo.com, www.hotmail.com, www.altavista.com

E-mail adresi alınırken dikkat edilmesi gereken bazı kavramlar vardır. Bunlar; e-mail adresini alırken veya mevcut e-mail adresini kontrol ederken kullanılan komutlardır.

Eğer yeni bir e-mail adresi alınacaksa karşılaşılan ilk komut üye olmak istiyorum, yeni, sign up veya sign me up olur. Daha önceden alınmış olan e-mail hesabı kontrol edilecekse karşılaşılan ilk komut giriş, üye girişi, login giriş, login, member login veya sign in olur.

Yukarıda bahsedildiği gibi e-mail adresi iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım kullanıcı adı olarak geçmişti.

Bu kavram da değişik isimlerde karşımıza çıkabilir. Bunlar; Kullanıcı adı, kullanıcı numarası, ID, user ID, user name, login name, member name vs.

Burada bahsedilmeyen şekilde de karşımıza çıkabilir. Ancak hüküm yürütmek pek zor değildir. Çünkü karşımıza çıkabilecek kelime, şu kelimelerden birini içerecek şekilde  çıkabilir: sign (imza), log (kütük), member (üye), ID (kimlik), user (kullanıcı).

Görüldüğü gibi e-mail kontrolü için giriş yapılırken istenen şey, e-mail sahibine ait bir işaretten ibarettir. Sadece değişen bu kelimeler ya tek başına ya da yer değiştirerek değişik şekillerde karşımıza çıkabilir  Geriye parola veya şifre (password) yazmak kalıyor.

E-mail Programlarının Temel Fonksiyonları

Read (Oku): Bu fonksiyon gelen mektubu okumak için kullanılır.

Replay (Yanıtla/İlet): Bu fonksiyon gelen mektuba cevap yollamak için kullanılır. Bu fonksiyonun iki temel opsiyonu vardır. Gelen mektubu ek olarak yazılan metnin arkasına ekler (bu işlem sırasında eklenen metin ">" büyüktür işaretiyle ayrılır) veya sadece konu kısmına gönderilen mektuba cevaptır ibaresini ekler.

Attach (Ek/Ataç): Bu fonksiyonla mektuba başka dosyalar eklenir.

Delete (Sil): Mektup silinir.

Print (Yazdır): Yazıcıya yollanır.

Forward (Yönlendir): Mektubu başka bir kullanıcıya yollamak için kullanılır.

Normal mektupta olduğu gibi e-mail uygulaması da bir kullanıcı-ismi (username) ve bir makine isminden (domain name) oluşur.

İkinci olarak, mailiniz herhangi bir sebeple yerine ulaşamamışsa normal olarak size geri dönmesi gerekir. Normal olarak dönmesi gereken dağıtılmayan mailler normal olmayarak bazen İnternet boşluğunun karanlıklarına gömülebilir.

Ayrıca, size gelen maillerin 'From:' kısmında gördüğünüz adres ve isim aslında o maili gönderen kişiye ait olmayabilir. Onunla uzaktan yakından ilgisi bile bulunmayabilir. Bazı mailer programları bu çesit e-posta başlıklarını mail gönderen kişinin kolayca değiştirmesine imkân tanımaktadır.

 

E-mail Adresini Kullanma

E-mail adresini kullanmaya geçmeden önce sürekli kafalarda olan bir soruya cevap verelim. E-posta ne kadar güvenli?

Ne yazık ki, e-posta için tam güvenli diyemeyiz. e-posta bir yere ulaşırken pek çok alandan (domain) geçebilir ve buralarda bazı potansiyel 'suç işlemeyi seven kişiler' mailleri durdurup içeriğine bakabilir. Binlerce ağ arasında böyle kişiler her zaman vardır. Bu yüzden, gizli bilgiler içeren mailleri (kredi kartı numaraları, şifre vb) e-posta ile göndermeyin.

E-posta programlarında görülen "From,To,Subject,Cc, Bcc, Forward To:" gibi kısaltmalar ne anlama gelir?

 

From (Kimden):  Mektubun kimden geldiğinin bilgisi

Bu kısımda e-maili gönderen kişinin e-mail ayarlarına bağlı olarak adı veya e-mail adresi görünebilir.

To (Kime):  Kime gittiğinin bilgisi

Bu kısma e-mail gönderilecek kişinin e-mail adresi açık bir şekilde yazılmalıdır. Ör: yanarates@mynet.com

Eğer posta birçok kişiye gönderilecekse, bu kısımda aralarına virgül koymak suretiyle birçok kişinin e-mail adresi yazılır. Ör: yanarates@mynet.com, ahmet@yahoo.com, selma@kolaymail.com ...

Date/Time (Gün/Tarih): Mektubun yollandığı zaman

Subject (Konusu): Kısaca mektubun amacı (Genellikle birkaç kelime)

Cc (Carbon Copy): e-postanın kopyasını başka bir kişiye ya da kişilere göndereceksek onların e-mail adresleri yazılır (Genellikle, e-posta içeriği ile 2. dereceden ilgili kişiler olabilir).

Bcc (Blind (görünmez) Carbon Copy): Kullanımı Cc ile aynı. Yalnız, maili alan kişiler To: ve Cc: alanlarındaki bilgileri görebilmelerine karşın, Bcc: alanındaki bilgileri göremezler.

Bazen, size gelen bir iletiyi bir başkasına aynen iletmeniz gerekebilir. Bunu sağlayan mekanizma, mailin baş kısmında yanıtla (Forward) şeklinde görülür. Kullandığınız e-posta programları, standart olarak, bir maili başkasına "aynen gönderme" seçeneklerini size sunarlar. Elektronik postaların baş kısmında daha değişik alanlar da vardır.

Bütün e-mailler üç temel yapıdan oluşur. Bunlar başlık (header), mesaj veya gövde (message, body) ve imzadır (signature). Başlıklar mektubun temel bilgilerini oluştururlar. Kısaca şu temel başlıklar altında bu bilgileri gruplayabiliriz.

Bu bilgilerin dışında hangi düğümlerden ne kadar zamanda geçtiğinin ve hangi yazılımların çalıştığının bilgileri de başlıkta bulunmasına karşın, birçok elektronik mektup programları bu bilgileri genelde otomatik olarak filtrelemektedir. Mektubun gövdesi normal bir mektup işlevini görmektedir. Buraya mesajınızı eklersiniz. Mektubun en son bölümü ise yazan kişinin imzasıdır. Buraya mektubu yazan kişinin adı-soyadı, çalıştığı kurum ve e-mail adresi eklenmektedir. Mektupların kimden geldiğinin izlenebilmesi için bu bölümün doldurulması gereklidir. Bu bilgiler otomatik olarak mektubun baş kısmına eklense de bu bilgilerin mesajın içine eklenmesi mektubun kağıda döküldüğü durumlarda yararlı olmaktadır.

E-mail adresi iki farklı şekilde kullanılabilir. Bunlar;

1.  Aşağıda resmi görülen Outlook Express veya benzeri bir ek program ile,

 

2.  E-mail adresinin alındığı web sitesinde bulunan posta okuma servisi ile,

Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın mektup veya mesajlar okunmak istenildiğinde uygulanacak komut aynıdır. Ancak bu komut da değişik isimlerde olabilmektedir. Bunlar; Gelen kutusu, gelen mailler, inbox, chek mail vs.

E-mail Okuma (Read / Check)

Kullanıcı adı ve parola verildikten sonra karşılaşılan pencerede (yukarıdaki resimlere benzer şekilde) gelen maillerin listelendiği görülmektedir. Bu da yine aşağıdaki resimlerde görüleceği gibi iki farklı şekilde verilmiştir.

1.  Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi okumak istediğiniz mail hesabını tıklatarak, gelen bütün mektupların görünmesini sağlayabilirsiniz.

Yol: Outlook Express/Gelen Kutusu/Araçlar/Gönder ve Al/e-mail adresiniz

E-mail Düzenleme / Hazırlama (Compose)

Kendi e-mail hesabımız (posta kutumuz) içerisindeyken mektup göndermeye karar verdiğimiz zaman ilk yapacağımız işlem budur. Şu isimlerde karşımıza çıkabilir: düzenle, yeni, new, compose

E-mail Gönderme (Send)

Birisine hem mesaj şeklinde bir mektup gönderirken hem de dosya gönderirken en son yapacağımız işlem veya uygulayacağımız komut budur. Gönder, send veya send message şeklinde karşımıza çıkabilir.

Gelen E-mail’i İletme (Reply)

Size gelen bir mektup çok hoşunuza gittiyse, çok önemli bir mesajsa veya bir virüs hakkında bir bilgi içeriyorsa ve bu mektubu başkalarının da görmesini isterseniz bu komutu kullanmanız gerekir. İlet, iletiyi ilet, yanıtla, reply şeklinde karşımıza çıkabilir.

E-mail ile Dosya Gönderme (Attach / Attachment)

Normal e-postalarla birlikte, eğer istenirse, bir dosya da bu postanın sonuna eklenerek gönderilebilir. Bu, genellikle, "eklenecek" dosyanın adının e-postanın baş kısmında "Attahment:" şeklindeki bir alana yazılmasıyla olur. Eklenen dosya düz yazı yanında resim, ses, program vb içeren "binary" dosyalar da olabilir. Maili alan kişi, eğer kullandığı e-posta programı destekliyorsa, gönderilen dosyayı yerel diskine saklayabilir. Eklenmiş dosya kullanımı, mail programlarının bir özelliğidir. Standart bir şekilde hemen hemen tüm e-posta programları bu kullanımı desteklemektedir. Ek, dosya eki, attach veya attacment olarak karşımıza çıkabilir.

E-mail ile Gelen Dosyayı Alma

Hesabınıza gelen mektup içinde ekli, dosya eki var, attached veya contain attachment gibi mesajlarla karşılarsanız mektupla birlikte dosya gelmiş demektir. Gelen dosya resim ise fare/sağ düğme ile farklı kaydet’i kullanmalısınız. Eğer sadece dosya adı görülüyorsa zaten o zaman download şeklinde bir yazı görürsünüz. Download (indir, dosyayı al) yazısını tıklatarak, bilgisayarınızda dosyayı kaydedecek bir yer göstermelisiniz.

WEB SAYFASI

Web Sayfası nedir?

Web tarayıcısının (Ör:Internet Explorer), bir Web Servisine bağlandıktan sonra tek seferde transfer ettiği tüm verilerden oluşan html sayfasıdır. Bu sayfadaki bilgiler düzenlenebilir, çünkü hem grafik/resim bilgileri, hem normal text, hem ses, hem başka merkezlere ve başka dökümanlara linkler olabilir. Bu, o web servisinin bağlandığımızda gelen ilk sayfası ise, ana sayfa (home page) olarak da adlandırılır. Ana sayfalar için dosya adı genellikle "index.htm" ya da "default.htm" olmaktadır. Aşağıdaki şekilde, Bir web sitesi ve içindeki hiyerarşik hiperlink (köprü) mimarisi görülmektedir. Burada, köprülü her bir döküman, yukarıda tanımını yaptığımız veri yapılarından herhangi birisi olabilmektedir.

Köprü (link) nedir?

Adından da anlaşılacağı gibi bir noktadan diğer noktaya kurulan bağlantıdır. Köprü, bağlantı, link ve hyperlink isimleriyle karşımıza çıkabilir. Üç türlü köprü vardır. Bunlar sırasıyla yer işareti (bookmark), web adresi (URL) ve dosyalara kurulan köprülerdir.

Yer İşaretine (Bookmark) Kurulan Köprüler

Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi web sayfasının herhangi bir yerine bir yer işareti (bookmark) tanımlanır (genellikle kullanılan programın ekle menüsünden). Aynı web sayfasının başka bir yerinden, tanımlanan yer işaretine köprü kurulur. Böylece aynı web sayfası içerisinde değişik noktalara gidiş‑geliş yapılabilir.

Örneğin web sayfasının en sonuna “yer_işareti_1” şeklinde bir yer tanımlayalım. En başa da “sona git” şeklinde bir yazı yazıp, “sona git” yazısını işaretleyerek “köprü ekle” diyelim ve köprüyü yer işareti olarak seçelim ve “yer_işareti_1”e bağlayalım. Sonra fare ile “sona git” kelimesine tıklattığımızda web sayfamızın en sonuna geldiğimizi görürüz. Bir de bunun tersini yaptığımız zaman en başa geliriz.

Burada dikkat edilmesi gereken şey; tanımlanan yer işareti isimlerinde boşluk olmamalıdır.

Web Adresine (URL) Kurulan Köprüler

Web sayfasının herhangi bir yerine bilinen bir web adresinin adı yazılır. Daha sonra web adresinin adı işaretlenerek köprü ekle tıklatılır. Yandaki şekilde görüldüğü gibi web adresinine köprü kurulmuş olur.

Örneğin web sayfamızın herhangi bir yerine Gazi Üniversitesi yazıp köprü ekle diyelim. Yandaki şekilde görüldüğü gibi web sayfasının adı bölümüne www.gazi.edu.tr yazalım.

Böylece Gazi Üniversitesi’nin web sitesine köprü kurmuş oluruz.

Dosyalara Kurulan Köprüler

Bu iş için önce, hazırlanan bir belgeyi, çalışma kitabını veya sunuyu Web Sayfası olarak tanamlamak gerekir.

Hazırlanan Bir Sayfayı Web Sayfası Olarak Tanımlama

En çok kullanılan bu yöntemde öncelikle bilgisayarımızın herhangi bir yerine (ör:Belgelerim içerisine) web sayfalarımızı depolayacağımız bir klasör oluşturmamız gerekir. Daha sonra bildiğimiz bir web sayfası hazırlama programını (Ör:Frontpage, Microsoft Word) kullanarak web sayfalarımızı oluşturup kendi klasörümüzün içine web sayfası olarak kaydedelim.

 

Bu şekilde oluşturduğumuz web sayfalarımız (dosyalarımız) arasına köprü kurabiliriz.

Örneğin, ana sayfa diye belirlediğimiz web sayfamızdan “internet_iletisim_dersi” adlı web sayfamıza köprü kuralım. Bunun için ana sayfamızın herhangi bir yerine  “internet ve iletişim” yazıp, bu yazıyı işaretleyerek köprü ekle diyelim. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, köprü ekle penceresindeki “dosya” düğmesine tıklatarak “dosyaya bağla” penceresinden kendi klasörümüzdeki “internet_ve_iletisim_dersi” adlı web sayfamızı bulup işaretlemek suretiyle köprü kuralım.

Böylece hazırladığımız bütün web sayfaları arasında köprü mantığını kullanabildiğimizi görüyoruz.

Bazı Web Sayfası Hazırlama Programları

Microsoft Frontpage

Microsoft Word

Microsoft Power Point

Microsoft Excel

Hot Metal

HTML (HTML aslında bir program değil, bir web sayfası hazırlama dilidir. Yani birtakım kodlarla yapılan programlama dili denebilir.)

Hazırlanan Web Sayfasını Görüntüleme

Bu işlem için iki ayrı yöntem kullanılabilir.

Birinci  Yöntemin Basamakları

1.  Önceden hazırlanan web sayfalarının bulunduğu klasöre girilir (Bilgisayarım veya Windows Gezgini kullanılabilir).

2.  Görüntülemek istenen dosya farenin sol düğmesiyle çift tıklatılır.

İkinci  Yöntemin Basamakları

1.  Masa üstünden, görev çubuğundan veya Başlat/Programlar menüsünden Internet Explorer başlatılır.

2.  Dosya menüsünden “Aǔ seçilir.

3.  Görüntülemek istenen web sayfası dosyasının bilgisayardaki yeri (yolu) biliniyorsa “Aǔ penceresindeki “aç” satırına bu yol yazılır. Bilinmiyorsa “Gözat” düğmesine tıklatılır.

4.  Yukarıdaki resimde görülen pencereden web sayfasının yeri bulunarak işaretlenir ve tekrar aç düğmesi tıklatılır. Böylece web sayfasının görüntülenmesi sağlanır.

Bu yöntemlerin hangisi kullanılırsa kullanılsın unutulmamalıdır ki bu işlem bir provadır. Yani dosyalarınız hâlâ bilgisayarınızda bulunmaktadır. Bunların Internet ortamında yayınlanması gerekir. Bu işlem için en son bölüme bakınız. Web sayfalarınızı Internet’te yayınlamazsanız hiç kimse göremez, sadece bilgisayarınızda bulunmuş olur.

Önceden Hazırlanan Bir Web Sayfasını Tekrar Düzenleme

Bu işlem için de iki ayrı yöntem kullanılabilir.

Birinci  Yöntemin Basamakları

1.  Daha önce web sayfasını hazırladığınız program ne ise (Frontpage, Word, Power Point, Excel) o program çalıştırılır.

2.  Dosya (File) menüsünden Aç (Open) seçilir.

3.  adındaki bu pencereden kayıtlı web sayfası işaretlenerek tekrar aç düğmesine tıklatılır.

4.  Web sayfası düzenledikten sonra tekrar kaydedilir ve kapatılır.

5.  Tekrar düzenlenen web sayfası “Hazırlanan Web Sayfasını Görüntüleme” bölümünde anlatıldığı gibi tekrar görüntüleme provası yapılır. Bir problem yoksa “Web Sayfasını Internet’te Yayınlama” bölümündeki işlemlerin uygulanmasına geçilebilir.

İkinci Yöntemin Basamakları

1.  Önceden hazırlanan web sayfalarının bulunduğu klasöre girilir (Bilgisayarım veya Windows Gezgini kullanılabilir).

2.  Düzenlemek istenen dosyaya farenin sağ düğmesiyle bir kere tıklatılır.

3.  Çıkan menüden düzenle komutu tıklatılır. Web sayfası hangi programda hazırlanmışsa o program kendiliğinden açılacaktır.

4.  Web sayfası düzenledikten sonra tekrar kaydedilir ve kapatılır.

5.  Tekrar düzenlenen web sayfası “Hazırlanan Web Sayfasını Görüntüleme” bölümünde anlatıldığı gibi tekrar görüntüleme provası yapılır. Bir problem yoksa “Web Sayfasını Internet’te Yayınlama” bölümündeki işlemlerin uygulanmasına geçilebilir.

Hazırlanan Web Sayfasını Internet’te Yayınlama

Benim de bir web sayfam olabilir mi? Bunun için nelere ihtiyacım var?

Internet erişimi olan herkesin bir web sayfası olabilir.  Web üzerinde gezinirken rastladıklarınıza benzer sayfalar yapabilmeniz için öncelikle bu sayfaları koyabileceğiniz bir "web sunucusu" olması lazım. Bu sunucular, dışardan insanların, Internet Explorer, Netscape vb gibi web tarayıcıları kullanarak ilgili sayfaları görmesini sağlayan bilgisayarlardır ve bunların üzerlerinde çalışan özel sunucu programlar (http) vardır.

Internet Servis Sağlayıcı şirketlerin hemen hemen hepsi kullanıcılarına kişisel web sayfası hizmeti vermektedirler. Bu yüzden, Internet erişiminiz varsa, muhtemelen, kendinize web sayfası yapabilmeniz için artık hazırsınız demektir.

Web sayfaları sunucu bilgisayarda özel bazı klasörler (folders) altına konmalıdır. Hangi klasör altına konulması gerektiğini servis sağlayıcınızdan öğrenmelisiniz. Ayrıca, Internet servis sağlayıcınızdan, dışardan kişilerin sayfalarınıza erişebilmesi için yazmaları gereken tam URL (web adresi) satırını da almalısınız.

Hazırladığınız sayfaları bazı servis sağlayıcılar sizden e-posta ile isteyebilir ve kendileri web sunucusuna yerleştirebilirler.

Diğer bir yol da ücretsiz olarak web alanı veren sitelerden alınan adreslere, hazırladığınız web sayfalarını göndererek web sayfalarınızı Internet’te yayınlamış olursunuz. Bunun için aynı ücretsiz e‑posta (free  e‑mail) kontrolünde olduğu gibi kullanıcı adı ve parola gereklidir. Sadece aralarındaki fark web alanı aldığınız web sitesindeki giriş yaptığınız köprünün (linkin) adıdır.

Örneğin www.mynet.com sitesinde e-mail kontrolü için giriş linkinin adı mymail iken web alanı kontrolü için giriş linkinin adı mysite’dir.

MYNET sitesinden alınan bir web adresine dosya  göndermek için gerekli basamaklar sırayla şu şekildedir:

İlk basamak, Int. Explorer’in adres satırına www.mynet.com yazarak ana sayfasının açılmasını sağlamak,

İkinci basamak, MYNET ana sayfasındaki mysite adlı köprüyü tıklatmak,

Üçüncü basamak, gelen sayfadaki dosya yönetimi adlı köprüyü kullanmak,

Dördüncü basamak, yeni gelen sayfada kullanıcı adınızı ve parolanızı girmektir.

Kullanıcı adı ve parola doğru yazılmışsa kendi web alanınıza girmiş olursunuz. Buraya sayfalarınızı transfer etmek için dosya yükle (upload) komutunu kullanmanız gereklidir. Dosya yükle ve Gözat (Browse) komutlarının hemen arkasından, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sizden web sayfalarınızın kayıtlı olduğu yeri göstermeniz istenir. Dosya yükleme sırasında göreceğiniz gibi bir seansta en fazla beş dosya gönderebilirsiniz. Ancak seansları çoğaltmanız mümkündür.

 

Eğer web sayfalarınızı hazırlarken kendinize alt klasör(ler) oluşturmuşsanız, web adresinize de dosya yüklemesine benzer şekilde klasör oluşturmanız gerekmektedir. Daha sonra alt klasörünüzdeki dosyaları web sayfanızda oluşturduğunuz ilgili klasörün içine yüklemeniz gerekmektedir. Çünkü MYNET/Dosya Yönetiminde klasörü olduğu gibi yüklemek mümkün değildir. Ancak bazı ek programlar kullanarak (Ör: CuteFTP) klasörü olduğu gibi yüklemek mümkündür.

Bu şekilde dosyalarınızı gönderdikten sonra sizin de,

http://kullaniciadiniz.sitemynet.com

şeklinde kullanılabilir bir web adresiniz olmuş olur. Daha sonra dosyalarınızın içeriğini değiştirerek aynı yolla web sayfalarınızı tekrar kendi web adresinize yükleyebilirsiniz.

Not: Önceden web adresinize dosya yüklemesi yaptıysanız, web sayfalarınızda değişiklik yaparak tekrar yükleme yaparken, öncekini silip ondan sonra yenisini yüklerseniz web sayfalarınızın Internet’te görüntülenmesi daha hızlı olur.