KUMUK TÜRKÇESİ

TÜRKİYE TÜRKÇESİ

Abay urğan avurtmas.

Ninenin vurması acıtmaz.

Abzar alğınça, xonşu al.

Ev alma, komşu al.

Açnı qarnı toyar, gözü toymas.

Açın karnı doyar, gözü doymaz.

Açnı xadirin toq bilmes.

Açın hâlinden tok anlamaz.

Adam bir tuvar, bir öler.

İnsan bir kere doğar, bir kere ölür.

Adamnı xadirin adam bilir.

İnsanın kadrini insan olan bilir.

Adilsiz tögülgen qan yerde yatmas.

Haksız yere dökülen kan yerde kalmaz.

Ah degen bulan avruv az bolmas.

Ah çekmekle hastalık azalmaz.

Aldından quçaqlay, artından biçaqlay.

Önünden kucaklıyor, arkasından bıçaklıyor.

Alğasağan suv deñizge yetişmes.

(harfiyen. Acele eden su denize ulaşmaz).

Alim bolmaqdan adam bolmaq qıyın.

Adam olmak âlim olmaktan zordur.

Alma tereginden ari tüşmes.

Elma, ağacından uzağa düşmez.

Altın yerinde sıylı.

Altın (kendi) yerinde kıymetli(dir).

Altınğa tot qabunmas.

Altın pas tutmaz.

Ana göñü balada, bala göñü havada.

(yani. kuru hayâllerde).

Anası minse terekge, qızı miner butaqğa.

(Elma, ağacından uzağa düşmez).

Aqçağa satılğan adam vatanın satar.

Parayla satılan adam vatanını satar.

Aqsaq qarğa aldın uçar.

Aksak karga önce uçar.

Arba bulan qoyan tutmas.

Arabayla tavşan tutulmaz.

Arba sınğan soñ yolnu görsetegenler köp bolur.

Araba kırıldıktan sonra yol gösteren çok olur.

Ariv xonşuda yaxşı.

Güzel, komşuda iyi.

Artıq zat göz çığarmas.

Fazla mal göz çıkarmaz.

Asılsız atğa minse atasın tanımas.

Asîl olmayan kişi ata binse, babasını tanımaz.

Aşamçıqğa iş yaxşı, işlemçikge aş yaxşı.

Obura iş gerek, çalışkana aş gerek.

Aşıñ berme, qaşıñ ber.

Aşını verme, kaşını ver (yani konuğa güler yüz göster).

At çaba dep it çaba.

At koşuyor diye it (de) koşuyor.

At ölse, maydan qalır; igit ölse, atı qalır.

(At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır).

At tuyağın tay basar.

(yani Tay, zamanı gelince atın yerini alır).

Atnı qamuçu bulan haydama, arpa bulan hayda.

Atı kamçıyla sürme, arpayla sür.

Atnı yaxşısı tizinden belgili.

Atın iyisi dizinden bellidir (veya belli olur).

Av bar üyden avruv taymas.

Örümcek ağı olan evden hastalık çıkmaz.

Avliyağa qoruq (töre) yoq.

Aptala yasak (kural) yok.

Avruv arslannı yığar.

Hastalık aslanı (bile) yıkar.

Avruvnu xadirin sav bilmes.

Hastanın hâlinden sağlıklı anlamaz.

Avul iti ala busa, börü görse birigir.

Köyün köpekleri dağınık olsalar da kurt görünce birleşirler (Kurt görmeyince köyün köpekleri birleşmez.)

Avuz bir, qulaq eki - bir söyle, eki eşit.

Ağız bir, kulak iki; bir söyle, iki dinle.

Axıratnı azabından dün'yanı namusu güçlü.

Dünyalık görevler, âhiretin azabından güçlüdür.

Axşamğı tuvar bek otlar.

Akşama kalan hayvan çok otlar.

Ayañda busa aşarsan, anañda busa alarsan.

Avcundaysa yersin, annendeyse alırsın.

Ayğa qarap it haplar.

Aya doğru köpek havlar (yani. Güzel şeyleri kötü ahlâk sahipleri kötüler).

Ayıpsız dos bolmas.

Kusursuz dost olmaz.

Aylanç busa da yol yaxşı.

Dolambaçlı olsa da yol iyi.

Aytılğan söz- atılğan oq.

Söylenen söz atılan ok gibidir.

Aytılmağan sözge yes busañ, aytılğan soñ onu qulusan.

Söylenmemiş söze efendi isen, söylendikten sonra onun kulusun.

Az söyle, asıl söyle.

Az söyle, öz söyle.

Aznı xadirin bilmegen, köpnü xadirin bilmes.

Azın kadrini bilmeyen çoğun kadrini de bilmez.

A

 B - Ç 

D-H

İ-P

Q-S

T-V

X-Z