http://www.bilalgunes.com
Özgeçmiş Makaleler Atıflar Bildiriler Kitaplar
Ana Sayfa Fotoğraflar Diğer Linkler Sınav Sonuçları  

 >Fizik/Fizik Eğitimi
Lisans Dersleri
Lisansüstü Dersler
Sanal Fizik Laboratuarı
Fizikte Kavram Yanılgıları
Fizik Müfredat Çalışmaları

 >Kristalografi
Kristalografi Ders Notları
Kristalografi Derneği WebSayfası

 >Bilgisayar
Bilgisayar Destekli Fizik Eğitimi
Bilgisayar Ders Notları
Web Sözlük
Enformatik Bölümü WebSayfası

 >Diğer...
İngilizce Seviye Tespit Sınavı
İnternet Güvenli mi?
Bilgisayarınız Güvenli mi?
Bilişim Toplumu Nedir?

 

FİZİKTEKİ KAVRAM YANILGILARI

“Bir konuda hiç bir kavrama ve bilgiye sahip olmamak, o konuda kavram yanılgısına sahip olmaktan çok daha iyidir”

    

Kavram yanılgıları, kişilerin olaylar hakkında bilimsel olarak tamamen yanlış olan fikir ve anlayışlardır. Kavram yanılgıları, kavram maskesi giymiştir, ancak maskenin arkasındaki kavram değil kavram görünümündeki yanılgıdır. Kavram yanılgıları, aynı olay ile ilgili gerçek kavramları gölgeler ve bulanıklaştırır, bu nedenle oldukça tehlikelidir. Bir konuda hiç bir kavrama ve bilgiye sahip olmamak, o konuda kavram yanılgısına sahip olmaktan çok daha iyidir. Birden çok problemin aynı ve tek düze yolla çözülmesi halinde veya öğrencilere problem çözerken düşünmek için yeterli süre verilmemesi durumunda kavram yanılgıları ortaya çıkar. Öğrencinin sahip olduğu bir kavram yanılgısını ortadan kaldırarak doğru kavramı kavratma, öğrencinin önceden edindiği yanlış fikirleri ve anlayışı bilinç altından silmeyi ve doğru kavramı öğretmeyi içeren bir süreci gerektirir. Bu kolay bir iş değildir. Bir konuda hiç bir fikri olmayan bir öğrenciye o konuyu öğretmek kısmen kolaydır, ancak o konu hakkında farklı ve yanlış bilgiye sahip öğrencide istendik davranış değişikliğini sağlamak bir çırpıda yapılacak bir eylem değildir. Bu uzunca ve zahmetli bir süreci gerektirir. Bu süreçte öğretmen kadar ders kitaplarının da çok önemli bir rolü vardır. Ders kitaplarından, öğrencide yaygın olan kavram yanılgılarına dikkat çekerek bu kavram yanılgılarını giderici fazladan örnek ve uygulamalara yer vermesi beklenirken, maalesef, ders kitapları bazı durumlarda değil kavram yanılgılarını giderici rol üstlenmeyi kavram yanılgılarının kaynağı durumundadır. İçerisinde hiç bir bilimsel hata ve kavram yanılgısı barındırmayan bir ders kitabı dahi kavram yanılgılarını giderici önlemler almadığı ve uygun yöntemler üzerinde durmadığı için eleştirilmeli iken, incelediğimiz ders kitaplarının tamamına yakını bilimsel hatalarla dolu ve kavram yanılgılarına kaynak oluşturacak niteliktedir. Bu sadece Türkiye’ye özgü bir sorun değildir, ancak ülkemizdeki kitaplardaki bu hataların çokluğu bilim adamlarını ve öğrenci velilerini tedirgin edecek kadar vahim bir boyuttadır. Bunun böyle olduğu aşağıda verilen örnekler incelenerek kolayca görülebilir. Örneğin x-ışını konusu ile ilgili hataları gördüğünüzde, kitabın yazar(lar)ının konuyu anlamadan anlatma cesaretine sahip olduğu sonucuna varacaksınız. Kitaplarda her konuda hata olabilir, ancak x-ışınları konusunda olduğu gibi, bir konunun baştan sona yanlış anlatılması sadece Türkiye’ye özgü bir durum olsa gerek.

Hiç fen dersi almamış bir kişi, etrafında gelişen doğa olaylarını anlamaya, yorumlamaya ve açıklamaya çalışır. Bu süreçte ailesi, çevresi, yazılı ve görsel basın, mitolojik ve özellikle de bilimsellikten uzak diğer kaynaklar önemli rol oynar. Bu kaynaklarla etkileşen bireyin zihninde bir çok kavram da yavaş yavaş kristalleşmeye başlar. Ancak bu kavram ve bilgiler çoğunlukla bilimsel olmayan kaynaklardan edinildiğinden tamamına yakını yüzeyseldir ve bilimsel temelden yoksundur. Bu ön kavram ve bilgilerle fen dersine gelen öğrencinin kendi geçmişindeki deneyimleri sonucu sahip olduğu bilgilere kavram yanılgıları denir. Kavram yanılgıları için; yanlış algılamalar, alternatif kavramlar, ön kavramlar, alternatif çerçeveler, kişisel model veanlık bilgiler gibi isimler de kullanılmaktadır. Okulda aldığı örgün eğitim boyunca öğrencilerin kavram yanılgıları genellikle azalırken veya azalması beklenirken, bazı alanlarda ders kitapları ve öğretmenlerin etkisi ile artabilmekte ve yeni kavram yanılgıları ortaya çıkabilmektedir.

Öğretmenler, kendilerine göre sınıfta öğrencilere konuları kavratmak için üstün bir çaba sarf ederler ve bunun sonucu olarak da öğrencilerin üzerinde durulan ders konusunu anladıklarını düşünürler. Ancak, öğrencilerinin dersi hangi düzeyde anladıklarını sorguladıklarında hayal kırıklığına uğrayabilirler. Çünkü öğrencilerinin büyük bir çoğunluğu sorulara beklenen ölçüde doğru cevap veremeyebilir. Doğru cevap veren bir kaç öğrenciyle daha yakından konuşulduğunda da bu cevaplarını ezbere bilgiye dayandırdıkları ortaya çıkar. Bu öğrencilerle yakından ilgilenilip daha ayrıntılı sorular sorulduğunda temel kavramları anlamakta hataya düştükleri anlaşılır. Öğrenciler, temel bilimsel kavramları tam olarak anlamadan, sayısal problemleri çözecek algoritmayı sık sık kullanabilmektedirler. Öğrenciler derste çoğu kez denklemleri ezberleyip, problemleri çözebilmektedirler, ancak kavramsal anlamalara dayanan testlerden başarısız olmaktadırlar. Öğrencilere bilgileri ve yararlı örnekleri sunmanın yanında, kavramsal genelleme yapmalarına yardımcı olacak olan olayların sebepleri üzerinde de durulmalıdır.

©2007
Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Bölüm Ana Sayfası