BİLGİSAYAR AĞLARI NEDİR?

Günlük hayatımızda pek çok gazete, teknolojik yayın ve broşürde bilgisayar ağlarının kullanım alanlarını görmekteyiz. Bu yayınlar bizlere birden çok öğrencinin bilgisayar karşısında çalışmalarını izleme olanaklarını, birden çok kişi tarafından değişik bilgisayar kaynaklarının (yazıcı vb.) kullanılmasını, telefon aracılığıyla bilgi bankalarına ulaşılarak oradaki bilgilerin kullanımını göstermektedir. Bilgisayar ağı olmayan koşullarla karşılaştırılınca (bir bilgi bankasının bir orta öğretim kurumunda kurulması veya her öğrenciye bir yazıcı verilmesi) bu yapıların ne kadar ucuz fiyatlara ne kadar çok imkan sağladığını görebiliyoruz.

Bilgisayar ağlarının yaygınlaşması kişisel bilgisayarların ortaya çıkışından sonra olmasına rağmen tarihçesi 1960'lara kadar uzanmaktadır. 1980'lerin sonuna kadar pahalı kaynakların paylaşılması için düşünülmesine rağmen bu alandaki teknolojinin ilerlemesi ve ucuzlaması sayesinde daha başka amaçlarla da bu yapıların kullanılabileceği ortaya çıkmaktadır. Bu yeni uygulamaların temelinde bilginin bilgi ağı üzerinde üretilmesi ve paylaşılması yatmaktadır.

 Bügün eğitim faaliyetlerinin basit ve kesin bir yöntemle yapılamayacağını biliyoruz. Buna karşın eğitimde eşitliğin sağlanması, ölçümlerin standardize olması ve üretkenliğin arttırılması temel amaçlar olarak karşımızda durmaktadır. Bu amaçlara ulaşmada bilgisayar ağları bize büyük imkanlar sunmaktadır. Bilgisayar ağları başarının ölçümünde ve gelişimin izlenmesinde birçok kolaylıklar sağlamaktadır.

Öğretmenler bilgisayar karşısında öğrencilerin faaliyetlerini izleyebildikleri gibi sınıflarını organize ederek müfredat takibini çok daha kolay yapabilmektedirler. Sınıf ortamına gelen yeni bilgilerle grup projeleri ve ortaklaşa eğitim (collaborative work) çalışmaları için imkanlar sağlanmış, bilgi ağlarının Geniş Alan bağlantıları sayesinde yer farkını ortadan kaldırarak, sadece okul yönetimini ve öğretmenleri değil, değişik bölgelerdeki öğrencilerinde ucuz ve güvenli bilgi alışverişi sağlanmış ve eğitimde eşitliğin ve kültürel zenginliğin artmasında önemli işlevler gerçekleştirmiştir.

Bu çalışmada bilgisayar ağlarının eğitim araçları arasındaki yerleri tartışılacaktır. Bu araçlardan en yüksek verimi nasıl alacağınız ve bir bilgisayar ağını kullanarak okuldaki eğitim verimini en yüksek seviyeye çıkarmak için nasıl kullanabileceğiniz özetlenecektir. Amacımız size bu yapıları anlatırken karşılaşabileceğiniz sorunlara örnek vermek ve bazı genel problemlerin çözümlerini aktarmak olacaktır. Ayrıca bilgisayar ağlarını anlatırken kullanım alanları çok geniş olan bu iletişim aracının, okul yapısı içinde nasıl planlanması gerektiğini özetlemeye çalışacağız.

BAZI ARAMA MOTORLARI

YERLİ

YABANCI

turknet.com

altavista.com

superonline.com

yahoo.com

turkport.com

cnet.com

arabul.com

excite.com

aranan.com

infoseek.com

arama.com

fast.com

nerede.com

euroseek.com

nerdesin.com

hotbot.com

turkvista.com

 

kurcala.com

 

e-mail (Elektronik Posta veya Elektronik Mektup)

E-mail metin verilerin bir bilgisayardan diğerine taşınmasıdır. Internet dünyanın en büyük elektronik posta ağıdır. Internet'in ani popülerliğinin nedeni aslında elektonik posta servislerinde sunduğu artan etkileşimli bağlantıdır (interconnectivity). Internet'te kullanıcı kodu bulunan birisi diğer Internet kullanıcılarıyla olduğu gibi Compuserve, MCI, Applelink ve benzer posta sistemleri kullanıcılarıyla da elektronik posta iletişimi kurabilir. Bugun PC'lerden oluşmuş Yerel Bölge Ağları (okul ortamları) ve UNIX ortamları arasında da mesaj değişimi için geçityolu sağlanmaktadır. Bu programlar Internet üzerinde kullanılan SMTP tabanlı elektronik posta sistemlerine okulunuzu bir merkez olarak tanıtmakta ve okulunuzdan mesaj gönderilip alınmasına imkan sağlamaktadır. Bugün yaygın olarak kullanılan elektronik posta sistemleri arasında büyük farklar vardır. Buna rağmen, Internet, kullanıcılarına mesajları okuma (read), saklama (store), gönderme (send), sıralama (sort) ve yanıtlama (reply) gibi çeşitli hizmetler vererek kullanıcılarının dünyanın dört bir tarafı ile haberleşmesini sağlamaktadır.

E-mail metin verilerin taşınması için planlanmışsada metin dışındaki verilerin taşınmasıda Internet yoluyla yapılabilmektedir. Bu tip veriler için encode-decode işlemlerini yapan programlar kullanılmaktadır (unix ortamında uuencode, MS-Dos ortamında ABE). Bugün piyasada olan birçok e-mail programı bu işlemleri içinde saklamakta ve otomatik olarak gerçekleştirmektedir. Microsoft Word dokümanını E-mail olarak yollamak için bir E-mail dokümanına ek olarak (attachment) bağlayıp yollayabilirsiniz.

e-mail Nasıl Çalışır?

E-mail sakla ve ilerlet teknolojisi ile çalışmaktadır. Bu yapıda gönderici servis, alıcı servise en yakın servise (SMTP merkezine) mektubu iletir. Bu işlem son noktaya kadar tekrarlanır. İletim sırasında bir sonraki düğüm kapalıysa iletici düğüm, bu nokta tekrar açılıncaya kadar mektubu saklar. Bu yapı yüzünden iletim hızı günlere göre değişmektedir. Fakat her koşulda normal mektuba karşın hızlı bir iletime sahipdir. Bu yüzden normal mektuba salyangoz mektup adıda takılmıştır. Internet üzerinde mektup adreslerinde kullanılan karakter salyongoza benzediği için (@) işaretiyle simgelenmektedir.

Bir e-mail Hangi Parçalardan Oluşur?

Bütün e-mailler üç temel yapıdan oluşur. Bunlar başlık (header), mesaj veya gövde (message, body) ve imzadır (signature).

Başlıklar mektubun temel bilgilerini oluştururlar. Kısaca şu temel başlıklar altında bu bilgileri gruplayabiliriz.

·  From: (Kimden) Mektubun kimden geldiğinin bilgisi

·  To: (Kime) Kime gittiğinin bilgisi

·  Date/Time: (Gün/Tarih) Mektubun yollandığı zaman

·  Subject: (Konusu) Kısaca mektubun amacı

 

Bu bilgilerin dışında hangi düğümlerden ne kadar zamanda geçtiğinin ve hangi yazılımların çalıştığının bilgileride başlıkta bulunmasına karşın, birçok elektronik mektup programları bu bilgileri genelde otomatik olarak filtrelemektedir.

Mektubun gövdesi normal bir mektup işlevini görmektedir. Buraya mesajınızı eklersiniz.

Mektubun en son bölümü ise yazan kişinin imzasıdır. Buraya mektubu yazan kişinin adı-soyadı, çalıştığı kurum ve e-mail adresi eklenmektedir. Mektupların kimden geldiğinin izlenebilmesi için bu bölümün doldurulması gereklidir. Bu bilgiler otomatik olarak mektubun baş kısmına eklensede bu bilgilerin mesajın içine eklenmesi mektubun kağıda döküldüğü durumlarda yararlı olmaktadır.

E-mail Programlarının Temel Fonksiyonları

·  Read: Bu fonksiyon gelen mektubu okumak için kullanılır.

·  Replay: Bu fonksiyon gelen mektuba cevap yollamak için kullanılır. Bu fonsiyonun iki temel opsiyonu vardır. Gelen mektubu ek olarak yazılan metnin arkasına ekler (bu işlem sırasında eklenen metin ">" büyüktür işaretiyle ayrılır) veya sadece konu kısmına gönderilen mektuba cevapdır ibaresini ekler.

·  Attach: Bu fonksiyonla mektuba başka dosyalar eklenir.

 

·  Delete: Mektup silinir.

·  Print: Yazıcıya yollanır.

·  Forward: Mektubu başka bir kullanıcıya yollamak için kullanılır.

 

Internet Adresleri (Kullanıcı adresleri) ve Adres Bulma Uygulamaları

Normal mektupta olduğu gibi e-mail uygulamasıda bir kullanıcı-ismi (username) ve bir makine isminden (domain name) oluşur. Bu iki yapı "kullanıcı-ismi@makina-ismi" (boteb@tutor.fedu.metu.edu.tr) olarak yazılır ve arada her zaman "@" (at) işareti kullanılır. Bu örnek adresi açarsak "boteb" (Bilgisayar ve Öðretim Teknolojileri Eðitimi) kullanıcı-ismi (username), "tutor" isimli makinada ve "fedu" (Faculty of Education) ile adrandırılan birimin "metu" (MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY) yapısında bulunmasından oluşur. Son iki takı ise "edu" eğitim kurumu olduğunu ve "tr" Türkiye`de bulunduğunu belirtir. Bütün Internet isimlerinde yapının tipini belirten takılar bulundurulması zorunludur. Bunları kısaca tanıtmak gerekirse

EDU

Eğitim kurumu

MIL

Askeri kurum

GOV

Devlet kurumu

COM

Şirketler

NET

Bilgi Ağındaki Makinalar

UK

Ingiltere

 

·          Finger: Finger bir makinada kullanıcı kodu bulunan veya o anda çalışmakta olan kullanıcıların bilgisini verir. Finger aracılığıyla elde edilen adresler (mesela boteb@tutor.fedu.metu.edu.tr) e-mail programlarında kullanılabilir. Finger ayrıca kullanıcının ne kadar zamandır bağlı olduğunu (on since .....) ve en son kaç dakika önce makinadan bir istekde bulunduğunu da verir (idle time.....).